Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN NAY

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN NAY

Tải bản đầy đủ - 0trang

11



ngồi mong muốn của chúng ta: sự suy thối về mọi mặt của đời sống xã hội,

không chỉ về đạo đức, lối sống mà cả về kinh tế.

Đạo đức mới với bản chất khoa học và cách mạng thực sự là liều

thuốc vơ cùng quan trọng có thể ngăn chặn những căn bệnh “nan y” của kinh

tế thị trường. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế thị trường, xây dựng đạo đức

mới trở thành một giải pháp cơ bản nhằm đảm bảo cho sự phát triển bền

vững, lành mạnh của nền kinh tế, là sự khắc phục tình trạng phát triển thuần

kinh tế nhưng lệch chuẩn về đạo đức, sự tăng trưởng về kinh tế nhưng sa sút

về đạo đức xã hội như đã nói ở trên. Một nền kinh tế vận hành theo cơ chế

thị trường được xây dựng và phát triển với những chuẩn mực của đạo đức

mới sẽ là sự thống nhất cao giữa tăng trưởng kinh tế với công bằng và tiến

bộ xã hội, từng bước khắc phục những tác động tiêu cực của kinh tế thị

trường đối với đời sống đạo đức xã hội. Thực hiện cơng nghiệp hố và hiện

đại hố đất nước trong điều kiện như vậy sẽ thực sự là yếu tố thuận lợi cho

tiến bộ xã hội đích thực, cho xã hội tương lai mà chúng ta đang hướng tới –

xã hội xã hội chủ nghĩa.

Thứ hai, đạo đức mới vừa góp phần hiện thực hố mục tiêu chính trị

của Đảng ta, vừa góp phần củng cố, giữ gìn sự ổn định của chế độ chính trị.

Trong mối quan hệ giữa chính trị và đạo đức trong xã hội xã hội chủ

nghĩa, có thể thấy rõ, hầu như giữa đường lối chính trị và quan niệm đạo đức

cách mạng khơng có sự khác biệt. Mục đích chính trị của giai cấp công nhân

Việt Nam và đạo đức cách mạng là một, đó là xây dựng một nước Việt Nam

hồ bình, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc

cho nhân dân. Do đó, ở mỗi con người cộng sản đều là sự thống nhất cao độ

giữa con người chính trị và con người đạo đức, phẩm chất chính trị chân

chính cũng là phẩm chất đạo đức cách mạng; ngược lại, phẩm chất đạo đức

cách mạng cũng bao hàm phẩm chất chính trị của họ. Trong đó, đạo đức cách

mạng là gốc để đề ra đường lối chính trị đúng đắn, còn chính trị là đường lối,

là biện pháp để thực hiện những nội dung, nguyên tắc của đạo đức cách mạng.



12



Cùng với việc nâng cao trình độ, năng lực chun mơn, việc giữ gìn và nâng

cao phẩm chất đạo đức cách mạng ở người cán bộ, đảng viên là yêu cầu cấp

bách. Phải chăng sự khủng hoảng, sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở

Liên Xơ và Đơng Âu trước đây có ngun nhân từ việc không thường xuyên

giữ vững sự thống nhất giữa lập trường chính trị cộng sản với đạo đức cách

mạng? Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa – cơ sở của một xã hội

cơng bằng, bình đẳng, dân chủ, văn minh vì sự phát triển tồn diện của cá

nhân, vì tự do, ấm no, hạnh phúc của con người có phát triển vững mạnh và

bền chắc hay không phụ thuộc đáng kể vào việc chúng ta có xây dựng được

những con người mới với tư tưởng, đạo đức, tác phong xã hội chủ nghĩa hay

không. Điều đó cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của đạo đức mới trong

việc củng cố, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Thứ ba, đạo đức mới giữ vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát

huy giá trị truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc.

Ngày nay, khi xã hội hiện đại đang hàm chứa nguy cơ xa rời hoặc đứt

đoạn với các giá trị truyền thống – cái làm nên bản sắc dân tộc thì vấn đề bảo

tồn và phát huy các giá trị truyền thống được đặt ra như một nhiệm vụ quan

trọng và cấp bách hơn bao giờ hết. Không chỉ riêng Việt Nam, các quốc gia

khác trên thế giới, đặc biệt các nước phát triển ở châu Á cũng đã và đang phải

đối mặt với thách thức này, đồng thời đang phải “gồng mình” lên để tìm cách

giải quyết. Trong đó, có thể thấy Singapo là một trong những ví dụ điển hình.

Các học giả Singapo cho rằng, do nhu cầu phát triển kinh tế và du nhập kỹ

thuật phương Tây, Singapo đã phải đối mặt với những tác động tiêu cực của

lối sống phương Tây và các tệ nạn xã hội ngày một gia tăng. Trong khi đó,

truyền thống đạo đức phương Đông, đặc biệt là đạo đức Nho giáo ngày càng

bị mai một đi. Người dân Singapo đang cảm thấy họ bị mất gốc; gia đình

truyền thống của họ vốn là cơ sở của xã hội, nay đã bị xáo trộn khiến cho xã

hội mất ổn định về nhiều mặt. Trước thực trạng đó, các nhà lãnh đạo Singapo

đã tiến hành những chiến dịch tuyên truyền rầm rộ trên các phương tiện thông



13



tin đại chúng và khởi xướng nhiều phong trào “tái sinh về văn hóa” nhằm

thúc đẩy việc khôi phục những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nhất là

của Nho giáo.

Khác với các quốc gia tư bản, Việt Nam đang thực hiện nền kinh tế

hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩa. Để xây dựng thành cơng chủ nghĩa xã hội, chúng ta phải có những

con người xã hội chủ nghĩa với phẩm chất đạo đức cách mạng - đạo đức mới.

Hơn mọi thứ đạo đức khác, đạo đức mới, một mặt, là sự phản ánh cuộc sống,

đấu tranh xây dựng xã hội mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động;

mặt khác, nó là sự kế thừa có chọn lọc và phê phán những giá trị đạo đức

truyền thống tốt đẹp của quá khứ. Ở đạo đức mới, người ta có thể thấy rõ sự

đồng thuận giữa các giá trị đạo đức truyền thống với những chuẩn mực đạo

đức mới; hơn thế, đạo đức mới còn là sự đổi mới, nâng các giá trị truyền

thống lên một tầm cao mới phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Như vậy, xây

dựng đạo đức mới ở nước ta hiện nay cũng chính là một trong những biện

pháp thích hợp để bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống dân tộc, nhất là

các giá trị đạo đức truyền thống.

Thứ tư, đạo đức mới góp phần quan trọng cho thắng lợi của cuộc đấu

tranh chống tham nhũng hiện nay.

Tham nhũng là tệ nạn vô cùng nguy hiểm cho xã hội trên tất cả các

phương diện. Về mặt kinh tế, tham nhũng làm rối loạn chính sách phân phối,

gây thất thốt tài sản nhà nước, làm cho nền kinh tế mọt ruỗng, suy yếu, dẫn

tới không đủ sức thực hiện các mục tiêu kinh tế đã đề ra. Về mặt xã hội, tham

nhũng làm gia tăng tình trạng bất cơng, nghèo đói, thất nghiệp cùng nhiều tệ

nạn xã hội khác. Về mặt chính trị, tham nhũng làm suy giảm niềm tin của

nhân dân, gây bất ổn về chính trị – xã hội, đến một mức độ nào đó sẽ dẫn tới

sự sụp đổ chính quyền…

Ở nước ta hiện nay, bên cạnh những mặt tích cực và phù hợp với thực

tiễn xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cơ chế



14



thị trường cũng bộc lộ khá gay gắt những mặt trái, tiêu cực của nó. Đây chính

là một trong những nhân tố cơ bản làm nảy sinh và tạo mơi trường thuận lợi

cho tham nhũng hồnh hành. Lợi dụng chức quyền được Đảng, Nhà nước và

nhân dân giao cho, một bộ phận khơng nhỏ cán bộ, đảng viên thối hố, biến

chất đã vơ vét của cơng, tham ơ, sách nhiễu, tiêu xài công quĩ vô tội vạ, xa

dân, không sâu sát với cơng việc... Có thể nói, tham nhũng đã và đang trở

thành “quốc nạn”, gây bất bình lớn trong dư luận và làm suy giảm lòng tin

của nhân dân đối với Đảng, với Nhà nước, trở thành thứ giặc “nội xâm” vơ

cùng nguy hiểm cho sự bình n của đất nước và sự vững vàng của chế độ.

Trước thực trạng này, Đảng ta chỉ rõ tham nhũng là một trong bốn “nguy cơ”

và “nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị và trong

nhiều tổ chức kinh tế là một trong những nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn của

chế độ ta”.

Thứ năm, đạo đức mới góp phần quan trọng tạo ra cơ chế “phòng

ngừa”, “miễn dịch” cho xã hội, đặc biệt là cho thế hệ trẻ trước những tác động

tiêu cực của cơ chế thị trường cũng như những “âm mưu diễn biến hồ bình”

của các thế lực thù địch.

Sự tác động của mặt trái của cơ chế thị trường tới đạo đức xã hội là

tương đối rõ và có thể dễ dàng nhận diện; tuy nhiên, để có thể “miễn dịch”

trước nó lại là vấn đề khơng đơn giản. Hành vi của con người vốn chịu sự chi

phối của cơ chế lợi ích. Bản năng sống cùng thói quen tư hữu do điều kiện

sinh hoạt vật chất hiện tại đem lại khiến con người ln có xu hướng muốn

thu vén vì lợi ích riêng của bản thân mình. Song, trong rất nhiều trường hợp,

lợi ích của cá nhân lại mâu thuẫn với lợi ích của người khác, lợi ích của cộng

đồng, của xã hội. Đạo đức mới với những chuẩn mực của nó, một mặt, khơng

hề phủ định lợi ích cá nhân, ln thừa nhận và khuyến khích cá nhân phấn

đấu vì lợi ích chính đáng của mình; mặt khác, đạo đức mới cũng hướng hành

vi con người đến việc giải quyết hài hồ mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân với

lợi ích của người khác, lợi ích của cộng đồng và xã hội. Khi xuất hiện mâu



15



thuẫn giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng, đạo đức mới lại hướng người

ta đặt lợi ích cộng đồng, lợi ích xã hội lên trên lợi ích cá nhân. Như vậy, đạo

đức mới đòi hỏi con người có một trình độ nhận thức và tính tự giác cao độ

trong việc thực hiện các hành vi đạo đức, vượt lên trên những toan tính cá

nhân, những hành vi bản năng, tầm thường.

2.2. Thực trạng đạo đức trong nền kinh tế thị trường ở nước ta

hiện nay

Tính chất hai mặt của kinh tế thị trường ở nước ta cũng thường xuyên

được đề cập qua các kỳ đại hội Đảng, rằng đời sống vật chất của xã hội được

nâng lên, cải thiện rõ rệt, nhưng đời sống tinh thần, đạo đức xã hội thì xuống

cấp, mà một trong những nguyên nhân quan trọng là do chúng ta chậm nhận

thức ra mặt trái của kinh tế thị trường. Nói đến những biến đổi, biến động

trong hệ chuẩn mực đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay thực ra là bàn về tác

động của kinh tế thị trường đối với đạo đức xã hội. Đạo đức cũng như văn

hóa, là văn hóa. Bao giờ nó cũng nằm trong kinh tế và chính trị, chịu sự quy

định khá chặt chẽ của kinh tế và chính trị. Không thể bê nguyên xi các chuẩn

mực đạo đức của nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước mang tính tự cung

tự cấp vào trong xã hội hiện đại. Trái lại, cũng khơng thể phủ nhận những

ngun tắc có tính hằng số của đạo đức xã hội truyền thống. Chính các

ngun tắc đó tạo nên tính liên tục của sự phát triển xã hội, sự gắn kết giữa

quá khứ với hiện tại và tương lai, sự gặp gỡ giữa các quốc gia, dân tộc. Cố

nhiên, trên nền tảng chung của những nguyên tắc đạo đức cổ truyền, xã hội

hiện đại cũng đặt ra những vấn đề mới. Lao động và giao tiếp xã hội là hai

lĩnh vực cơ bản của đời sống, ở đó thể hiện rất rõ hệ giá trị đạo đức của xã

hội. Sự biến động về đạo đức trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay

cũng thể hiện tập trung trên hai lĩnh vực này. Trước kia, với kỹ thuật thô sơ,

người nông dân luôn miệt mài trên đồng ruộng, để sản xuất ra lúa gạo ni

sống gia đình mình và xã hội. Để có hạt gạo, bát cơm, họ phải đổ mồ hôi, sôi

nước mắt: Ai ơi bưng bát cơm đầy / Dẻo thơm một hạt, đắng cay mn phần...



16



Đó là lời nhắn gửi chất chứa đạo lý là phải trân trọng biết ơn những người

nơng dân chịu đựng gian khó làm ra sản phẩm nuôi sống cả xã hội.

Từ sau Cách mạng Tháng Tám 1945, nhất là qua hai cuộc kháng chiến

chống Pháp và chống Mỹ, vấn đề đạo đức xã hội càng được quan tâm giáo

dục thường xuyên. Khái niệm cần, kiệm, liêm, chính, chí cơng vơ tư khơng

chỉ được vận dụng trong lao động sản xuất, mà còn trong tất cả các hoạt động

xã hội, trong mọi tổ chức, địa bàn dân cư... Một phong trào yêu nước rộng lớn

đã xuất hiện ở khắp mọi nơi. Kết quả là đã xuất hiện các anh hùng, chiến sĩ thi

đua, các đơn vị và tập thể điển hình tiên tiến. Tất cả các đơn vị và cá nhân tiêu

biểu đều có chung một phẩm chất đem hết sức mình cống hiến cho xã hội,

cho đất nước, cho nền độc lập dân tộc. Khi ấy, lợi ích cá nhân và tính cục bộ

địa phương, đơn vị bị cho là thứ yếu.

Khi chuyển sang cơ chế kinh tế thị trường, chúng ta đã khắc phục thiếu

sót của tư duy cũ bằng cách quan tâm nhiều hơn đến lợi ích trực tiếp của

người lao động. Nhờ đó năng suất lao động được nâng cao, sản phẩm xã hội

tăng nhanh, đời sống người dân được cải thiện. Nhưng, sự quan tâm đến lợi

ích của người lao động lại không song hành với việc giáo dục ý thức trách

nhiệm xã hội của mỗi người, thậm chí vấn đề giáo dục đạo đức xã hội bị coi

nhẹ. Nếu trước đây các khái niệm lý tưởng, khát vọng, là những điều gần gũi,

thiêng liêng, thường xuyên được nhắc tới, thì ngày nay các khái niệm đó lại ít

được đề cập. Khi con người phai nhạt lý tưởng, thiếu những khát vọng cao

đẹp, thì nó thường bị trói buộc vào những tham vọng thấp kém. Tư tưởng

chạy theo đồng tiền, chạy theo lợi ích vật chất trong một bộ phận xã hội (kể

cả người lao động làm ra vật chất hay sản xuất ra sản phẩm tinh thần) đã dẫn

tới hiện tượng tha hóa trong lao động. Có nghĩa là quá trình lao động cũng là

quá trình đánh mất bản ngã. Các sản phẩm lao động, trong một số trường hợp,

khơng thể hiện trình độ tay nghề, ý thức trách nhiệm và cả lương tâm của

người lao động. Trái lại, nó bị chi phối trực tiếp bởi lợi ích, lợi nhuận tầm

thường trước mắt. Đây là nguyên nhân dẫn tới tình trạng xuất hiện ngày càng

nhiều hàng hóa kém chất lượng, hàng giả, thậm chí cả hàng hóa độc hại. Cũng



17



vì lợi ích cá nhân, khơng ít cán bộ đã quên lãng trách nhiệm xã hội của mình,

gây nhiều phiền hà cho người dân khi thực thi công vụ. Nạn vòi vĩnh, tham

nhũng, đòi hối lộ tràn lan.

Khi hoạt động lao động không thể hiện được giá trị đạo đức, bị tha hóa,

nó sẽ tác động xấu đến các mối quan hệ xã hội, từ quan hệ cung cầu trong sản

xuất hàng hóa, quan hệ phục vụ và được phục vụ trong các cơ quan hành

chính cơng, trong trường học, bệnh viện và cả quan hệ trong gia đình. Có

nghĩa là giao tiếp xã hội cũng xuống cấp.

Dân tộc ta vốn có truyền thống sống tình nghĩa với nhau. Tình nghĩa đã

chi phối mọi quan hệ giao tiếp xã hội. Ngày nay, trước tác động của mặt trái

của kinh tế thị trường, khơng ít người đã chạy theo xu hướng thực dụng, vụ

lợi, bất chấp tình nghĩa. Lối sống cơ hội, nịnh bợ, “gió chiều nào theo chiều

ấy”... đang làm vẩn đục các quan hệ. Sự phân cấp, phân tầng xã hội theo địa

vị, chức vụ, tài sản diễn ra khá nặng nề. Người dân cảm thấy khép nép, lo

lắng, khi có việc đến cơ quan cơng quyền. Nhiều vụ, việc tiêu cực ở các địa

phương, các đơn vị bị bỏ qua, không ai dám phanh phui...

Trong khi các quan hệ ngồi xã hội đang suy giảm, thì gia đình là bến

đỗ của con người cũng đang bị lung lay, xung đột vì các lợi ích cá nhân. Xu

thế giải thể gia đình nhiều thế hệ diễn ra trên thế giới cũng đang tác động tới

nước ta. Mối quan hệ ràng buộc các thành viên gia đình trong một tổ ấm đang

bị đe dọa. Nhiều vụ ly hôn, ly thân, hơn nhân ngồi giá thú, hơn nhân thử

nghiệm xuất hiện làm mất đi tính chất thiêng liêng trong quan hệ gia đình

cùng với sự gia tăng nạn bạo hành gia đình, bạo lực học đường đã làm cho xã

hội bất an, tác động trực tiếp đến thế hệ trẻ.

Những biểu hiện về suy giảm đạo đức nói trên khơng chỉ diễn ra trong

người dân, mà đáng tiếc, trong đó có cả một số cán bộ, đảng viên. Cố nhiên,

đối với cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những người có chức có quyền, thì sự

suy thối về đạo đức còn có những biểu hiện tha hóa riêng. Đó là tệ quan liêu,

thói đam mê quyền lực, thói hách dịch, tham nhũng, hối lộ, hủ hóa. Trong

những năm cuối đời, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nhiều lần tỏ ra bức



18



xúc trước các hiện tượng đó, đặc biệt hiện tượng đam mê quyền lực. Ơng đã

ví thói đam mê quyền lực như nghiện ma túy. Ai bập vào thì khó mà từ bỏ.

Đam mê quyền lực sẽ làm hủy hoại nhân cách con người. Nhận định đó đang

được chứng thực trong thực tế. Tệ “chạy chức”, “chạy quyền” cũng đã xuất

hiện làm cho quyền lực khơng còn là trách nhiệm pháp lý, mà đơi khi bị biến

thành hàng hóa.

Một biểu hiện khác của sự suy thoái về đạo đức trong cán bộ đảng viên

là lời nói khơng đi đơi với việc làm, thiếu sự trung thực với những người khác

và với chính mình. Trước quần chúng thì ln nói rành mạch theo các nghị

quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, luôn nhắc đến trách

nhiệm của người cán bộ, đảng viên, nhưng khi thực thi quyền lực thì họ chỉ

hướng vào lợi ích cá nhân, lợi ích phe nhóm.

Sự xuất hiện của một số kẻ cơ hội chủ nghĩa cũng là một biểu hiện về

suy thoái đạo đức và chính trị hiện nay. Đặc điểm nổi bật và chung nhất của

những người này là trong mọi hành vi và mối quan hệ, đều tìm cách lợi dụng

thời cơ để trục lợi. Loại người này sẵn sàng đánh mất lương tâm và danh dự

của mình. Họ rất giỏi luồn lách, xu thời, mạnh ai thì theo người đó, việc gì có

lợi cho bản thân thì làm, ra sức xoay xở.

2.2. Nguyên nhân

Một là, chủ nghĩa cá nhân, công thần, kiêu ngạo, chạy theo lối sống

hưởng thụ, làm giàu bằng mọi giá.

Trải qua hàng chục năm kháng chiến, dân tộc đã đánh thắng hai đế

quốc lớn là Pháp và Mỹ, nhiều người đã có những cơng lao nhất định trong sự

nghiệp chiến đấu giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Song cũng có người do

tự đánh giá quá cao cơng lao của mình, tự cho rằng mình đã chịu nhiều hy

sinh gian khổ bây giờ lẽ đương nhiên phải được hưởng thụ, nên đã trở thành

"ông quan cách mạng" quan liêu, tham nhũng, ngày càng xa cách quần chúng.

Họ không từ mọi thủ đoạn tham ô, hối lộ, tiêu xài lãng phí, sống xa hoa, trụy

lạc. Họ tìm mọi cách vơ vét tiền của nhân dân, lợi dụng chức quyền “bán" chữ



19



ký rút tiền Nhà nước, tổ chức buôn lậu, bao che cho nhau cùng hàng trăm

mánh lới khác. Chính sự suy thối về đạo đức của họ đã dẫn đến các bệnh họa

xã hội, làm suy thoái nền đạo đức xã hội.

Điều đáng lo ngại nhất là tệ tham nhũng diễn ra ở nhiều ngành, nhiều

cấp, từ Trung ương đến địa phương và thậm chí ở ngay các cơ quan thực thi

pháp luật.Tệ tham nhũng có sức phá hoại lớn đối với toàn bộ các giá trị đạo

đức xã hội. Tệ tham nhũng làm tha hoá đội ngũ cán bộ, đảng viên, làm cho

quần chúng nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ mất niềm tin, dao động về lý

tưởng và ít nhiều bị tiêm nhiễm ý thức phản đạo đức. Điều đáng nói là trước

tình hình đó, cơng tác xây dựng Đảng, cơng tác đấu tranh chống lại các hiện

tượng tiêu cực trong Đảng và trong bộ máy Nhà nước còn thiếu những biện

pháp hữu hiệu.

Hai là, pháp luật không nghiêm, kỷ cương xã hội bị bng lỏng.

Đạo đức và pháp luật có mối quan hệ biện chứng với nhau, tác động,

ảnh hưởng lẫn nhau.Một xã hội có nền đạo đức tốt sẽ là cơ sở để pháp luật

được thực hiện nghiêm chỉnh và tự giác.Mặt khác, pháp luật nghiêm sẽ hỗ trợ

đắc lực cho việc giữ gìn, phát triển một nền đạo đức xã hội tốt đẹp.

Trong thực tế vấn đề này không phải bao giờ cũng được qn triệt đầy

đủ.Pháp luật có lúc còn bị coi thường.bng lỏng. Tình trạng bao che, “ơ dù”

đã làm cho phép nước không nghiêm gây nên sự bất bình trong quần chúng, là

một nhân tố khiến giá trị đạo đức xã hội suy giảm, cản trở việc thực hiện các

mục tiêu kinh tế, xã hội tạo kẽ hở cho những kẻ tham nhũng lợi dụng đục

khoét tài sản quốc gia, làm giàu bất chính.

Ba là, xã hội ta còn bị ảnh hưởng khá nặng nề bởi các tàn tích của đạo

đức phong kiến.



20



Đất nước ta tiến hành cơng nghiệp hoá, hiện đại hoá từ một nền kinh tế

kém phát triển, chịu ảnh hưởng nặng nề của phương thức sản xuất nơng

nghiệp, với những giá trị văn hố làng xã bền vững cùng những tư tưởng đạo

đức phong kiến nặng nề. Ở nhiều nơi, vẫn còn hiện tượng “phép vua thua lệ

làng". Tình trạng cát cứ địa phương theo kiểu "trống làng nào làng ấy đánh,

thánh làng nào làng ấy thờ” vẫn còn tồn tại khá phổ biến. Nền đạo đức phong

kiến in đậm trong phong tục, tập quán, thói quen, biểu hiện qua các hành vi

đạo đức như gia trưởng, độc đoán, tham quyền cố vị coi thường pháp luật, tư

tưởng trọng tâm, cục bộ, bản vị vẫn còn khá phổ biến trong đời sống xã hội ta

hiện nay.

Nhiều giá trị đạo đức phong kiến chẳng những cản trở việc xây dựng

nền đạo đức mới mà còn là bạn đồng hành của chủ nghĩa thực dụng.cá nhân

vị kỷ, kìm hãm sự tiến bộ, sáng tạo, cản trở cơng cuộc đổi mới, làm chậm q

trình cơng nghiệp hố, hiện đại hoá đất nước.

Bốn là, xã hội ta đã và đang bị ảnh hường của lối sống tư sản.

Từ khi đất nước tiến hành đổi mới với chủ trương phát triển kinh tế thị

trướng theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đời sống kinh tế - xã hội đã cô

nhiều biến đổi tích cực, song cũng nảy sinh khơng ít những tiêu cực. Kinh tế

thị trường với quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh... ở một khía cạnh nào đó

đã khuyến khích chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng, chỉ coi trọng giá trị

vật chất mà coi nhẹ giá trị tinh thần, chỉ chú ý lợi ích cá nhân mà coi nhẹ lợi

ích cộng đồng, chỉ chú ý lợi ích trước mắt mà coi nhẹ lời ích cơ bản lâu dài.

Đó là lối sống chỉ biết lợi ích của cá nhân mình, tất cả vì lợi nhuận, vì lợi

nhuận người ta sẵn sàng chà đạp lên lợi ích của người khác, sẵn sàng vứt bỏ lợi

ích của tập thể, của xã hội. Vì lợi nhuận, người ta khơng từ bỏ một thủ đoạn bất

chính nào, kể cả bn gian bán lận, lừa đảo, trộm cắp...



21



Việc đấu tranh khắc phục sự suy giảm về đạo đức xã hội chắc chắn là

một cơng việc lâu dài, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi phải có nỗ lực và quyết

tâm cao, phải tiến hành kiên quyết và đồng bộ với nhiều giải pháp thiết thực,

cụ thể. Điều quan trọng là cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, phải từng

bước xây dựng đạo đức mới, biết kết hợp hài hồ lợi ích xã hội, lợi ích tập thể

và lợi ích cá nhân, khắc phục và đẩy lùi các nguyên nhân gây ra sự xuống cấp

đạo đức. Tất nhiên, xây dựng dạo đức mới trong điều kiện kinh tế thị trường

khơng phải là một vấn đề đơn giản, dễ dàng.Vì vậy, cần thiết phải có những

biện pháp thích hợp để những giá trị đạo đức mới có thể từng bước phát triển.

CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY

ĐẠO ĐỨC CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG NỀN

KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

3.1. Thiết thực nâng cao hiệu qnả của giáo dục đạo đức,

hồn thành việc chuyển hố giáo dục đạo đức

Sự vận hành của kinh tế thị trường làm nảy sinh những thách thức

nghiêm trọng đối với việc chỉnh hợp luân lý kinh tế và giáo dục đạo đức song

nó cũng cung cấp một cơ hội phát triển đầy đủ. Muốn nắm bắt được cơ hội

đó, đối với việc giáo dục đạo đức trong các trường học hiện nay, phải từng

bước thực hiện sự chuyển hoá trong giáo dục đạo đức:

Một là, từ thuyết giáo luân lý chuyển hoá rèn luyện đạo đức. Tất cả

quan điểm trong môn học luân lý đạo đức đều là thế giới quan mà quan niệm

tự nhiên, quan niệm lịch sử xã hội và quan niệm nhân sinh biểu hiện ra, phải

biến nó thành những giá trị chuẩn mực về đạo đức trong lòng học sinh, hình

thành niềm tin vững chắc;

Hai là, từ giáo dục quy phạm chuyển hoá sang giáo dục tố chất. Nếu

nói giáo dục quy phạm chú trọng giáo dục về hành vi tập quán, thì giáo dục tố

chất lại là giáo dục về phương pháp tư tưởng. Điều đó chỉ ra cho mọi người

thấy là phải làm gì và làm như thế nào, từ đó khiến cho họ chấp hành quy

phạm một cách tự giác hơn.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC CỦA CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN NAY

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×