Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
3 . Vai trò của rèn luyện phẩm chất trí tuệ trong quá trình dạy học.

3 . Vai trò của rèn luyện phẩm chất trí tuệ trong quá trình dạy học.

Tải bản đầy đủ - 0trang

Chương III

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1. Mục đích của thực nghiệm

Thực nghiệm được tiến hành nhằm mục đích kiểm tra tính khả thi và hiệu quả

của việc rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh thơng qua việc giảng dạy giải bài

tốn suy luận lơgic.

3.2. Nội dung, tổ chức thực nghiệm.

3.2.1.Nội dung thực nghiệm

+ Thực nghiệm việc tổ chức rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh THCS

theo quy trình đã được xây dựng và được đề xuất qua các bài giảng.

+ Chú trọng rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho HS thơng qua việc giải các

chuyên đề, đồng thời rèn luyện cho HS các kĩ năng thực hành giải toán từ các bài toán

đơn giản đến nâng cao dần dần, biết cách phân tích đề tốn để tìm cách giải, sau đó

tổng hợp lại thành lời giải cho bài toán.

+ Nội dung thực nghiệm từng tiết học được biên soạn thành giáo án lên lớp trên

cơ sở sách giáo khoa toán THCS ( tập 1 và 2) hiện hành và bổ sung thêm một số kiến

thức liên quan để rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho HS.

+ Thực nghiệm tôn trọng và tuân theo phân phối chương trình, nội dung SGK

hiện hành. Bài tập được lựa chọn phù hợp với đối tượng và mục đích đề ra. Mỗi tiết

soạn chỉ ứng với một tiết dạy ở trường THCS theo quy định của chương trình. Đáp

ứng yêu cầu, kiến thức, kỹ năng cơ bản cần trang bị cho HS.

3.2.2. Tổ chức thực nghiệm

Thực nghiệm được thực hiện với học sinh THCS các năm học 2012 – 2013,

2013 - 2014 tại trường THCS Nam Hoa.

3.3. Kết quả đạt được qua các năm

Với những kinh nghiệm trên, qua nhiều năm giảng dạy cho học sinh tôi nhận thấy

mức độ tiếp thu của các em đã đạt được những ưu điểm nổi bật sau đây:

+ So với những năm trước đây khi chưa triển khai sáng kiến thì mức độ tiếp thu

bài của HS nhanh hơn, các em có khả năng phân tích và tìm lời giải tốt hơn.

+ Học sinh có hứng thú hơn trong việc học và giải tốn. Các em khơng còn

“ngại” khi gặp các bài tốn khó:



+ Kiến thức cơ bản về chương trình tốn học THCS khơng ngừng được củng

cố, khắc sâu và được các em vận dụng linh hoạt vào giải bài tập tốn. Học sinh ngày

càng có kỹ năng làm bài và trình bày bài khoa học.

+ Các em được trang bị thêm nhiều phương pháp giải toán mới, biết cách khai

thác và nhìn nhận vấn đề một cách tồn diện.

+ Sự hứng thú trong học tập đã giúp nhiều học sinh có kĩ năng tìm tòi và khơng

chỉ dừng lại một cách giải trước mỗi bài tồn khó mà các em còn tìm được nhiều cách

giải khác nhau và đề xuất được các bài tốn hay và khó khác. Từ đó càng làm tăng sự

hứng thú, niềm say mê học tốn và phát triển các phẩm chất trí tuệ của mỗi học sinh.

+ Việc triển khai sáng kiến vào thực tế giảng dạy còn được khẳng định qua chất

lượng học sinh giỏi cấp huyện và chất lượng tuyển sinh vào THPT tăng đều qua các

năm.

- Chất lượng học sinh giỏi năm học 2013 - 2014

Cấp trường

HS dự thi



Cấp huyện



HS đạt



HS dự thi



HS đạt



HSG

Giải



toán



qua



5



5



qua



5



5



qua



5



5



Ghi chú



HSG



mạng khối 6

Giải



toán



mạng khối 7

Giải



toán



2



2



1 –Ba,



mạng khối 8

Giải



toán



1 - KK

qua



5



5



mạng khối 9

Toán 8

20



20



2



2



4



4



- Chất lượng tuyển sinh vào THPT mơn tốn.

Năm học

2011-2012



Điểm 7 ... 9



Số dự



Bình



Điểm 5



thi



qn



SL



%



SL



%



SL



%



29



6,59



24



82,8



17



58,6



3



10,3



Điểm 9



Đỗ THPT

SL



%



27 93,1



Với kết quả đó, trường THCS Nam Hoa từ đơn vị có tỷ lệ tuyển sinh vào THPT

thấp và trung bình những năm trước thì năm vừa qua chất lượng tuyển sinh vào THPT

đạt kết quả cao đứng trong tốp đầu của huyện, chất lượng học sinh giỏi cũng được

nâng lên rõ rệt. Năm học vừa qua trường đã được phòng GD - ĐT huyện Nam Trực

đánh giá là đơn vị thực hiện tốt phong trào bồi dưỡng học sinh giỏi và chất lượng

tuyển sinh vào THPT và được xếp trong tốp 10 trường có chất lượng của huyện. Năm

2011, nhà trường được Bộ trưởng Bộ giáo dục tặng Bằng khen. Tổ khoa học tự nhiên

của nhà trường trong hai năm học vừa qua được công nhận là tổ Lao động tiên tiến và

được chủ tịch UBND Huyện tặng giấy khen, được làm báo cáo thành tích đề nghị

Giám đốc Sở GD - ĐT tặng Giấy khen. Bản thân tôi trong ba năm học vừa qua được

công nhận là “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, được Giám đốc Sở GD - ĐT tặng Giấy khen và

Bằng khen của Liên đoàn lao động tỉnh Nam Định năm 2012.

3.4. Kết luận chương 3 và những bài học kinh nghiệm.

Như vậy, trong dạy học giải bài tập tốn đã góp phần rèn luyện các phẩm chất

trí tuệ cho HS, phát triển tư duy sáng tạo, khích lệ HS có lòng ham mê học tập, ý thức

vươn lên trong học tập.

Thông qua thực nghiệm cho thấy HS cuối cấp rất hứng thú trong việc giải các

bài tốn đòi hỏi có sự tư duy, các em có ý thức tìm tòi và phát hiện những lời giải hay,

tổng quát cho bài toán. Kết quả thực nghiệm minh họa cho tính hiện thực và khả thi

của biện pháp rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh THCS thông qua việc giảng

dạy giải hệ thống bài tốn suy luận lơgic, nâng cao hiệu quả dạy học.

Hệ thống bài tốn suy luận lơgic đa dạng và phong phú, có nhiều dạng tốn hay

và khó, để có thể giải tốt các bài tốn đòi hỏi học sinh phải nắm chắc các kiến thức cơ

bản. Việc mở rộng nâng cao kiến thức cho học sinh là cần thiết, song phải trên cơ sở

học sinh nắm chắc các yêu cầu cơ bản về kiến thức, kỹ năng của nội dung chương

trình, đảm bảo một mặt khơng bị quá tải với học sinh, một mặt vẫn phát huy vai trò

tích cực và rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh như: tính linh hoạt, tính độc

lập, tính sáng tạo.

Qua nghiên cứu lý luận về các phẩm chất trí tuệ và qua thực tế giảng dạy nhiều

năm và thực trạng giảng dạy mơn tốn tại trường THCS Nam Hoa, tôi rút ra một số bài

học kinh nghiệm sau:



1. Nhận thức được tổng quan về các phẩm chất trí tuệ: Phát triển năng lực trí tuệ

nhằm rèn luyện tư duy lơgic và ngơn ngữ chính xác; phát triển khả năng suy đoán và

tưởng tượng; rèn luyện những hoạt động trí tuệ cơ bản. Khi giải tốn, trước tiên HS

phải nhìn bao quát một cách tổng hợp, phải biết phân tích cái đã cho và cái phải tìm để

từ đó tìm được mối liên hệ giữa chúng. Sau đó dựa vào các kiến thức đã lĩnh hội được

HS linh hoạt, độc lập tìm ra tất cả các lời giải của bài toán để chọn ra cách giải hay

nhất, sáng tạo nhất

2. Nhận thức rõ hơn vị trí và mục đích của việc giải tốn trong nhà trường phổ

thơng

+ Giải toán là một trong những vấn đề trung tâm của phương pháp giảng dạy,

bởi lẽ việc giải toán là việc mà cả người học lẫn người dậy thường xuyên phải làm, đặc

biệt đối với học sinh THCS thì việc giải tốn là hình thức chủ yếu của việc học tốn.

+ Giải tốn là một hình thức vận dụng những các kiến thức đã biết vào các vấn

đề cụ thể, vào thực tế, vào các vấn đề mới. Trong quá trình giải toán, người giải đã hồi

tưởng hay nhớ lại, huy động và tổ chức những kiến thức toán học đã biết lựa chọn và

kết hợp những kiến thức khác nhau để vận dụng. Mặt khác, mỗi bài tốn có thể xem là

định lý, có những bài tốn là tiển đề của những kiến thức khác. Do đó, q trình giải

tốn, kiến thức toán học của người giải được củng cố khắc sâu, mở rộng và trở nên

“sống động”.

+ Giải toán là hình thức rất tốt để rèn luyện các kỹ năng tính tốn, kỹ năng biến

đổi, kỹ năng suy luận, kỹ năng tốn học hóa.

+ Giải tốn còn là hình thức tốt nhất để kiểm tra năng lực, mức độ tiếp thu và

vận dụng kiến thức.

+ Việc tìm lời giải cho một bài toán là rèn luyện phương pháp khoa học trong

suy nghĩ, trong suy luận, trong giải quyết các vấn đề… và qua đó rèn luyện trí thơng

minh sáng tạo, phát triển các năng lực và phẩm chất trí tuệ.

+ Việc tìm ra lời giải của một bài tốn khó, phương pháp giải mới, độc đáo của

một bài tốn gây nên sự hào hứng, phấn chấn…. điều đó có ý nghĩa to lớn trong việc

vun đắp lòng say mê học toán và ước mơ vươn tới vinh quang trong lĩnh vực nghiên

cứu, khám phá, phát minh những vấn đề mới.

3. Những bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện chương trình và SGK.



+ Tổ chức tốt các hoạt động học tập trong các tiết học để học sinh giải quyết tốt

các bài tập trong SGK, SBT. Học sinh phải hiểu sâu sắc vấn đề, nắm chắc kiến thức và

vận dụng làm bài tập.

+ Giáo viên cần giúp học sinh nắm vững các định nghĩa, định lý, hệ quả mà

SGK đã cung cấp. Có kỹ năng vận dụng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các

bài toán trong SGK.

+ Khi hồn thành được các bài tốn trong SGK đồng thời giáo viên hình thành

cho các em cách suy luận sáng tạo, biết giải bài toán theo các cách khác nhau, biết khai

thác và phát triển đề xuất các bài tốn hay và khó.

+ Để giúp học sinh tìm hướng giải nhanh và có kỹ năng thành thạo trong việc

gải bài tốn suy luận lơgic thì GV cần phân loại và xây dựng hệ thống bài tập theo các

dạng bài tập, theo các chuyên đề.

4. Những bài học kinh nghiệm trong việc vận dụng phương pháp, hình thức tổ chức

dạy học .

Để học sinh nắm chắc kiến thức, có kỹ năng làm bài, rèn luyện các phẩm chất

trí tuệ thì giáo viên phải vận dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học một

cách linh hoạt. Việc nắm bắt kiến thức của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào phương

pháp giảng dạy của giáo viên, do đó giáo viên cần nắm vững và vận dụng tốt các

phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy; tổ chức các hoạt động học tập nhằm

giúp học sinh tự phát hiện và giải quyết vấn đề dưới câu hỏi dẫn dắt của GV hay sự trợ

giúp của các bạn trong nhóm. Như vậy, giáo viên trở thành người thiết kế người tổ

chức hướng dẫn các hoạt động còn học sinh là người thi công, người trực tiếp hoạt

động để tìm tòi kiến thức.

Hệ thống bài tốn suy luận lơgic trong chương trình tốn THCS đa dạng và

phong phú vừa giúp học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức, phát hiện vấn đề, rèn luyện

kĩ năng tính tốn, kỹ năng suy luận, vừa giúp tập dượt vận dụng kiến thức tốn học

vào đời sống và vào các mơn học khác. Do đó trong các giờ học nhất là trong các giờ

luyện tập GV cần tổ chức và hướng dẫn cho học sinh khơng chỉ biết cách giải một bài

tốn mà học sinh biết phát huy hết khả năng tư duy, tích cực học tập như:

- Tìm nhiều cách giải khác nhau cho một bài tốn: giúp học sinh có thể vận

dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các bài tốn theo các cách khác nhau.



- Tìm hướng giải quyết bài tốn có nhiều khả năng xảy ra: giúp học sinh củng

cố kỹ năng gải toán.

- Khai thác đề xuất các bài toán tương tự và những bài tập nâng cao: giúp học

sinh củng cố kiến thức, linh hoạt hơn trong giải bài tập toán và tiếp cận với các dạng

tốn khó một cách nhẹ nhàng. Qua đó giúp học sinh say mê, hứng thú trong học toán

và phát triển được các phẩm chất trí tuệ của học sinh.



PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

I. Kết luận chung

Sáng kiến kinh nghiệm “Rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh THCS

thơng qua việc giảng dạy giải bài tốn suy luận lôgic” đã thu được một số kết quả

sau:

1. Trình bày tổng quan về các phẩm chất trí tuệ.

2. Đặc điểm phát triển trí tuệ của học sinh lớp THCS.

3. Các chủ đề về các dạng bài toán và phương pháp giải bài tốn suy luận lơgic.

4. Đề xuất một số biện pháp rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh THCS

thơng qua bài tốn suy luận lôgic.

5. Kết quả thực nghiệm cho phương án đề xuất và chứng tỏ tính hiện thực, tính

khả thi của biện pháp chủ yếu rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học sinh THCS qua

dạy giải hệ thống bài toán suy luận lôgic.

Sáng kiến kinh nghiệm này được viết dựa trên kinh nghiệm giảng dạy của bản

thân, có kết hợp với một số kinh nghiệm của các thầy cô giáo khác mà tơi đã học tập

được cùng với giáo trình về phương pháp dạy học toán. Việc áp dụng SKKN này vào

thực nghiệm giảng dạy góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, giúp giáo viên hệ thống

lại những bài tốn suy luận lơgic, đồng thời thực sự bắt tay vào giải các bài tập đó;

giúp học sinh phát triển được các phẩm chất năng lực trí tuệ, phát huy được khả năng

của bản thân, tạo hứng thú và sự hưng phấn trong q trình học và làm tốn.

Trong thực tế giảng dạy, với những cách gợi mở, tìm ra nhiều cách giải, khai

thác bài toán, đề xuất bài toán tương tự …đã lôi cuốn được cả các học sinh yếu kém

vào các hoạt động học tập, giúp các em lấy lại sự tự tin và niềm say mê học toán; giúp

cho học sinh khá, giỏi tiếp cận các bài tốn khó một cách nhẹ nhàng và đầy hào hứng;

giúp học sinh tự tìm tòi, mò mẫm và sáng tạo…. Qua đó thực hiện tốt định hướng đổi

mới PPDH như trong Nghị quyết TW 2 khóa VIII ghi rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương

pháp giáo dục đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng

tạo cho người học…phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và

rộng khắp trong toàn dân nhất là thanh niên” hay Điều 24.2 trong Luật Giáo dục đã

chỉ rõ: ‘’Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ

động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi



dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác

động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh’’.

II. Một số đề xuất và kiến nghị

Để áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Rèn luyện các phẩm chất trí tuệ cho học

sinh THCS thơng qua việc giảng dạy giải bài tốn suy luận lơgic” vào thực tế giảng

dạy một cách có hiệu quả, tơi có một số kiến nghị như sau:

- Giáo viên phải nắm vững được các đặc điểm và biện pháp rèn luyện các phẩm chất

trí tuệ cho học sinh.

- Xây dựng được hệ thống các bài tập theo chuyên đề, tham khảo SGK, SBT, sách

tham khảo, đề thi HSG , bài tập giải toán trên Internet và đề tuyển sinh vào THPT,…

- Giáo viên là người góp phần quyết định trong việc thực hiện có chất lượng hoạt

động dạy và học. Do đó để nâng cao hiệu quả dạy học mơn tốn nói chung, các kiến

thức về giải bài tốn suy luận lơgics nói riêng đòi hỏi mỗi giáo viên cần thực hiện triệt

để việc đổi mới phương pháp dạy học, cần tạo ra khơng khí thật thoải mái, tự nhiên mà

ở đó học sinh có điều kiện bộc lộ hết khả năng của mình. Các em biết tự mình vươn

lên để chiếm lĩnh tri thức. Từ đó mới rèn luyện được các phẩm chất trí tuệ của học

sinh và thực sự đào tạo được nhân tài cho đất nước.

- Ban giám hiệu, tổ chuyên môn trong các nhà trường cần nâng cao các buổi sinh

hoạt chuyên môn. Cần tạo ra mơi trường mà ở đó giáo viên có thể tự giác trao đổi bàn

bạc, phổ biến kinh nghiệm về chuyên môn.

- Các nhà trường cần tổ chức các phong trào thi đua đổi mới PPDH nhằm khích lệ giáo

viên tích cực đúc rút các sáng kiến kinh nghiệm giảng dạy các môn học. Tổ chức phổ

biến những kinh nghiệm hay, những cách làm sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả giảng

dạy, khắc phục được những vướng mắc, khó khăn trong những giờ học toán.

- Để rèn luyện các phẩm chất trí tuệ của học sinh trong các giờ học tốn cần nâng

cao hiệu quả và chất lượng các đồ dùng, thiết bị dạy học và hỗ trợ của công nghệ

thông tin: máy trình chiếu, các phần mềm tốn học,…..Do đó, đòi hỏi mỗi người giáo

viên khơng những nâng cao trình độ chun mơn mà còn phải cần nâng cao trình độ

ngoại ngữ và tin học.

Trên đây là những kinh nghiệm về “Rèn luyện các phẩm chất trí tuệ của học sinh

THCS thơng qua việc giảng dạy giải bài tốn suy luận lôgic” đã được bản thân đúc

rút và áp dụng vào giảng dạy. Qua đó đã đem lại hiệu quả cao trong việc đổi mới



PPDH, nâng cao chất lượng dạy học, rèn luyện được các phẩm chất trí tuệ cho học

sinh,….Nhưng chắc chắn sẽ còn những vấn đề cần trao đổi và bổ sung rất mong được

đón nhận những ý kiến đóng góp của các cấp chỉ đạo chun mơn và các bạn đồng

nghiệp.

Xin trân trọng cảm ơn!

Nam Hoa, ngày 10 tháng 05 năm 2014

Tác giả



NGUYỄN CÔNG MINH



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

3 . Vai trò của rèn luyện phẩm chất trí tuệ trong quá trình dạy học.

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×