Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
NAH đoạn tính/không đoạn tính

NAH đoạn tính/không đoạn tính

Tải bản đầy đủ - 0trang

1. Ngữ âm học và âm vị học

 Tóm lại: Có hai ngành nghiên cứu về âm

thanh tiếng nói con người. Một bên nghiên

cứu về bản chất âm thanh tiếng nói con

người nói chung cho nên mang tính phổ

niệm, tính khái quát; một bên nghiên cứu

về một hệ thống âm thanh được sử dụng ở

một cộng đồng hoặc một phạm vi cụ thể

nên nó mang tính đặc thù.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



32



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Ngữ âm học hình dung ngữ lưu như một dãy

âm tố đoạn tính nối tiếp nhau thành một

tuyến trong thời gian.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



33



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Những thuộc tính đặc trưng của mỗi âm tố

như vậy được thể hiện trong các giai đoạn

tĩnh tại gọi là giai đoạn giữ (tenure);

 Trong mỗi âm tố còn có những giai đoạn

chuyển tiếp ngắn do những cử động mà các

khí quan phát âm không thể không thực

hiện để chuyển từ tư thế này sang tư thế

kia khi hai âm tố kế tiếp nhau;

ví dụ: t  r=tr

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



34



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Các giai đoạn tĩnh tại cho ta những âm tố

chính danh gọi là âm tố chính vị (speech

sounds proper).

 Khi phát âm, mục đích của người nói là phát

ra những âm chính vị. Về lí tưởng, sau khi

cấu âm âm chính vị, người nói tạm ngừng

việc cấu âm trong một khoảng thời gian

vừa đủ để cho các cơ quan phát âm chiếm

lĩnh một vị trí mới rồi mới phát âm tiếp.

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



35



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Tuy nhiên do định luật tiết kiệm năng lượng,

việc phát âm vẫn tiếp diễn trong khi việc

thực hiện các động tác không cố ý đó, do

đó vơ tình phát ra những âm kí sinh, gọi là

âm trượt (glides);

 Khi nghiên cứu, cần bỏ những âm kí sinh đó

đi để phục hồi sự kế tiếp lí tưởng của những

giai đoạn chuyển tiếp ở nơi giáp ranh giữa

các âm tố.

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



36



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Thực nghiệm cho thấy quan niệm này có

chỗ khơng thật đúng: những khúc băng từ

cắt khúc đúng vào những đoạn không cho

ta âm thanh tương ứng với âm tố mà ta đã

tưởng; chẳng hạn cắt [o] trong [mon] ra thì

khơng nghe là [o] mà nghe như là [pot]!



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



37



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Ngữ âm học truyền thống cho rằng có thể

phân khúc ngữ lưu thành những đoạn có

ranh giới rõ ràng, trong đó phần giữa của

phân khúc (phần tĩnh, ổn định) là phần tiêu

biểu của âm tố, và mọi âm tố bắt đầu đúng

điểm kết thúc của âm tố đi trước.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



38



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Thực nghiệm cũng cho ta thấy những âm ‘kí

sinh’mang nhiều thơng tin hơn hẳn giai

đoạn tĩnh của các âm tố;

 Tóm lại, ngữ lưu là sự chuyển động liên tục

chứ không phải là một loạt những giai đoạn

tĩnh tại được nối với nhau bằng những đoạn

chuyển tiếp (kí sinh).



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



39



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Mọi hoạt động cấu âm đều được thực hiện

đồng thời, trừ những nguyên nhân sinh lí bất

khả tiến hành đồng thời. Chẳng hạn, để phát

âm âm tiết mlu: i) chúm hai môi, nâng gốc

lưỡi lên gần mạc để phát âm [u]; ii) nâng đầu

lưỡi lên chạm với chân răng cửa để phát âm

âm [l]; iii) khép hai môi lại để cấu âm [m]; iv)

dây thanh rung.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



40



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

sơ đồ bố trí các yếu tố của âm tiết theo thời

gian

m………….

l…………………

u…………………………….

thay cho sơ đồ cổ điển: m-l-u



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



41



2. NAH đoạn tính/khơng đoạn tính

 Hiện tượng đồng cấu âm (coarticulation)

làm cho những đặc trưng tiêu biểu của mỗi

âm tố được phân bố trong nhiều âm đoạn

kế tiếp nhau, khiến mỗi âm đoạn thường

chứa những đặc trưng của hai, ba âm tố >

âm đoạn nguyên âm chứa đựng cả những

âm đoạn đi trước và cả sau nó.

 Nếu phụ âm đi sau ngun âm là một phụ

âm tăc, khơng có giai đoạn kết thúc rời khỏi

vị trí cấu âm (bng) thì âm đoạn nguyên

âm chứa tất cả những đặc trưng tiêu biểu

cho vị trí cấu âm của phụ âm đó.

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



42



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

NAH đoạn tính/không đoạn tính

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×