Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Ngữ âm học và âm vị học

Ngữ âm học và âm vị học

Tải bản đầy đủ - 0trang

1. Ngữ âm học và âm vị học

 Sự phân biệt giữa ngữ âm học và âm vị học

có nguồn gốc từ một lưỡng phân nổi tiếng

của F. de Saussure (1913) về sự phân biệt

giữa NN và lời nói.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



3



1. Ngữ âm học và âm vị học

 “Hoạt động NN có một mặt cá nhân và một mặt

xã hội, và không thể quan niệm mặt này mà

thiếu mặt kia được (…). Tất nhiên, hai đối tượng

này gắn bó khăng khít với nhau và giả định lẫn

nhau: NN là cần thiết để cho lời nói có thể hiểu

được và gây được tất cả những hiệu quả của nó;

nhưng lời nói lại cần thiết để cho NN được xác

lập; về phương diện lịch sử, sự kiện của lời nói

bao giờ cũng đi trước (...). Cuối cùng, chính lời nói

làm cho NN biến hố.” (F. de Saussure, 1916).

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



4



1. Ngữ âm học và âm vị học

 file://localhost/LECTURES/PHONOL

OGY/gioi thieu GTNNHDC Saussure.

doc



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



5



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Sự phản ánh mối quan hệ giữa lời nói và

ngơn ngữ trong âm vị học trở thành sự

đối lập giữa ngữ âm học và âm vị học.



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



6



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Ngành khoa học nghiên cứu những đặc trưng

âm thanh từ góc độ vật lý (hoặc âm học) hay

sinh lý (cấu âm) là ngữ âm học (phonetics).

 Ngành khoa học nghiên cứu những ước định,

giá trị mà cộng đồng gán cho các đặc trưng

âm thanh là âm vị học (phonology.

phonemics).



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



7



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Peter Ladefoged, Hội thảo Từ âm thanh

đến ý nghĩa: hành trình hơn 50 năm

khám phá sự giao tiếp bằng lời, Viện

Công nghệ Massachusetts, 11-13 tháng

6 năm 2004 đã có những suy nghĩ thú vị về

mối quan hệ giữa ngữ âm học và âm vị học:

 “ngữ âm học là phần chung thủy của cuộc hôn

nhân, trong khi âm vị học lăng nhăng chung

chạ trong cuộc thử nghiệm của nó với những

khn khổ rất khác nhau”. (Fant 1986: 481).

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



8



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Bất kể lĩnh vực khoa học này được gọi là

“phonemics” hay “phonology” thì cũng đều

có ba tuyến phân biệt như sau này được

trình bày trong nghiên cứu về âm vị học

hiện đại (Goldsmith, 1995)



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



9



1. Ngữ âm học và âm vị học

 (1) Làm thế nào biểu diễn được những sự

đối lập từ vựng giữa các từ; (2) Cái gì là giới

hạn của các âm trong các đơn vị từ vựng

của một ngôn ngữ nhất định (hoặc cái gì là

một âm tiết đúng); và (3) Làm thế nào có

thể miêu tả được mối quan hệ giữa các đơn

vị từ vựng ngầm ẩn với dữ liệu ngữ âm học

xuất ra có thể quan sát được (hay, làm thế

nào có thể dựng được các mơ thức âm của

các ngôn ngữ).

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



10



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Jakobson, Fant và Halle (1952) đã chủ yếu

quan tâm đến chủ đề thứ nhất. Họ trình bày

những tương quan của tập hợp đặc trưng

tối thiểu cần để phân biệt các đối lập từ

vựng được tìm thấy trong các ngơn ngữ trên

thế giới. Theo họ, “các đặc trưng khu biệt

vốn có mà chúng ta phát hiện ra trong các

ngơn ngữ trên thế giới, cái nằm bên dưới

toàn bộ kho từ vựng và hình vị của chúng,

chung quy là 12 thế đối lập lưỡng phân

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



11



1. Ngữ âm học và âm vị học

 1) tính ngun âm/tính khơng ngun âm,

2) tính phụ âm/tính khơng phụ âm, 3) tính

bị ngắt qng/tính liên tục, 4) tính bị cản/ 

tính khơng bị cản, 5) tính chói tai/tính êm

dịu, 6) tính hữu thanh/tính vơ thanh, 7) tính

đặc/tính khuếch tán, 8) tính trầm/ tính

bổng, 9) tính giáng/bình thường, 10) tính

thăng/bình thường, 11) tính căng/tính

chùng, 12) tính mũi/tính miệng” (Jakobson

và nnk, 1952: 40).

05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



12



1. Ngữ âm học và âm vị học

 Để quan sát được âm thanh tiếng nói con

người, có thể sử dụng tất cả các phương

tiện kĩ thuật và máy móc. Với u cầu tính

chính xác và chi tiết về đặc điểm âm thanh,

người ta có thể nhìn các âm tố từ nhiều

bình diện khác nhau:



05/13/18



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



13



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Ngữ âm học và âm vị học

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×