Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Tài liệu tham khảo 41

Tài liệu tham khảo 41

Tải bản đầy đủ - 0trang

MỞ ĐẦU

Đất nước ta đang bước vào thời kì



1. Lý do chọn đề tài



cơng nghiệp hố, hiện đại hố. Điều đó tạo

ra rất nhiều thời cơ, vận hội mới và đồng

thời cũng gặp phải khơng ít khó khăn thử

thách.

Nghị quyết của Hội nghị lần thứ tư,

Ban chấp hành trung ương Đảng khoá VII

(01/1993), Hội nghị lần thứ hai, Ban chấp

hành trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

khoá VIII (12/1996) đã xác định Giáo dục

là quốc sách hàng đầu. Trong luật giáo dục

(12/1998), Nghị quyết của Quốc hội khoá X

về đổi mới chương trình giáo dục phổ

thơng (12/2000) và trong các chỉ thị của

Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và

đào tạo,... đã nêu rõ ngành Giáo dục và đào

tạo phải có những đổi mới cơ bản và mạnh

mẽ nhằm phát huy tính tích cực, tự giác,

chủ động, sáng tạo của học sinh trong học

tập, bồi dưỡng trí tuệ khoa học, năng lực

sáng tạo cho thế hệ trẻ - thế hệ trong

tương lai của đất nước sẽ gánh vác trọng

trách xây dựng đất nước phát triển và vươn

tới ngang tầm các nước tiên tiến trong khu

vực và trên thế giới.

Triển khai Nghị quyết của Đảng

trong những năm gần đây, ngành giáo dục



Khãa ln tèt

nghiƯp



6



đã



phát



động



thuyết trình, thơng báo dẫn đến học sinh tiếp



phong trào đổi mới



thu kiến thức một cách thụ động, thừa



phương pháp dạy



nhận, bắt chước theo khuôn mẫu đã có,



học một cách sâu



mà khơng phát triển được khả năng tư duy



rộng

ngành.



trong



tồn



sáng tạo. Trước tình hình đó, việc rèn



Đổi



mới



luyện năng lực sáng tạo



phương pháp dạy

học là tìm ra con

đường,



những



cách thức mới giúp

người học tự lực,

tích cực thu nhận

kiến thức, kĩ năng

cơ bản phát triển ở

họ năng lực sáng

tạo.



Một



trong



những con đường

đó là rèn luyện

năng lực sáng tạo

cho học sinh.

Trong



thực



tế, việc dạy học vật

lý ở trường phổ

thơng



còn



nhiều



vấn đề bất cập, đó

là tình trạng vẫn

còn một số giáo

viên



truyền



thụ



kiến thức theo lối



Khãa ln tèt

nghiƯp



7



cho học sinh là một trong những vấn đề rất quan trọng và không thể thiếu

được trong hoạt động dạy học. Tuy nhiên cơng việc này khá khó khăn, vì nó

đòi hỏi “người đạo diễn” hay là giáo viên phải liên tục tìm tòi, liên tục đổi

mới trong chính bài giảng, trong từng bài tập hướng dẫn cho học sinh thì kết

quả đạt được sẽ tích cực gấp nhiều lần.

Để giúp các em học sinh hiểu sâu kiến thức và dễ dàng tiếp cận với

những kiến thức sau này thì một trong những kiến thức rất quan trọng của

chương trình vật lí 10 là kiến thức của chương “Động lực học chất điểm”. Do

vậy, việc rèn luyện cho học sinh kĩ năng giải các bài tập có đặc trưng sáng tạo

trong chương này là việc làm rất cần thiết.

Xuất phát từ những lí do trên, tơi chọn đề tài: “Rèn luyện năng lực sáng

tạo cho học sinh thông qua việc xây dựng và dạy giải bài tập chương “Động

lực học chất điểm” vật lí lớp 10 THPT (chương trình nâng cao)”. Chúng tôi

hy vọng đề tài này sẽ mang lại hiệu quả cao góp phần nâng cao chất lượng

dạy và học ở các trường phổ thơng.

2. Mục đích nghiên cứu

Biên soạn một số bài tập có đặc trưng sáng tạo trong chương “Động lực

học chất điểm” vật lí 10 nâng cao để rèn luyện năng lực sáng tạo cho học

sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ở các trường phổ thông.

3. Giả thuyết khoa học

Nếu biên soạn được một số bài tập có đặc trưng sáng tạo và sử dụng

phù hợp thì có thể rèn luyện được năng lực sáng tạo cho học sinh trong quá

trình dạy học chương “Động lực học chất điểm”.

4. Đối tượng nghiên cứu

Xây dựng và dạy giải bài tập vật lý chương “Động lực học chất điểm”

vật lý lớp 10 THPT (chương trình nâng cao).

5. Nhiệm vụ nghiên cứu



- Nghiên cứu về vấn đề rèn luyện năng lực sáng tạo cho học sinh trong dạy học

vật lý.

- Nghiên cứu về vấn đề bài tập vật lý phổ thông.

- Nghiên cứu về một đặc điểm, u cầu mới của chương trình vật lý phổ

thơng.

- Phân tích nội dung và phương pháp trình bày các kiến thức của

chương “Động lực học chất điểm” lớp 10 THPT (chương trình nâng cao).

- Biên soạn một số bài tập có đặc trưng sáng tạo.

- Hướng dẫn giải các bài tập có đặc trưng sáng tạo.

6. Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu các đề tài lý luận dạy học làm sáng tỏ về mặt lý luận các vấn đề

có liên quan đến đề tài.

- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, sách bài tập và các tài liệu tham

khảo để phân tích cấu trúc logic nội dung các kiến thức của chương

“Động lực học chất điểm” lớp 10 THPT (chương trình nâng cao).

7. Cấu trúc luận văn:

Ngồi phần kết luận và phụ lục khoá khoá luận gồm những phần sau:

Chương 1: Lý luận làm cơ sở cho nghiên cứu.

Chương 2: Xây dựng và dạy giải một số bài tập có đặc trưng sáng tạo.



CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN LÀM CƠ SỞ CHO NGHIÊN CỨU

1.1. Vấn đề rèn luyện năng lực sáng tạo cho học sinh trong dạy học vật lý

1.1.1. Khái niệm năng lực sáng tạo

* Khái niệm năng lực

Theo tâm lí học, “Năng lực là tổng hợp những thuộc tính độc đáo của

cá nhân phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định nhằm đảm

bảo việc hồn thành có kết quả tốt trong lĩnh vực hoạt động ấy”.

Như vậy, năng lực là những thuộc tính tâm lí riêng của cá nhân, nhờ

những thuộc tính này mà con người hoàn thành tốt đẹp một hoạt động nào đó,

chỉ phải bỏ ra ít sức lao động mà đạt hiệu quả cao. Năng lực của học sinh sẽ là

đích cuối cùng của dạy học, giáo dục. Bởi vậy, những yêu cầu về phát triển

năng lực học sinh cần đặt đúng chỗ của nó trong mục đích dạy học.

Năng lực của mỗi người một phần dựa trên cơ sở tư chất. Nhưng điều

chủ yếu là năng lực hình thành, phát triển và thể hiện trong hoạt động tích cực

của con người dưới sự tác động của rèn luyện, dạy học và giáo dục. Việc hình

thành và phát triển các phẩm chất nhân cách là phương tiện có hiệu quả nhất

để phát triển năng lực.

* Khái niệm sáng tạo

“Sáng tạo là một hoạt động mà kết quả của nó là một sản phẩm tinh thần

hay vật chất có tính cách tân, có ý nghĩa xã hội, có giá trị giúp giải quyết một

khó khăn, bế tắc nhất định” (Bách khoa tồn thư Liên Xô, tập 42, trang 54).

* Khái niệm về năng lực sáng tạo

Năng lực sáng tạo là khả năng tạo ra những giá trị mới về vật chất, tinh

thần, tìm ra cái mới, giải pháp mới, cơng cụ mới, vận dụng thành cơng những

hiểu biết đã có vào hồn cảnh mới.



Đối với học sinh năng lực sáng tạo trong học tập chính là năng lực biết

giải quyết vấn đề học tập để tìm ra cái mới ở một mức độ nào đó thể hiện

được khuynh hướng, năng lực, kinh nghiệm của cá nhân học sinh. Học sinh

sáng tạo cái mới đối với chúng nhưng thường khơng có giá trị xã hội. Để có

sáng tạo chủ thể phải tìm cách giải quyết mâu thuẫn nhận thức hoặc hành

động và kết quả là đề ra được phương án giải quyết không giống bình thường

mà có tính mới mẻ đối với học sinh hoặc có tính mới mẻ đối với lồi người.

Như vậy có thể nói rằng: Đối với học sinh, năng lực sáng tạo trong học

tập là năng lực tìm ra cái mới, cách giải quyết mới, năng lực phát hiện ra điều

chưa biết, chưa có, khơng bị gò bó phụ thuộc vào cái đã có.

Năng lực nói chung và năng lực sáng tạo nói riêng khơng phải chỉ do

bẩm sinh mà được hình thành và phát triển trong quá trình hoạt động của chủ

thể. Bởi vậy, muốn hình thành năng lực học tập sáng tạo, phải chuẩn bị cho

học sinh những điều kiện cần thiết để có thể thực hiện thành công với một số

kết quả mới mẻ nhất định hoạt động đó.

Vậy, sản phẩm của sự sáng tạo khơng thể suy ra từ cái đã biết bằng

cách suy luận logic hay bắt chước làm theo.

* Biểu hiện của sự sáng tạo

Trong học tập, sự sáng tạo của học sinh được biểu hiện qua các hành

động cụ thể như sau:

+ Từ những kinh nghiệm thực tế, từ kiến thức đã có học sinh nêu được

giả thuyết. Trong chế tạo dụng cụ thí nghiệm thì học sinh đưa ra được các

phương án thiết kế, chế tạo dụng cụ và cùng một thí nghiệm đưa ra được

nhiều cách chế tạo khác nhau. Đề xuất được những sáng kiến kĩ thuật để thí

nghiệm chính xác hơn, dụng cụ bền đẹp hơn.

+ Học sinh đưa ra được dự đoán kết quả của giả thuyết. Cụ thể là học

sinh đưa ra dự đoán kết quả của thí nghiệm, dự dốn được phương án nào

chính xác nhất, phương án nào mắc sai số ít nhất, vì sao?



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Tài liệu tham khảo 41

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×