Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐANG ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐANG ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

Tải bản đầy đủ - 0trang

4.2. Những thách thức cơ bản

- Sự suy giảm số lượng đảng viên, tổ chức và hoạt động: Tình trạng phổ

biến ở các nước phát triển là các đảng chính trị đều có xu hướng suy giảm số

lượng đảng viên. Bên cạnh đó, tình trạng già hóa đảng tăng khi lực lượng thanh

niên hiện nay không muốn gia nhập đảng. Số lượng đảng viên giảm dẫn đến tổ

chức suy giảm do giảm sự cố kết và mật độ tổ chức phân tán. Điều này có nghĩa

rằng, ngày càng có ít người tham gia các hoạt động tình nguyện, vận động tranh cử

cho đảng trong thời gian bầu cử, huy động tài chính giúp đảng.

- Khó hình thành cương lĩnh, chương trình hành động: Do sự phân tách xã

hội thành nhiều cấu trúc, tầng lớp khác nhau về lợi ích; do sự chia tách và phát sinh

nhiều vấn đề của đời sống xã hội; do sự suy giảm hệ tư tưởng chính trị

- Khó giành được đa số phiếu bầu: do quy mô và phạm vi đại diện bị thu

hẹp; sự suy giảm ủng hộ của cử tri; sự chia tách phiếu bầu của cử tri.

- Mâu thuẫn giữa tập trung quyền lực và sự ủy nhiệm của số ít: Đây chính

là sự khơng tương xứng giữa việc nắm giữ quyền lực ngày càng lớn và sự ủy

nhiệm theo một tỉ lệ ngày càng nhỏ trong xã hội. Sự giảm sút phiếu bầu của

đảng tồn dân có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho xã hội.

4.3. Xu hướng thay đổi của các đảng

- Các đảng mở: mở rộng tính đại diện, thu hút các tầng lớp khác của xã hội:

Các đảng đều có xu hướng cải cách, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các tầng lớp

khác của xã hội, có xu hướng trở thành các đảng quần chúng. Sự thích ứng về mặt tổ

chức phản ánh sự cạnh tranh giữa các đảng phái với nhau.

- Khuynh hướng kỹ trị: cơ sở khoa học của chính sách; hành chính trung

lập. Tổ chức đảng có sự chun nghiệp trong hoạt động tranh cử; Các đảng tự

mình cũng phải thay đổi, chấp nhận các hình thức thể chế mới và phương thức mới;

Một số đảng sử dụng hệ tư tưởng và các chính sách danh tiếng của mình để cạnh



7



tranh trong các cuộc bầu cử (các đảng Anh). Mặc dù suy giảm về số lượng thành

viên nhưng thay vào đó, mức độ tranh luận của các ứng cử viên đảng trong cuộc

bầu cử được tăng cường hơn ở tất cả các cấp. Tính chun nghiệp còn thể hiện ở

sự tập trung vào nâng cao cơ sở khoa học của chính sách, tăng tính hiệu quả và

do đó tính chính đáng của đảng cầm quyền.

5. MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ HƯỚNG ĐỔI MỚI SỰ LÃNH

ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

5.1. Một số vấn đề đặt ra

Hiện nay vai trò lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị và xã hội vẫn

được giữ vững, nhưng nhìn về thực chất có thể thấy rằng, vai trò đó khơng còn

được như thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Lòng tin của nhân dân

đối với Đảng tuy còn lớn, song nhiều vấn đề nổi cộm, bức xúc trong xã hội đang

làm suy giảm lòng tin đó. Điều này xuất phát từ về sự bất cập của một số chính

sách phát triển kinh tế - xã hội; một bộ phận khơng nhỏ cán bộ, đảng viên suy

thối về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng

phí, tiêu cực xảy ra ở nhiều nơi nhưng chậm được ngăn chặn đẩy lùi đang là

những vấn đề đặt ra hiện nay, bởi chính những vấn đề đó đang ảnh hưởng rất lớn

đến niềm tin của nhân dân đối với Đảng. Một khi niềm tin của nhân dân đối với

Đảng suy giảm thì đó chính là nguy cơ của một đảng cầm quyền.

Một vấn đề đặt ra hiện nay là công tác quản lý nội bộ của Đảng trong

điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển kinh

tế thị trường. Trong điều kiện như vậy, Đảng không thể hoạt động như trước.

Số lượng đảng viên của Đảng hiện nay đông, hoạt động trong nhiều lĩnh vực,

đặt ra cho công tác quản lý nội bộ đảng cần phải có những đổi mới. Nhiều

vấn đề mới nảy sinh như điều kiện lao động tự do, các thành phần kinh tế tư

nhân, xuất khẩu lao động trong kinh tế thị trường đang đặt ra đối với đổi mới

sự lãnh đạo của Đảng nói riêng và hoạt động của Đảng nói chung.



8



Sự lãnh đạo của Đảng mà cụ thể là sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền như thế nào cũng là một vấn đề

nổi cộm đặt ra hiện nay. Cụ thể là, mặc dù hiện nay bộ máy cầm quyền tuy đã

được đổi mới tinh gọn lại, nhưng nhiều ban của Đảng và các tổ chức trong bộ

máy nhà nước vẫn trùng lặp, có cùng công việc gần giống nhau, dẫn đến sự

chồng chéo về chức năng giữa Đảng và Nhà nước, tạo ra tình trạng "bao biện",

"làm thay" hay "buông lỏng" sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước mà hàng

chục năm qua chúng ta khơng thể khắc phục được. Trong khi đó ở các nước trên

thế giới, các đảng chính trị cũng thực hiện vai trò cầm quyền nhưng khơng thấy

có xảy ra các tình trạng này.

Ngồi ra, sự cầm quyền với hai chủ thể như ở nước ta còn tạo ra tình trạng

là các cơ quan của Đảng, như cấp ủy các cấp dường như đã trở thành các chủ thể

có chức năng chuyên về "lãnh đạo", có quyền "quyết định", còn các cơ quan của

Nhà nước, như Quốc hội, Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính các cấp như là

các chủ thể có chức năng chuyên về "quản lý", chỉ "chấp hành" một cách thụ

động đường lối, chính sách của Đảng đã vạch ra. Điều này đã dẫn đến chúng ta

có sự phân biệt "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý", khi mà ở các nước trên thế

giới, sự phân biệt như vậy cũng đã không diễn ra. Việc "không phân biệt giữa sự

lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nước tại các nước tư bản có lý do

chính là để tăng cường sự hợp pháp và sự chịu trách nhiệm của đảng cầm

quyền"1. Từ những bất cập nêu trên còn cho thấy, hiện nay Đảng ta dường như

đã đứng trên Nhà nước, "áp đặt" từ bên trên đối với Nhà nước trong vai trò cầm

quyền của mình. Hơn nữa, những bất cập nêu trên còn dẫn đến Nhà nước thường

có xu hướng bị trì trệ, trông chờ, ỷ lại; chế độ trách nhiệm của cả Đảng và Nhà

nước đều không xác định được rõ; diễn ra sự đùn đẩy, đổ lỗi trách nhiệm cho

nhau giữa Đảng và Nhà nước, giữa cấp ủy và chính quyền khi có những sai

phạm xảy ra trong q trình thực hiện vai trò cầm quyền.

1



Nguyễn Đăng Dung, Vấn đề đảng cầm quyền và thẩm quyền quản lý nhà nước ở các nước tư bản, Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp điện tử, ngày 02/11/2009.



9



5.2. Phương hướng đổi mới sự lãnh đạo của Đảng

Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước

ta, rất cần thiết phải đổi mới mơ hình Đảng lãnh đạo Nhà nước hiện nay thành

mơ hình Đảng cầm quyền với sự kết hợp giữa tính phổ biến của mơ hình này và

những nét đặc thù ở Việt Nam.

Đổi mới mơ hình Đảng lãnh đạo Nhà nước ở nước ta hiện nay thành mơ

hình Đảng cầm quyền có nghĩa là Đảng phải “hóa thân” vào Nhà nước và cầm

quyền thông qua bộ máy nhà nước, không vận hành hệ thống quyền lực theo cơ

chế song trùng như hiện nay. Để Đảng “hóa thân” được vào Nhà nước theo đúng

nghĩa của nó, đòi hỏi đội ngũ đảng viên của Đảng phải thường xuyên được giáo

dục, rèn luyện nâng cao năng lực về chuyên môn, năng lực lãnh đạo, quản lý, có

phẩm chất đạo đức, uy tín cao để được nhân dân tín nhiệm, sẵn sàng có thể được

bầu vào các cơ quan quyền lực nhà nước các cấp.

Để thực hiện mơ hình Đảng cầm quyền trong điều kiện có một Đảng duy

nhất đang cầm quyền và lãnh đạo như ở nước ta, cần phải thực hiện đồng bộ một

số yêu cầu mang tính giải pháp sau:

Thứ nhất, cần tiếp tục tăng cường nghiên cứu và tiến tới thực hiện việc

nhất thể hóa các chức danh người đứng đầu và một số tổ chức của Đảng, Nhà

nước mà Văn kiện Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa

X đã nêu ra.

Thứ hai, cần xúc tiến nghiên cứu, tiến tới nhất thể hóa thẩm quyền, trách

nhiệm của Đảng và Nhà nước trong việc hoạch định và thực thi các chính sách về

các lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Nếu thực hiện nhất thể hóa sẽ

làm cho việc xây dựng và ban hành các quyết định, chính sách chỉ còn tập trung

ở một đầu mối, khơng chồng chéo chức năng, tiết kiệm được nhiều thời gian hội

họp, ban hành quyết định, chính sách nhanh và khoa học hơn bởi đã theo một

quy trình thống nhất và minh bạch, đồng thời xác định rõ được chế độ trách

10



nhiệm làm cho chất lượng của các quyết định, chính sách sẽ cao hơn, nâng cao

được năng lực cầm quyền của Đảng.

Thứ ba, cần xây dựng, hồn thiện cơ chế kiểm sốt quyền lực của bộ máy

cầm quyền trong hệ thống chính trị đáp ứng yêu cầu của việc "Đảng hóa thân

vào Nhà nước". Cơ chế kiểm soát quyền lực được hiểu như một hệ thống thể chế

có liên quan chặt chẽ các phương thức kiểm soát việc sử dụng quyền lực của các

chủ thể quyền lực mà người dân đã ủy quyền cho theo các hình thức nhất định.

Với nhận thức như vậy, thì chính việc thực hiện nhất thể hóa có thể được coi là

một trong các phương thức bảo đảm cho việc kiểm soát quyền lực một cách hiệu

quả đối với chủ thể cầm quyền ở nước ta.

Thứ tư, cần đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng khi "Đảng hóa thân vào

Nhà nước". Điều đó có nghĩa cần phải nhận thức lại cho đúng hơn khái niệm

"vai trò lãnh đạo của Đảng" hay khái niệm "Đảng lãnh đạo" trong xã hội hiện

nay để làm cơ sở cho việc giữ vững vai trò đó. Nói cách khác, muốn giữ vững

vai trò lãnh đạo của Đảng, khơng cách nào tốt hơn là phải nâng cao uy tín của

Đảng trong xã hội, tức là Đảng phải "có sức hấp dẫn lớn" như Hồ Chí Minh đã

từng nói, đồng thời nâng cao năng lực cầm quyền của mình thơng qua các cán

bộ đảng viên thực hiện một cách hiệu quả sự lãnh đạo và quản lý trong bộ máy

nhà nước.



11



KẾT LUẬN

Tóm lại, các Đảng chính trị ln phải đấu tranh trong những cuộc tranh

cử, bầu cử để có thể nắm được chính quyền và giữ được chính quyền. Đảng

chính trị là nhu cầu quan trọng và cần thiết cho chính thể dân chủ.

Các Đảng chính trị là thành phần khơng thể thiếu được cho sự vận hành

của các chính phủ hiện đại. Tầm quan trọng của các Đảng chính trị được chứng

minh rõ ràng nhất ở thực tế là nền dân chủ khơng thể hoạt động mà khơng có sự

tồn tại của các Đảng chính trị.

Đối với Đảng cộng sản Việt Nam, vấn đề xây dựng Đảng được xác định là

nhiệm vụ then chốt. Điển hình là tại Hội nghị Trung ương 4 (Khóa XII), Đảng ta

đã ban hành Nghị quyết về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn,

đầy lùi sự suy thối về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự

diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Nếu quyết tâm thực hiện tốt các giải pháp nêu trong Nghị quyết Trung

ương 4 (khóa XII), tơi tin chắc Đảng ta sẽ vững mạnh cả về tư tưởng, chính trị,

tổ chức và đạo đức, lèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam cặp bến bờ Xã hội

chủ nghĩa./.



12



TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Chính trị học: Tập bài

giảng dành cho Cao học Chính trị học.

2. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về tăng cường xây dựng, chỉnh

đốn Đảng; ngăn chặn, đầy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối

sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

3. Trần Thị Hồi Trân, Lực lượng chính trị, Quyển 1, Chính đảng, một

căn bản khảo cứu xã hội chính trị học, Sài Gòn 1972.

4. Nguyễn Đăng Dung, Vấn đề đảng cầm quyền và thẩm quyền quản lý

nhà nước ở các nước tư bản, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp điện tử, ngày

02/11/2009.



13



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐANG ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÁC ĐẢNG CHÍNH TRỊ

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×