Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Chương 1. Cách thức sử dụng tài liệu hướng dẫn

Chương 1. Cách thức sử dụng tài liệu hướng dẫn

Tải bản đầy đủ - 0trang

Hướng dẫn điều tra dịch hại thực vật ở Á Châu và Khu vực Thái Bình Dương



định lượng hầu đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe của các quan chức nhà nước, các đối

tác thương mại và những người chỉ muốn tin vào kết quả cho dù điều tra được tiến hành với

bất cứ mục đích gì.

Ban Tư Vấn, ACIAR và những đơn vị, cá nhân chịu trách nhiệm xuất bản hy vọng rằng tập

tài liệu hướng dẫn này có thể hữu dụng đối với bất kỳ nhà khoa học về bảo vệ thực vật nào khi

xây dựng một chương trình điều tra. Các chuyên gia mới bắt tay vào cơng tác điều tra cũng

sẽ tìm thấy tập hướng dẫn này đặc biệt có ích. Tiến trình xây dựng hoạt động điều tra được

hướng dẫn trong tài liệu này sẽ nhanh chóng tạo ra niềm tự tin cho những cán bộ mới vào

nghề và hỗ trợ không nhỏ cho việc xây dựng những chương trình điều tra dịch hại.



1.2. Tiêu chuẩn Quốc tế về Vệ sinh thực vật

và các thuật ngữ sử dụng trong tập hướng

dẫn này

Tiêu chuẩn Quốc tế ra đời để hướng dẫn cách thức thực hiện việc mậu dịch các mặt hàng

nông sản nhằm hạn chế nguy cơ lan truyền dịch hại giữa các nước đối tác ở mức thấp nhất.

Những tiêu chuẩn chính là các loạt Tiêu chuẩn Quốc tế về Kiểm dịch thực vật (gọi tắt là

ISPMs). Những tiêu chuẩn này được Ủy ban Lâm thời về Biện pháp Vệ sinh Thực vật xây

dựng và chứng thực dưới sự bảo hộ của Công ước Quốc tế về Bảo vệ Thực vật (gọi là IPPC).

Mục tiêu của IPPC là bảo đảm những hoạt động mang tính chia sẻ chung và hiệu quả nhằm

ngăn ngừa sự lan truyền và xâm nhập của dịch hại cũng như gia tăng các biện pháp phòng

trừ. Các bên tham gia IPPC có quyền sử dụng các biện pháp Vệ sinh Thực vật để ra quy định

việc nhập khẩu các mặt hàng, bao gồm nguyên cây, sản phẩm từ cây có khả năng che dấu dịch

hại thực vật.

Do những tiêu chuẩn quốc tế đã có phù hợp với hoạt động điều tra dịch hại thực vật nên

các hướng dẫn trong tập sách này cũng chứa đựng và cố tuân theo tối đa những tiêu chuẩn

của ISPM. Vì các tiêu chuẩn này xây dựng chung cho nhiều quốc gia và ở những bối cảnh

khác nhau, nên nội dung các hướng dẫn này cung cấp nhiều thông tin về công tác thiết kế các

hoạt động điều tra hơn là chỉ nêu ra các chỉ dẫn trong tiêu chuẩn. Ở nơi nào các mục của tài

liệu hướng dẫn phù hợp với tiêu chuẩn ISPM thì chỗ đó có đoạn trích của ISPM. Lưu ý rằng

tiêu chuẩn ISPM chủ yếu nhắm vào điều tra liên quan đến mậu dịch, mà điều này vốn không

phải là lý do duy nhất của bản thân hoạt động điều tra. Tập tài liệu hướng dẫn này đề cập

công việc thiết kế các loại điều tra phục vụ nhiều mục đích khác nhau, kể cả các hoạt động

liên quan đến mậu dịch.

Hầu như luôn luôn các định nghĩa của ISPM đều được sử dụng trong tài liệu hướng dẫn

này. Bảng kê các thuật ngữ của ISPM liên quan đến hoạt động điều tra được trình bày ở tiêu

chuẩn ISPM 5 và 6. Những thuật ngữ tương thích nhất lại được sử dụng lại trong bảng kê thuật

ngữ của chính tập hướng dẫn này.

Cần phải phân biệt ngay từ đầu sự khác biệt quan trọng giữa thuật ngữ “điều tra chung”

và “điều tra chi tiết”. Thông thường, người ta hiểu nhầm “điều tra chung” nghĩa là thực hiện

một điều tra tại chỗ đối với tất cả các loại dịch hại (chung chung). Trái lại, điều tra chung là

một thuật ngữ bao quát mà ISPM không đưa ra một định nghĩa rõ ràng. Trong tập tài liệu

này, thuật ngữ này được hiểu là loại điều tra bao gồm nhiều phạm vi hoạt động. Hoạt động

đầu tiên và phổ biến nhất chính là thu thập thông tin về một loại dịch hại cụ thể. Những hoạt

động khác bao gồm các chiến dịch tuyên truyền giáo dục ý thức trong quần chúng cũng như

thực hiện báo cáo cho các mạng lưới, cụ thể là cho các tổ chức bảo vệ thực vật quốc gia. Điều



16



1. Cách thức sử dụng tài liệu hướng dẫn



tra chi tiết là những hoạt động khảo sát liên quan đến cơng tác thực địa; vì vậy điều tra chi

tiết bao gồm những hoạt động khảo sát mà tìm kiếm rất “chung chung” các loại dịch hại hay

những loại dịch hại “thông thường” trên đồng ruộng.



1.3. Làm thế nào để sử dụng tài liệu hướng

dẫn một cách hiệu quả nhất

Nội dung trọng tâm của tài liệu hướng dẫn này là cung cấp chỉ dẫn về cách thức thiết kế các

loại điều tra chi tiết. ISPM chia các điều tra chi tiết thành 3 loại: điều tra phát hiện, điều tra

giám sát và điều tra khoanh vùng. Trong tập tài liệu hướng dẫn này, Chương 2 là chương quan

trọng nhất và cần phải đọc và hiểu kỹ, bất luận bạn đọc có ý định xây dựng kiểu loại điều tra

nào. Chương này cung cấp những thông tin về các thành phần và nội dung cơ bản cho bất kỳ

loại điều tra chi tiết nào. Thiết kế điều tra được chia thành 21 bước, 20 bước đầu nằm trong

Chương 2. Bước thứ 21, tức là bước thông báo kết quả, lại nằm trong Chương 7. Chương 3, 4

và 5 cung cấp những thông tin bổ sung về 3 loại điều tra chi tiết theo chuẩn ISPM và mỗi loại

đối chiếu lại với Chương 2. Chương 6 dành cho loại điều tra chung. Chương 7 trình bày chi

tiết cách thức thơng báo kết quả điều tra thu thập được. Chương 8 bao gồm một số ví dụ về

các loại điều tra chi tiết liên quan đến nhiều loại dịch hại và hoàn cảnh khác nhau. Các trường

hợp nghiên cứu này do nhiều chuyên gia nghiên cứu về bảo vệ thực vật ở Đông Nam Á và Khu

vực Thái Bình Dương cũng như ở Úc đóng góp.



Chương 1: Giới thiệu



Chương 2: Các loại điều tra chi tiết



Chương 3: Điều

tra phát hiện



Chương 4: Điều tra

giám sát



Chương 6: Điều tra

chung



Chương 5: Điều tra

khoanh vùng



Chương 7: Báo cáo kết quả



17



Hướng dẫn điều tra dịch hại thực vật ở Á Châu và Khu vực Thái Bình Dương



1.4. Các ký hiệu sử dụng trong tập tài liệu

Các ký hiệu dùng trong khắp tài liệu này là để gây chú ý đối với bạn đọc nào quan tâm đặc biệt

đến một hay một số trong số 4 chủ điểm chính, đó là: cỏ dại, cây rừng, bệnh lý cây, côn trùng

và các loài tương cận. Dấu chỉ các ký hiệu là:



Cây rừng



Cỏ dại



Bệnh lý cây



Cơn trùng và các lồi tương cận



18



2. Thiết kế điều tra chi tiết



Chương 2



Thiết kế điều tra chi tiết

2.1. Giới thiệu

Điều tra chi tiết bao gồm công tác điền dã - đi khảo sát thực tế để tìm hiểu dịch hại. Chương

này mơ tả các bước làm thế nào để quyết định: địa bàn điều tra, số điểm điều tra và loại số liệu

cần thu thập. Chương này tiếp tục cung cấp thông tin về cách thức thu thập và lưu giữ mẫu,

tiếp theo là bàn về những khía cạnh quan trọng cần tận dụng trong khi điều tra, bao gồm phần

hướng dẫn các thao tác xử lý số liệu thu thập được.

Trước khi đi thực tế và bắt đầu tìm kiếm dịch hại, bạn cần phải đưa ra nhiều quyết định

về xây dựng kế hoạch. Một kế hoạch điều tra cần phải đầy đủ và kết quả phải phản ánh đúng

thực trạng dịch hại. Kế hoạch đó phải có tính khả thi xét về điều kiện vật chất lẫn tài chính.

Khơng hề có những quy định cứng nhắc và nghiêm ngặt về số lượng mẫu điều tra hoặc

một phương thức chính xác về quy trình thiết kế điều tra nào cả. Do vậy, điều quan trọng là

giải thích rõ ràng các bước đã chọn trong điều tra.

Khi thiết kế một điều tra mới, cần cẩn thận ghi rõ và minh chứng các chi tiết thiết kế này.

Đưa ra những xác minh hay lý lẽ cho 1 lựa chọn nào đó, sẽ làm dễ dàng và nhanh chóng cho

bạn hay một ai đó lên kế hoạch cho các điều tra tương tự. Bằng việc đưa ra những lập luận,

bạn cũng sẽ giúp cho bất cứ ai sau này sử dụng báo cáo của bạn như một phần điều tra tổng

quát. Lập luận và quyết định của bạn cũng cần phải được biện minh nếu kế hoạch điều tra cần

sự phê duyệt của Tổ chức Bảo vệ Thực vật Quốc gia (NPPO).

Trong khi thực hiện kế hoạch nếu có thay đổi về quyết định nào đó thì phải bổ sung những

thay đổi này kèm theo lý do giải thích.

Phần còn lại của chương này mơ tả 21 bước thiết kế và tiến hành một cuộc điều tra. Các

bước này được trình bày trong Hình 1.



2.2. Bước 1. Chọn đề tài và lên danh sách tác

giả.

Hãy chọn một tên gọi thật đơn giản cho kế hoạch của bạn. Có thể bạn sẽ chỉnh sửa tên gọi đó

trong q trình thực hiện.

Liệt kê danh tánh và địa chỉ liên lạc của các cá nhân có trách nhiệm xây dựng kế hoạch

điều tra.



19



Hướng dẫn điều tra dịch hại thực vật ở Á Châu và Khu vực Thái Bình Dương



1. Đặt tên và quyết định thành phần tham gia

2. Xác định mục đích điều tra giám sát: danh sách dịch hại, ký chủ,

phát hiện sớm vùng phi dịch hại, vùng ít dịch hại, quản lý dịch hại,

khoanh vùng, hệ thống báo cáo qua mạng cộng đồng.

Đối tượng dịch hại đã được nhận diện khơng?







3. Chi tiết về dịch hại: tên, vòng đời, phương thức lan truyền, đặc tính phân loại.

Khơng



Cây ký chủ có hiện diện khơng?







4. Chi tiết của ký chủ: tên, vòng đời, phân bố.



Khơng



5. Chi tiết các ký chủ phụ

6. Tham khảo bất kỳ điều tra nào có điều kiện tương tự, và các tài liệu in ấn v.v.

7. Xác định vùng điều tra

8. Xác định khu vực điều tra

9. Xác định loại địa bàn điều tra, hiện trường thực địa, khu vực lấy mẫu và điểm lấy mẫu.

10. Xác định phương pháp chọn điểm





Có cần xử lý thống kê khơng?



Khơng



11. Tính tốn số lượng mẫu cần điều tra

12. Xác định thời biểu điều tra

13. Loại thông tin cần thu thập

14. Phương pháp thu thập dịch hại

15. Lưu giữ số liệu

16. Cá nhân tham gia

17. Lấy giấy phép tiếp cận hiện trường và những giấy tờ cần thiết khác

18. Tiến hành điều tra thí điểm

19. Tiến hành điều tra: thu thập số liệu thơ và mẫu điều tra

20. Phân tích số liệu

21. Báo cáo kết quả



Hình 1. Các bước thiết kế một điều tra chi tiết.



20



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Chương 1. Cách thức sử dụng tài liệu hướng dẫn

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×