Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
(Học kỳ I và học kỳ II)

(Học kỳ I và học kỳ II)

Tải bản đầy đủ - 0trang

2. Viết bài tả con vật

Ôn tập về tả cảnh (2 tiết)

Trả bài văn tả con vật và viết bài văn tả



Tuần 31

Tuần 32



cảnh

1. Viết bài văn về tả cảnh

Tuần 33 1. Ôn tập về tả người

2. Viết bài văn tả người

Tuần 34 1. Trả bài văn tả cảnh

2. Trả bài văn tả người

1.2. Cơ sở thực tiễn

1.2.1.



Thực trạng dạy học TLV miêu tả cho học sinh lớp 5 Trường Tiểu học số 1

Phúc Trạch



1.2.1.1. Mục đích khảo sát

Chúng tơi tiến hành khảo sát về vấn đề dạy và học phân môn TLV dạng văn

miêu tả lớp 5 theo chương trình mới, việc áp dụng phương pháp dạy học theo

định hướng của GV. Từ đó xác định những khó khăn mà GV gặp phải khi dạy

văn miêu tả và các biện pháp khắc phục.

Mặt khác chúng tơi tìm hiểu tâm lý của học sinh lớp 5 và khảo sát thực

trạng học tập để thấy được những hạn chế còn tồn tại. Trên cơ sở đó, chúng tơi

đưa ra một số biện pháp góp phần nâng cao chất lượng dạy học văn miêu tả cho

học sinh lớp 5

1.2.1.2. Nội dung khảo sát

Đề tài tiến hành khảo sát trên những nội dung sau:

- Tìm hiểu SGK, SGV và các đồ dùng dạy học phân môn TLV dạng văn miêu tả.

- Hoạt động dạy và học văn miêu tả của học sinh lớp 5.

- Thái độ của học sinh khi tham gia học phân môn TLV.

1.2.1.3. Phương pháp khảo sát

- Phương pháp dự giờ trực tiếp.

- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp giáo viên và học sinh.

- Phương pháp trắc nghiệm.

1.2.1.4. Thời gian và địa bàn khảo sát

- Thời gian tiến hành khảo sát: từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 9 năm

16



2019

- Địa bàn khảo sát tại: Trường Tiểu học số 1 Phúc Trạch

1.2.1.5. Kết quả khảo sát

Sau khi khảo sát thực tế tại trường chúng tôi thu được kết quả như sau:

* Kết quả khảo sát số liệu thống kê tại Trường Tiểu học số 1 Phúc Trạch. Trường

có tất cả 20 lớp tập trung tại một điểm trường với tổng số 323 HS, 100% em đi

học đúng độ tuổi với 22 GV đều đạt chuẩn GV tiểu học. Trong đó, có 2 GV trình

độ trung cấp, có 15 GV trình độ cao đẳng, 3 GV trình độ đại học. Hầu hết GV

đều đạt GV dạy giỏi cấp trường trở lên.

Trường có 2 lớp 5 với tổng số 56 em

* Kết quả khảo sát phiếu điều tra như sau:

Qua khảo sát 15 GV trong trường bao gồm các GV đã và đang dạy lớp 4,

6. Chúng tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 1:Mức độ quan trọng của phân môn TLV

Mức độ



Rất quan trọng



Bình thường



Khơng quan trọng



Số lượng



13/15



2/15



0



Tỷ lệ



86,6%



13,3%



0%



Bảng 2: Mức độ sử dụng các đồ dùng dạy học

Đồ dùng



Thường xuyên



Thỉnh thoảng



Không sử dụng



Tranh ảnh



5/15



10/15



0/15



Biểu bảng



3/15



12/15



0/15



Vật thật



6/15



8/15



2/15



Các đồ dùng dạy



7/15



3/15



5/15



học khác

Bảng 3: Mức độ sử dụng các biện pháp dạy học khi dạy TLV

Biện pháp



Có sử dụng



17



Khơng sử dụng



Rèn luyện kỹ năng quan sát



15/15



0/15



Trau dồi vốn từ



10/15



5/15



8/15



7/15



Tạo động cơ, hứng thú học tập

cho học sinh



Bảng 4: Mức độ đặt những đề văn gây hứng thú cho học sinh

Mức độ







Thỉnh thoảng



Khơng bao giờ



Số lượng



12/15



3/15



0



Tỉ lệ



80%



20%



0%



- Qua khảo sát học sinh 116 HS lớp 4, 5 chúng tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 1: Mức độ u thích phân mơn TLV

Mức độ







Bình thường



Không



Số lượng



50/ 116



50/116



17/ 116



Tỷ lệ



43,1%



43,1%



13,7%



Bảng 2: Tài liệu khi học phân môn TLV

Các tài liệu



Số lượng



Tỷ lệ



Sách giáo khoa



116/ 116



100%



Vở bài tập tiếng Việt



110/ 116



94,8%



67/ 116



57,7%



Các tài liệu tham khảo khác

(những bài văn mẫu…)



18



Câu 3: Mức độ thích học các loại văn

Dạng văn



Văn miêu tả



Văn kể chuyện



Các văn bản khác



Số lượng



50/ 116



44/ 116



22/ 116



Tỷ lệ



43,1%



37,9%



18,9%



Câu 4: Mức độ luyện viết văn ở nhà

Mức độ







Thỉnh thoảng



Khơng



Số lượng



43/ 116



54/ 116



19/ 116



Tỷ lệ



37%



46,5%



16,3%



Câu 5: Mức độ tham khảo các tài liệu văn mẫu vào bài viết của mình

Mức độ



Thường xun



Thỉnh thoảng



Khơng



Số lượng



24/67



34/67



8/67



Tỷ lệ



35,8%



50,7%



11,9%



1.2.1.6. Kết luận

a.



Về phía giáo viên

Để nâng cao chất lượng dạy học mơn Tiếng Việt nói chung và phân mơn

TLV nói riêng, GV là người giữ vai trò quan trọng khi hướng dẫn HS trong quá

trình học tập. Qua khảo sát thực tế ở Trường Tiểu học số 1 Phúc Trạch. Chúng

tôi thấy rằng các GV tham gia dạy học khối lớp 5, hầu hết đều có q trình

giảng dạy lâu năm nên tích lũy được kiến thức và kinh nghiệm tương đối vững

chắc. Tuy vậy, để dạy tốt phân môn TLV hay bất cứ phân môn nào, việc nhận

thức được tầm quan trọng của phân mơn đó là cần thiết. Vì vậy, chúng tơi đã đưa

ra câu hỏi: “Theo thầy cơ Tập làm văn là phân mơn có vai trò như thế nào?” và

đã được 86,6% GV trả lời là rất quan trọng, còn 13,3% GV trả lời là bình

thường. Điều này cho thấy mỗi GV có nhận thức khác nhau về phân môn TLV.

Tuy nhiên, chúng ta phải khẳng định rằng, phân môn TLV giúp các em rèn khả



19



năng quan sát, miêu tả, tư duy trừu tượng. Vì vậy, GV khơng thể xem nhẹ hay lơ

là q trình dạy học.

Đối với HS, việc học TLV đôi khi không dễ dàng. Bên cạnh những thuận

lợi các em vẫn gặp không ít những khó khăn. Tư duy của các em còn mang tính

cụ thể, những gì các em nhìn thấy sẽ giúp các em ghi nhớ tốt hơn và hứng thú

hơn.

Do đó, đồ dùng trực quan là yếu tố quan trọng không thể thiếu trong giờ

học. Để biết các thầy cô sử dụng đồ dùng trực quan thế nào trong giờ TLV

chúng tơi có câu hỏi: “Khi dạy Tập làm văn thầy cơ thường sử dụng đồ dùng

trực quan nào?” thì thu được mức độ sử dụng đồ dùng dạy học thường xuyên là

thấp. Như vậy việc đầu tư thiết bị, phương tiện dạy học còn rất hạn chế.

Việc sử dụng các biện pháp dạy học sao cho có hiệu quả cũng là một vấn

đề cần quan tâm. Với câu hỏi: “ Khi dạy tập làm văn thầy (cô) thường sử dụng

các biện pháp dạy học nào ?” thì đa số các GV đều đưa ra các biện pháp tạo

hứng thú ở HS như: Trau dồi vốn từ, rèn kỹ năng quan sát, luyện viết câu văn,

đoạn văn sao cho liên kết được các ý, đoạn…

Tuy vậy, việc vận dụng nó như thế nào trong giờ dạy mới mang lại hiệu quả

cao là điều GV còn lúng túng. Chúng tơi đã đặt câu hỏi như sau: “Để rèn luyện

kỹ năng làm văn cho các em, thầy cô thường xây dựng đề văn gắn với đời sống

để các em luyện tập không?”. Tất cả các GV mà chúng tôi điều tra đều trả lời là

“có”. Hầu hết các GV mà chúng tơi điều tra, phỏng vấn đều có q trình cơng

tác lâu năm, có rất nhiều kinh nghiệm giảng dạy phân mơn này. Do vậy, khi

chúng tôi đưa ra câu hỏi: “Thầy cơ hãy cho biết những thuận lợi và khó khăn

trong q trình giảng dạy phân mơn Tập làm văn là gì?”. Thì chúng tơi thu

được là:

- Thuận lợi:

+ Nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo thực hiện công tác chuyên môn nhằm

nâng cao tay nghề cho GV.

+ Tổ chuyên môn đã tổ chức chuyên đề dạy học TLV lớp 5.

+ GV đều được trang bị đầy đủ SGK, SGV, sách tham khảo…



20



+ Đối tượng miêu tả khá gần gũi với HS nông thôn (cây bàng, con gà…)

+ Đặc điểm tâm lý của HS có tâm hồn trong sáng, thơ ngây, giàu cảm xúc

và sức sáng tạo. Thế giới của các em là thế giới cổ tích. Những đồ vật, con vật,

cây cối, cảnh vật là những người người bạn thân thiết gần gũi mà các em có thể

tâm tư, chia sẻ tình cảm của mình. Đặc điểm tâm lý này rất thuận lợi cho việc

khơi gợi cho các em những cảm xúc miêu tả thú vị, bất ngờ…

- Khó khăn:

+ Lên lớp 5, HS mới bắt đầu học cách lập dàn ý, dựng đoạn và viết thành

bài văn hoàn chỉnh. Hơn nữa, khả năng ngơn ngữ của các em còn hạn chế.

Mỗi bài văn miêu tả hay lại đòi hỏi khả năng tưởng tượng và sử dụng ngôn

ngữ diễn đạt thật sinh động. Thực tế cho thấy, đa số HS lớp 5 viết văn miêu tả

chưa hay, sắp xếp ý còn lộn xộn, lủng củng, hình ảnh trong bài văn còn chưa gợi

tả, ít liên tưởng hoặc chỉ là sao chép một cách sống sượng bài văn mẫu.

+ TLV là phân mơn khó dạy, khó học và khó đạt hiệu quả cao đã là nhận

thức chung của nhiều thầy cô giáo dạy lớp 5.

+ Việc sử dụng đồ dùng dạy học chưa phổ biến vì trình độ của HS khơng

đồng đều nên đôi khi sử dụng tốn nhiều thời gian.

+ Về phía nhà trường, dù đã được đầu tư một hệ thống cơ sở vật chất, trang

thiết bị đầy đủ đặc biệt là có giáo án giảng bằng điện tử nhưng do trình độ tin

học, tiếng Anh còn hạn chế nên việc sử dụng phần mềm powerpoint vào giảng

dạy chương trình tiếng Việt nói chung và phân mơn TLV nói riêng chưa phổ

biến dẫn đến chưa phát huy hết được năng lực của GV và HS.

b.



Về phía học sinh

Nhìn chung, HS khối 5 trong nhà trường đã có hứng thú học tập đối với

phân môn TLV, phần lớn các em tỏ ra u thích mơn này. Vì vậy, khi chúng tơi

đưa ra câu hỏi: “Em có thích học phân mơn Tập làm văn khơng?” thì có đến

43,1% HS trả lời là có, 45,6% trả lời bình thường, 13,7% là khơng thích.

Điều đó chứng tỏ rằng, các em đã ý thức được phần nào tầm quan trọng của

phân môn TLV nhưng chưa thực sự u thích phân mơn này.



21



Có hứng thú học tập nhưng để viết được văn hay và cách miêu tả độc đáo

thì tài liệu học tập cũng đóng một vai trò quan trọng. Qua điều tra chúng tơi thấy

rằng, 100% HS đến trường đều có đủ SGK tiếng Việt, còn các tài liệu tham khảo

khác như bài văn hay, bài văn mẫu thuộc chương trình lớp 5 các em sử dụng phổ

biến (chiếm khoảng 57,7%)

Mặc dù đã có hứng thú học tập, nhưng mỗi dạng văn lại mang lại cho các

em những cảm nhận khác nhau. Khi được hỏi: “Em thích học dạng văn nào

nhất?” . 43,1% các em cho rằng thích học văn miêu tả, 37,9% thích học văn kể

chuyện, 18,9% thích học các kiểu văn bản như viết thư, văn bản hành chính..)

Điều đó chứng tỏ rằng, các bài viết văn miêu tả vẫn hấp dẫn và thu hút HS

hơn. Bởi vì nó thường là những sự vật, sự việc, cây cối, con vật…gắn liền với

đời sống thực tế xung quanh các em nên các em dễ tưởng tượng, miêu tả. Nhưng

khơng phải vì thế các em coi nhẹ các dạng viết văn khác, cho nên khi áp dụng

vào dạy những dạng văn cụ thể GV phải có biện pháp tạo hứng thú ở HS.

Để học tốt phân mơn TLV, ngồi giờ học trên lớp, HS phải thường xun

tìm hiểu ngồi thực tế cuộc sống. Tuy nhiên, mức độ tìm hiểu cũng như thời

gian dành cho việc học của mỗi HS có khác nhau.

Khi điều tra việc học ở trường, chúng tôi đưa ra câu hỏi: “Ngồi giờ học

trên lớp, ở nhà em có thường xun luyện viết văn không?”. Và kết quả thu

được là phần lớn các em đã có ý thức học ở nhà. Điều đó được biểu hiện bằng

con số sau: 59,7% tổng số HS 5 trả lời đã dành thời gian cho việc luyện viết văn,

29,8% trả lời là thỉnh thoảng, còn lại 10,4% không tự giác. Như vậy, đa số các

em đều có phụ huynh làm nghề lao động chân tay nên việc quan tâm tới việc học

tập của con em mình còn chưa có, mặt khác ý thức tự học ở nhà chưa cao nên tỉ

lệ HS dành thời gian cho việc luyện viết ở nhà còn rất thấp.

Với câu hỏi “Khi viết bài tập làm văn các em có tham khảo tài liệu tham

khác vào bài viết của mình khơng?”. Với câu hỏi này có 35,8% HS trả lời

thường xuyên sử dụng tài liệu tham khảo vào bài viết của mình, 50,7% là thỉnh

thoảng sử dụng và một tỷ lệ nhỏ trả lời rằng không bao giờ sử dụng tài liệu tham

khảo vào bài viết của mình. Con số này tuy khơng lớn nhưng điều đó cũng ảnh



22



hưởng tới hiệu quả dạy học phân mơn TLV nói riêng, các phân mơn khác trong

chương trình tiếng Việt nói chung. Bởi vậy, giáo dục ý thức tự giác trong dạy

học dạng viết văn miêu tả cho các em cũng gặp phải khơng ít những khó khăn

đó là:

Sự phân hóa giữa các HS trong một lớp và giữa các lớp về khả năng nhận

thức. Có em học tốt và vận dụng những hiểu biết vào học tập rất hiệu quả. Tuy

nhiên, số lượng này khơng nhiều, còn rất nhiều em khả năng hiểu biết và vận

dụng còn yếu. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy và sáng tạo của các

em trong quá trình viết văn.

1.2.2. Thực trạng về kết quả viết văn miêu tả cho học sinh 5 trường tiểu học số 1

Phúc Trạch

Để tìm hiểu thực trạng về kết quả viết văn miêu tả cho HS lớp 5 Trường

Tiểu học số 1 Phúc Trạch. Chúng tôi đã tiến hành điều tra 116 HS lớp 5 bằng

phiếu điều tra.

Chúng tơi đã tiến dựa trên chương trình SGK lớp 5 để thiết kế phiếu điều

tra, với nội dung phiếu điều tra như sau:

Đề bài: Em hãy tả một con vật ni trong gia đình mà em u thích nhất.

Sau q trình điều tra, chúng tơi tiến hành tổng hợp, phân tích bài làm của

HS và thu được những nhận xét sau đây:

Đa số các em có tinh thần học tập, hứng thú khi thực hiện bài nhưng trong

quá trình làm bài các em chưa có kỹ năng quan sát, hồi tưởng nhanh nên thời

gian tiết học không đủ cho các em hoàn thiện bài văn nên chất lượng bài viết

chưa cao. HS mắc lỗi trong khi viết văn còn nhiều. Cụ thể các lỗi như sau:

Thứ nhất, về viết câu và dùng từ

Số lượng HS viết câu và dùng từ hợp lý chiếm tỷ lệ thấp, đa số bài viết của

các em thường viết câu văn cụt lủn, kể lể, ít hình ảnh trong câu văn dẫn đến bài

viết của các em không sinh động, không thu hút được người đọc, người nghe.

Chẳng hạn có em viết: “Vừa qua tớ được bố tớ mua cho con mèo, tớ rất thích”

cách dùng từ “tớ”, lặp đi lặp lại khiến người đọc nhàm chán.



23



Ngồi ra, cách dùng từ chung chung khơng làm nổi bật lên được đặc điểm

nổi bật của con vật đó vẵn còn phổ biến. Chẳng hạn có em viết: “Con mèo có bộ

lơng trắng tinh” hay “ Con mèo nặng khoảng 2 tạ”

Thứ hai, về cách diễn đạt

Đối với HS vùng sâu, vùng xa điều kiện để các em phát triển đa chiều các

mối quan hệ giao tiếp không được mở rộng như HS vùng thành thị, chưa nhạy

bén, khả năng ứng xử chưa cao, vốn sống của các em chưa thật phong phú dẫn

đến vốn từ hạn chế nên ảnh hưởng tới khả năng diễn đạt.

Do vậy, đa số bài viết của các em yếu về khả năng diễn đạt, chưa biết sử

dụng dấu câu một cách hợp lý để nâng cao hiệu quả diễn đạt. Chẳng hạn có em

viết: “Mắt nó màu đen. Râu của nó dài. Lơng thì đen.” cách dùng dấu chấm câu

liên tục khiến các câu trong đoạn văn chưa được liên kết chặt chẽ với nhau.

Khả năng khái quát chưa cao, HS chú trọng đi sâu vào chi tiết cụ thể mà

chưa có khả năng tổng hợp vấn đề cần diễn đạt nên trong bài văn của các em

chưa lột tả được đối tượng cần miêu tả.

Thứ ba, về cách trình bày bài văn

Ở lớp 4, 5 HS đã nắm được cấu tạo của các bài văn miêu tả gồm 3 phần:

mở bài, thân bài, kết bài. Nhưng rất nhiều bài viết của HS vẫn mắc lỗi về cách

trình bày bố cục của một bài văn miêu tả. Tình trạng viết phần mở bài các em

quên xuống dòng để viết thân bài nên dẫn tới bài văn của các em không đẹp về

bố cục, về cách trình bày. Nguyên nhân của tình trạng trên đó là, HS chưa nắm

chắc được bố cục của một bài văn miêu tả.

Thứ tư, về lỗi chính tả

Đa số HS trong trường là HS dân tộc nên vốn ngơn ngữ của các em còn hạn

chế, HS thường giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ địa phương cho nên tình trạng

HS nói sai phương ngữ phổ thơng dẫn đến tình trạng viết sai chính tả rất nhiều,

chủ yếu là l/ n, v/ b, tr/ ch.

Như vậy, qua việc khảo sát thực trạng về kết quả viết văn miêu tả của HS

lớp 5 ở trường tiểu học. Chúng tôi thấy rằng: HS đã chú ý và có hứng thú song

hiệu quả còn chưa cao vì còn mắc một số lỗi phổ biến như:



24



- HS viết sai lỗi chính tả.

- Chưa hiểu rõ được đặc điểm cơ bản của bài văn miêu tả, chưa phân biệt được sự

khác biệt giữa văn bản miêu tả với các kiểu bài khác.

- Lạc đề, chưa xác định rõ mục đích, yêu cầu của đầu bài.

- Chưa xác định được trọng tâm đề bài cần miêu tả.

- Kỹ năng lựa chọn từ ngữ, dùng từ, đặt câu, viết đoạn văn, kỹ năng diễn đạt còn

hạn chế.

- Chưa biết cách sắp xếp ý khi viết bài, bố cục thiếu rõ ràng chưa khoa học.

- Vốn từ ngữ còn nghèo nàn, khn sáo, quan sát sự vật còn hời hợt.

- HS chưa biết cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật khi miêu tả.

- Trong tiết trả bài, HS chưa được sửa lỗi và tự sửa lỗi kỹ càng, đầy đủ, các em

cảm thấy nặng nề, thất vọng về bài viết của mình.

- HS chưa thực sự cảm thấy u mơn học.

Vì vậy, để nâng cao chất lượng viết văn miêu tả cho HS, nhà trường cũng

như GV cần có biện pháp kích thích chất lượng học tập phân môn TLV cho HS.

Trên đây là những thực trạng dạy học phân môn TLV miêu tả lớp 5 và thực

trạng về kết quả viết văn miêu tả của HS lớp 5 ở Trường Tiểu học số 1 Phúc

Trạch vấn đề thực tiễn nêu trên, chúng tôi xin đề xuất một số biện pháp rèn

luyện kỹ năng làm văn miêu tả cho HS.



25



TIỂU KẾT

Về cơ sở lý luận, người viết tìm hiểu về một số khái niệm cần xác định, cơ

sở khoa học của việc dạy văn ở tiểu học, đi tìm hiểu thế nào là phương pháp dạy

học tích cực. Đây là những vấn đề người viết tìm hiểu qua tài liệu tham khảo.

Thông qua cơ sở lý luận trên cho thấy, rèn kỹ năng viết văn miêu tả cho các em

có vai trò rất cần thiết, nó là tiền đề để các em học tập tốt hơn môn học này ở

các cấp học về sau.

Về cơ sở thực tiễn, qua kết quả thu được từ khảo sát thực tế của việc dạy

học Tập làm văn lớp 5 chúng tơi thấy rằng: Các thầy cơ đã có sự quan tâm đến

việc luyện viết văn cho học sinh và cũng đã thu được một số kết quả nhất định.

Tuy nhiên, thực trạng dạy và học viết văn miêu tả còn chưa cao. Trong q trình

thực hành viết cũng như giảng dạy còn nhiều khó khăn. Việc áp dụng các kỹ

năng, cũng như phương pháp vào rèn luyện kỹ năng viết văn cho các em còn

hạn chế. HS chưa thực sự u thích phân mơn TLV, bài viết của các em mắc rất

nhiều lỗi về dùng từ, cách đặt câu, cách diễn đạt. Do vậy, chúng tôi mạnh dạn đề

ra một số biện pháp rèn kỹ năng làm văn miêu tả cho HS lớp 5 Trường Tiểu học

số 1 Phúc Trạch



26



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

(Học kỳ I và học kỳ II)

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×