Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
4 Tấm bù da (bolus)

4 Tấm bù da (bolus)

Tải bản đầy đủ - 0trang

ĐH Bách Khoa Hà Nội



Đồ án tốt nghiệp



bố đẳng liều giống hệt với đường phân bố liều được tạo ra trong một phantom

phẳng.

Tấm bù da được làm bằng vật liệu mô tương đương với sáp, thường xuyên

được sử dụng trong xạ trị chùm tia điện tử với các ưu điểm:

-



Gia tăng liều bề mặt.



-



Làm phẳng bề mặt không đồng đều.



-



Làm giảm chùm điện tử xuyên qua một số phần điều trị của trường, đối với



các mô lành.

Khi chiếu chùm tia sẽ gây ra sự tổn thương bề mặt da là rất lớn, thực hiện

một dải chùm tia năng lượng thấp trong máy gia tốc sẽ giảm thiểu rất nhiều sự chiếu

xạ vào mơ lành bên ngồi khối u. Để khắc phục vấn đề này, một loại vật liệu bù da

tương đương mơ có bề dày được chỉ định từ trước được đặt trên bề mặt của bệnh

nhân với mục đích giảm độ xuyên sâu của chùm tia trên bệnh nhân.



Hình 4.6. Sử dụng tấm bù da tạo đường cong đồng liều đồng dạng với hình dạng

bia (khối u).

Tấm bù da có thể được sử dụng để xác định chính xác hơn quãng chạy của

chùm tia điện từ. Sự khác biệt giữa các mức năng lượng chùm tia điện tử trên máy

gia tốc thường cao hơn 3 hoặc 4 MeV. Nếu năng lượng thấp không đủ xuyên sâu và

một mức năng lượng tiếp theo lại xuyên quá sâu, khi đó tấm bù da có thể được dùng

cho chùm tia năng lượng cao hơn đó để điều chỉnh mức năng lượng chùm tia. Tấm

bù da cũng có thể được sử dụng để điều chỉnh hình dạng liều phân bố để phù hợp

với hình dạng khối u.

Phùng Quang Tiến – KTHN & VLMT – K54Trang 65



ĐH Bách Khoa Hà Nội



Đồ án tốt nghiệp



Trên bề mặt khơng đồng đều, tại đó chùm điện tử có thể chỉ chiếu vào bề mặt

da mà khơng xun vào khối u, tạo ra một sự phân bố liều phức tạp với những điểm

liều tập trung rất lơn và có những điểm tập trung rất ít liều. Khi đó, một tấm bù da

hình nón sẽ bao quanh vùng thể tích mơ khơng đồng nhất đó để làm phẳng bề mặt

và giảm thiểu sự phân bố liều không đồng nhất.

Sử dụng chụp ảnh cắt lớp vi tính trong điều trị có khả năng phát hiện chính

xác khối u, độ sâu và đường bao bệnh nhân. Nếu tấm bù da có thể thêm vào sao cho

tổng khoảng cách từ bề mặt tấm bù da đến độ sâu điều trị theo yêu cầu là đồng đều

dọc theo chiều dài của khối u, khi ấy hình dạng của đường cong đồng liều sẽ xấp xỉ

hình dạng khối u. [7]



Phùng Quang Tiến – KTHN & VLMT – K54Trang 66



ĐH Bách Khoa Hà Nội



Đồ án tốt nghiệp



CHƯƠNG 5

ĐÁNH GIÁ CÁC CÔNG CỤ ẢNH HƯỞNG TỚI PHÂN BỐ LIỀU

TRÊN MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP UNG THƯ

5.1



Mở đầu

Trong lập kế hoạch điều trị, vấn đề quan trọng nhất đối với kỹ sư vật lý đó là



xác định hướng chiếu (góc chiếu) tới thể tích bia, thiết lập các cơng cụ để đạt được

mục đích cuối cùng là che chắn được mô lành xung quanh và đạt liều nhiều nhất

vào khối u. Trong chương này, sẽ giải quyết vào vấn đề lập kế hoạch và sử dụng các

công cụ để đánh giá ảnh hưởng tới đường phân bố liều trên kế hoạch xạ. Đồng thời

cho thấy mức độ quan trọng của các công cụ này trong lập kế hoạch xạ trị.

Một kế hoạch được cho là đạt phải đảm bảo các yếu tố:

-



Chọn hướng bắn của các chùm tia tránh vào các mơ lành, chùm tia xun



qua ít các cơ quan lành từ bề mặt da tới khối u là hạn chế nhất có thể.

-



Liều vào khối u được gọi là tuyệt đối khi tồn bộ thể tích khối u chịu 100



-105% liều chỉ định.

5.2



Lập kế hoạch xạ với bệnh nhân ung thư Phổi

Lập kế hoạch với bệnh nhân chẩn đoán là mắc ung thư phổi. Bác sĩ chỉ định



liều 50 Gy vào khối u đã được xác định bằng đường bao. Yêu cầu kỹ sư thiết lập

trường chiếu, góc chiếu, các cơng cụ làm tinh đường đồng liều. Đảm bảo 100 % liều

chỉ định vào 100% thể tích khối u. Đồng thời giảm liều vào các mô lành xung

quanh. Đặc biệt là phổi và tủy sống.

Bảng 5.1. Liều chỉ định của bác sĩ và liều chịu đựng các mô lành quanh khối u

Liều chỉ định

50 Gy



Liều chịu đựng



Phổi

Tủy sống



40% V phổi lành không vượt quá 20 Gy

< 45 Gy



Kỹ sư lập kế hoạch xạ trên khối u bệnh nhân:

-



Tâm trường chiếu trùng tâm khối u.



Phùng Quang Tiến – KTHN & VLMT – K54Trang 67



ĐH Bách Khoa Hà Nội



-



Đồ án tốt nghiệp



Thiết lập 3 góc chiếu: 00, 1800, 2700;



Hình 5.1. Hình ảnh khối u phổi được vẽ trên bệnh nhân lập kế hoạch xạ.

- Tạo 3 nêm 450 vào 3 chùm tia;

-



Năng lượng bắn 6 MV;



-



Phần mềm lập kế hoạch xạ tính tốn phân bố liều. từ đó kỹ sư vật lý sẽ đánh



giá mức độ tối ưu của kế hoạch.

Kỹ sư đánh giá kế hoạch:



Hình 5.2. Giản đồ liều khối đánh giá liều lượng hấp thụ vào thể tích khối u và các

cơ quan lành xung quanh.

-



100% thể tích khối u nhận được 95% liều chỉ định;



-



Liều trung bình tồn phổi nhận được là 7,15 Gy, nhỏ hơn mức cho phép;



-



Trước khi sử dụng nêm, đường 100% liều lan nhiều ra các mô lành. Sau khi



sử dụng nêm, đường 100% bó hẹp vào khối u. Đã hạn chế chiếu xạ lên các mô lành.



Phùng Quang Tiến – KTHN & VLMT – K54Trang 68



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

4 Tấm bù da (bolus)

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×