Tải bản đầy đủ - 0 (trang)
Thực trạng việc dạy và học văn miêu tả cây cối trong nhà trường tiểu học:

Thực trạng việc dạy và học văn miêu tả cây cối trong nhà trường tiểu học:

Tải bản đầy đủ - 0trang

Giáo viên dạy kiến thức trong sách giáo khoa và trong chương trình chủ

yếu bằng phương pháp thuyết trình, giảng giải. Học sinh thụ động tiếp thu kiến

thức. Đôi khi giáo viên có đàm thoại hay sử dụng đồ dùng trực quan… thì cũng

chỉ nhằm cho trò hiểu được, nhớ được lời thầy giảng để làm được bài tập thầy

ra. Hoạt động của thầy và trò giới hạn trong bớn bức tường, lấy bàn và bảng

đen làm trọng tâm thu hút của học sinh.

Giáo viên chưa chú ý phát huy hết khả năng sáng tạo của học sinh, chưa

khơi dậy, đánh thức trong mỗi học sinh những tiềm năng trí tuệ, vốn sống thực

tế của học sinh nên khi dạy giáo viên còn áp đặt cách cảm, cách nghĩ của người

lớn cho học sinh, học sinh ít có cơ hội được bộc lộ tâm trạng cảm xúc của mình

qua ngơn ngữ.

Việc nhận xét bài cho học sinh của một số giáo viên còn chung chung

khơng cụ thể như: Bài văn chưa hay, bài viết chưa chân thực, dùng từ chưa

chính xác..., hoặc nhìn thấy lỗi của các em nhưng giúp các em sửa thì lại rất

lúng túng hoặc ngại.

Trong quá trình giảng dạy, nhiều giáo viên mới chỉ chú ý hướng dẫn học

sinh tìm ý, lập dàn bài, làm bài mang tính chất khung sườn, chưa chú ý nhiều

đến hướng dẫn học sinh quan sát, gợi mở, cung cấp vốn từ ngữ miêu tả, các

biện pháp nghệ thuật cho học sinh, rèn các kĩ năng liên kết câu, đoạn. Hoặc

hướng dẫn chung chung để học sinh tự mày mò. Hoặc dùng “văn mẫu”, học

sinh cứ việc sao chép. Các cách trên đều làm cho HS không biết làm văn, ngại

học văn, mặc dù vẫn có tình u đới với văn học (ví dụ các em rất thích đọc

truyện). Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, một phần là do trình độ nhận

thức, năng lực sư phạm của giáo viên, cũng có thể chính ngay trong giáo viên

cũng thiếu những tri thức khoa học cũng như vốn sống thực tế. Một nguyên

nhân nữa đó là “bệnh thành tích” trong Giáo dục.

2.2. Đối với học sinh:

Tơi gặp gỡ học sinh trò chuyện, phỏng vấn một số học sinh lớp 4A tôi dạy và

một số học sinh lớp 4 trong trường với một sớ câu hỏi như



9



Ví dụ: Con có thích văn miêu tả cây cối khơng? Vì sao? Thì chỉ có 25,8% nói

là thích vì: Nhà con có nhiều cây cới, vì con thích ăn nhiều quả chín, vì nó giúp

con quan sát cây cối một cách tinh tế, giúp con hiểu biết về thiên nhiên, về thế

giới xung quanh con nhiều hơn. Học văn giúp con diễn đạt tốt hơn, lớn lên giúp

con diễn đạt cho người khác nghe dễ thành cơng hơn.

“ Con thấy văn tả cây cối có khó khơng? Vì sao?” thì hầu hết học sinh trả lời là

khó vì con khơng quan sát nhiều về thiên nhiên, vì ḿn viết được câu văn

hay con phải suy nghĩ kỹ, đôi khi con ngồi nghĩ mãi không biết diễn đạt như

thế nào cho hay, làm một bài văn rất lâu cho nên con rất ngại học văn hơn các

môn học khác.

“ Con có nhờ đến bố mẹ, người thân giúp con khi làm văn khơng?”thì rất nhiều

học sinh trả lời là “có” vì con nhờ bớ mẹ, người thân giúp tìm những câu văn

hay, hỏi về cây đó có những đặc điểm như thế nào, nhờ bố mẹ sửa cho những

câu văn cho hay hơn.

Qua trao đổi với đồng nghiệp và phỏng vấn học sinh các lớp 4, đọc các bài văn

của học sinh, tôi nhận thấy:

- Nhiều học sinh ngại học văn vì theo các em học văn phải là viết nhiều,

phải tìm tòi suy nghĩ nhiều. Phỏng vấn học sinh lớp 4 tại trường tôi thu được

kết quả: Sớ học sinh thích học mơn Tiếng Việt chiếm khoảng 55 %. Sớ học sinh

thích học phân mơn Tập làm văn chỉ chiếm khoảng 20 % - 25,5% (Tập trung

vào những em học sinh có năng khiếu viết văn).

- Việc sử dụng từ ngữ của học sinh còn lặp, còn vụng, chưa hợp văn

cảnh.

- Các em thiếu kiến thức thực tế về đối tượng miêu tả, có em tả cây hoa

hồng nhung cao ngập đầu bố em, thân cây bàng bốn bạn học sinh lớp 4 ôm

không xuể, cây chuối có cành rung rinh, hoa phượng thơm nồng nàn như hoa

sữa…

- Một số học sinh có năng khiếu cũng chưa chú ý một cách đúng mức

đến việc tập viết những câu văn giàu giá trị nghệ thuật.



10



- Bài viết thiếu cảm xúc, khô cứng, chưa trọng tâm hoặc sơ sài, hay lan

man.

- Nhiều học sinh còn rất vụng trong việc nối câu, tạo đoạn, sắp xếp bố

cục, liên kết giữa các đoạn trong bài để có bài văn bố cục chặt chẽ.

- Học sinh thường miêu tả rất chung chung, đới tượng miêu tả dù là lồi

cây nào cũng giống nhau: tả gốc, thân, cành, lá, hoa, quả… Các em khơng phân

biệt giữa các lồi cây với nhau, khơng nắm được với loài cây ăn quả tả kĩ bộ

phận nào? Loài cây cho bóng mát cần tả bộ phận nào là chính, lồi cây hoa thì

cần làm nổi bất bộ phận nào?.

Với đề bài tả cây cối, tôi thấy các em thường gặp một số hạn chế sau:

- Mở bài còn khơ khan: “Trường em có trồng một cây bàng từ lâu rồi.” hay “

Trong trường em có nhiều cây nhưng em thích nhất là cây bàng”. Hay “ Bố em

trồng một cây hồng trong nhà.”

- Có kết bài mở rộng nhưng nội dung nhạt nhẽo: “Em rất yêu quý cây hoa

phượng”, “ Cây hoa phượng này thật có ích”.

- Tả sai thực tế như: “Cây hoa hồng cao chừng 4 -5 mét”, “hoa phượng thơm

nồng nàn như hoa sữa”, “ thân cây bàng bốn bạn ôm không xuể”

- Dùng từ ngữ còn vụng, thiếu hình ảnh:“ bơng hoa đẹp không chê vào đâu

được”, “ Quả bàng ăn ngon hết ý” “ cánh hoa hồng rất chi là mỏng và có màu

đỏ nhạt”

- Việc so sánh khập khiễng, thiếu chính xác: “ Những bơng hoa hồng xinh

xinh như những con cún con đậu trên cành” , “ Lá bàng to bằng quyển vở”

“Nụ hoa to bằng móng tay, “cành của hoa hồng bé như que tăm”, “cánh hoa

hồng to bằng một cái tẩy”…

- Dù đã có hình ảnh hay nhưng dùng dấu câu không đúng: “Nụ hoa hé nở chúm

chím. Như đôi môi cô thiếu nữ”

- Chưa có thói quen chia bài thành các đoạn nhỏ, chưa có thói quen x́ng

dòng khi kết thúc mỗi phần.

2.3. Với phụ huynh học sinh:



11



Tôi gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh bằng một số câu hỏi như : Khi giúp

đỡ các con học văn miêu tả nói chung và văn tả cây cối nói riêng thì anh ( chị)

thấy khó khăn gì? Thì đa sớ phụ huynh đều có ý kiến là: Hướng dẫn các con

làm văn tả cây cối nói riêng và văn miêu tả nói chung là rất khó, khó hướng dẫn

hơn mơn Tốn và các mơn học khác rất nhiều vì văn khơng có cơng thức, văn là

cảm xúc, cùng một đối tượng quan sát để miêu tả nhưng mỗi người có một cảm

xúc khác nhau, sự suy nghĩ, sự cảm nhận về sự vật, hồn cảnh sớng khác nhau

thì miêu tả đới tượng cũng khác nhau. Thấy văn của con chưa hay nhưng cũng

không biết hướng dẫn như thế nào.

2.4. Phân tích nguyên nhân dẫn đến thực trạng:

2.4.1 Về phía học sinh:

- Học sinh tiểu học ngại học văn vì bài văn miêu tả cây cới khó, đòi hỏi

có sự nhạy cảm tinh tế

- Học sinh đọc ít sách, vốn kiến thức của các em về thiên nhiên, về các

lồi cây còn hạn chế dẫn đến bài viết của các em hay sơ sài, ít cảm xúc, ít sáng

tạo, không tả được những nét riêng biệt của từng loại cây. Một số em ỷ lại, lệ

thuộc vào cô giáo, bố mẹ, phụ thuộc vào các bài văn mẫu

- Không nắm chắc yêu cầu đề bài.

- Nhiều em thường xuyên bỏ qua bước lập dàn ý khi viết văn miêu tả.

- Chưa biết cách liên kết câu, ý, đoạn, bài sao cho liền mạch, uyển

chuyển.

- Nắm chưa chắc phương pháp làm một bài văn miêu tả.

- Chưa ham học nên chưa chú trọng rèn luyện kĩ năng.

- Vốn từ ngữ của học sinh tiểu học còn hạn chế, các em lại thường khơng

có thói quen tích lũy vớn từ ngữ của mình, thường diễn đạt khơng linh hoạt,

ngơn ngữ chưa phong phú, ít vớn sớng.

Ngồi ra có thể kể đến các nguyên nhân khác, như sự hấp dẫn của các trò chơi

hiện đại. Ngồi giờ học, các em thường bị thu hút vào các trò chơi GAMES

hoặc các trang WEB hấp dẫn khác trên INTERNET mà quên đi rằng thế giới

thiên nhiên xung quanh các em thực sự hấp dẫn khác. Trẻ em ngày nay đang bị

12



lãng quên một thế giới thơ mộng ở xung quanh, cái thế giới mà khơng phải chỉ

nhà văn Tơ Hồi mới có. Đó là thế giới của ruộng đồng, cây cỏ, côn trùng, của

mưa, của gió... Đây là thế giới có khả năng làm phong phú tâm hồn tuổi thơ và

rèn luyện óc quan sát, nhận xét,....

Việc đọc sách của các em hiện nay cũng đang bị xem nhẹ. Phần lớn HS tiểu

học ít quan tâm đến việc đọc và có đọc thường là truyện tranh, thậm chí có

những truyện tranh khơng mang tính giáo dục. Việc trò chuyện, tiếp xúc với bớ

mẹ, với những người thân trong gia đình và cộng đồng cũng rất hạn chế bởi

những lí do: người lớn thì bận cơng việc còn các em thì ở trường cả ngày, tối về

lại ôn bài. Cho nên vốn liếng về cuộc sống, về văn học của HS tiểu học rất hạn

chế. Chính điều này đã tác động khơng nhỏ đến việc học văn và tập làm văn

của HS.

2.4.2 Về phía giáo viên:

- Giáo viên đã được học tập và bồi dưỡng nghiệp vụ về đổi mới phương

pháp dạy học trong đó có phương pháp dạy Tập làm văn. Tuy nhiên việc vận

dụng đổi mới phương pháp vào giảng dạy văn miêu tả vẫn còn bộc lộ những

hạn chế nhất định.

- Một số thầy cô chưa thật sự sát sao uốn nắn, sửa chữa cho học sinh khi

học sinh mắc lỗi trong bài văn của mình.

Trên đây là những nguyên nhân cơ bản khiến học sinh lớp 4 chưa say sưa học

phân môn Tập làm văn nói chung, kiểu bài văn miêu tả cây cối nói riêng. Để

giúp học sinh lớp viết văn miêu tả cây cối đạt kết quả tốt tôi đã sử dụng phối

hợp các giải pháp sau:

3. Một số giải pháp thực hiện:

3.1. Giúp học sinh hiểu rõ đặc điểm cơ bản của văn miêu tả cây cối:

Miêu tả cây cới là dùng từ ngữ giàu hình ảnh của mình vẽ lên bức tranh

sinh động về cây, làm người đọc thấy hiện ra trước mắt đặc điểm nổi bật của

cây về gốc, rễ, thân, cành lá, hoa, quả, hương thơm, màu sắc, sự phát triển của

cây,…Ví dụ khi tả cây ăn quả thì cần miêu tả những đặc điểm về các bộ phận

của cây: hình dáng, rễ, thân, cành, lá, đặc biệt là sự ra hoa hình thành quả, sự

13



phát triển của quả từ khi còn non đến khi chín, màu sắc, hương vị đặc biệt của

quả. Đặc điểm riêng biệt của cây ăn quả đó so với những cây hoa khác.

Trong miêu tả cây cối, để giúp học sinh định hình được đối tượng miêu tả,

tơi cho học sinh liệt kê các loại đối tượng theo những đặc điểm chung nhất

đó là:

Cây bóng mát

Cây ăn quả

Cây hoa

1-MB: Giới thiệu cây sắp 1-MB: Giới thiệu cây sắp tả 1-MB: Giới thiệu cây sắp

tả



2-TB:



tả



2-TB:



+ Tả bao quát: tầm cao,



2-TB:



+ Tả bao quát: tầm cao, dáng cây…



+ Tả bao quát: tầm cao,



dáng cây…



dáng cây…



+ Tả chi tiết các bộ phận



+ Tả chi tiết các bộ phận +Chú ý: Tả sự hình thành + Tả chi tiết các bộ phận

+Chú ý: Tả sự phát



phát triển của quả khi còn + Chú ý: Tả sự phát



triển của lá, tán lá, đặc non đến khi chín, đặc biệt triển của hoa, đặc biệt

điểm của lá, tán lá



tả màu sắc, hương vị của tả màu sắc, hương thơm



+ Ích lợi, sự gắn bó



quả khi chín.



3-KB: cảm nghĩ của em +Ích lợi, sự gắn bó



của của hoa

+ Ích lợi, sự gắn bó



3-KB: cảm nghĩ của em

3-KB: cảm nghĩ của em

Trong thực tế có rất nhiều loài cây khác nhau, mỗi loài cây lại có những

đặc điểm, tính chất, ích lợi riêng. Để học sinh phân biệt rõ và làm nổi bật các

đặc điểm của từng lồi cây tơi đã hướng dẫn học sinh so sánh sự giớng và khác

nhau giữa các lồi cây

Giớng nhau: Khi miêu tả các loài cây đều tả bao quát về tầm cao, dáng

cây,…, tả chi tiết các bộ phận: gốc, rễ, thân, cành, lá…, ích lợi nhưng với từng

loại cây tôi nhấn mạnh làm nổi bật đối tượng miêu tả. Với cây ăn quả khác cây

bóng mát, cây hoa ở chỗ: cây bóng mát cần miêu tả kĩ về sự phát triển của lá,

tán lá, vẻ đẹp của tán lá và ảnh hưởng của tán lá với cảnh vật xung quanh và

con người. Với cây ăn quả cần đặc biệt chú ý đến sự hình thành và phát triển,

hương vị, màu sắc của quả, giá trị của quả đem lại. Với cây hoa cần miêu tả kĩ

14



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Thực trạng việc dạy và học văn miêu tả cây cối trong nhà trường tiểu học:

Tải bản đầy đủ ngay(0 tr)

×