Tải bản đầy đủ - 27 (trang)
Giọng hài hước, châm biếm.

Giọng hài hước, châm biếm.

Tải bản đầy đủ - 27trang

những yếu tố quan trọng hàng đầu trong nghệ thuật tự sự. Đại văn hào Lep Tônxtôi đã từng nhận xét Cái khó nhất khi bắt tay viết một tác phẩm mới không
phải chuyện đề tài, tài liệu mà phải lực chọn một giọng điệu thích hợp. Như vậy cái quan trọng không phải là viết về những cái gì, mức độ phức tạp của những
vấn đề được trình bày trong tác phẩm mà chính là cách thể hiện, thái độ của nhà văn về những điều mình thu nhận từ cuộc sống.
Hồ Anh Thái là một người kể chuyện có duyên và có giọng đặc sắc riêng. Một trong những yếu tố góp phần quan trọng tạo của cái duyên và đặc sắc
ấy chính là giọng điệu trần thuật. Ngay từ những trang viết đầu tiên, nhà văn đã tạo chú ý về một lối kể chuyện hài hước sâu sắc riêng. Và đến những tác phẩm
đạt độ chín nghệ thuật như Bốn lối vào nhà cười, Cõi người rung chuông tận thể, Mười lẻ một đêm … nhà văn đã khẳng định được phong cách riêng của
mình. Hóm hỉnh và trẻ trung trong Chàng trai ở bến đợi xe, sâu lắng trữ tình trong Người và xe chạy dưới trăng, suy ngẫm và đậm chất triết luận trong Tiếng
thở dài qua rừng kim tước đến hài hước, châm biếm một cách sâu cay trong Tự sự 265 ngày, Cõi người rung chuông tận thế 86,18. Đó là lời nhận xét có tính
chất khái quát và đánh giá những giọng tiêu biểu. Bởi trong mỗi trang viết của Hồ Anh Thái ln có sự hồ điệu của các giọng điệu. Trong đó tiêu biểu nhất là
trong Mười lẻ một đêm.

3.1. Giọng hài hước, châm biếm.


Trong tác phẩm này, hài hước, giễu nhại là chủ âm của bè giọng điệu. Hài hước được hiểu như một kiểu giọng vui đùa pha trò, cười cợt và châm biếm nhẹ
nhàng chừng mực với mọi hiện tượng đời sống. Nó xuất hiện nhiều trong các tiểu thuyết sau 75. Điều đó xuất phát từ những đổi thay của xã hội, bởi tiếng
cười chỉ tồn tại thực sự trong một quan hệ dân chủ, bình đẳng giữa nhà văn và đối tượng chiếm lĩnh của văn học, đó là sự xóa bỏ khoảng cách sử thi, phi huyền
14
hoặc, phi thành kính. Nó đem lại cho nhà văn điểm tựa có cơ sở thực tiến, điểm tựa tâm lí để chống lại thói quen lí tưởng hố thi vị hoá, giản đơn và dễ dãi 20,
9.
Nếu như tiểu thuyết Số đỏ của Vũ Trọng Phụng là một chuỗi cười dài thì Mười lẻ một đêm cũng là một tràng cười liên thanh. Tiếng cười có tính chất bao
qt những bình diện trong cuộc sống. Nó thể hiện qua giọng nhại vỡ Gia Lâm chạy về Thái Hà lập căn cứ địa mới, vỡ Thái Hà chạy về Hoàng Quốc Việt lập lại
chiến khu 8,2 hay đa dạng hoá và đa phương hoá. Đấy là phương châm của người đàn bà lấy chống không biết mệt này, ở sự nhầm lẫn của ngơn từ Tìm
cho tớ xem ông trồng chuối họt ở đau? Nộm hoa chuối à, tớ biết một nơi nhậu có nộm hoa chuối đậm đà khó quên, đến nhà hàng ở Láng Hạ nhé14,2 hay là sự
hiểu nhầm ngon không? chỉ tay vào đĩa thịt chó. Hồng Kơng hiểu ngay. Ơ gút
gút. Bốn ơng Việt Nam rộ lên theo gút gút. Đấy hiểu nhau rồi, dễ thế. Hồng Kông khen thêm một tiếng ngon dilisớt. Nó bảo sốt sốt cái gì? Thịt chó khơng chấm sốt.
Đồ ngu. Có thế mà thơng ngơn khơng đầu sỏ vẫn vui. 35,2. Ngôn ngữ bị chia cắt, hiểu
nhầm tạo ra khoảng đứt gãy ý niệm. Mỗi người theo đuổi một suy nghĩ riêng, cách hiểu riêng và đến cuối cùng họ vẫn không hiểu được nhau.
Giọng mỉa mai châm biếm là một cung bậc cao hơn của giọng cười cợt, thể hiện rõ thái độ của tác giả. Nhà văn mỉa mai những cơng trình xây dựng nửa
vời, Cơng trình hiện đại nào ở xứ này cũng có cái khơng đồng bộ. Chung cư có thang máy sang trọng, có hệ thống dịch vụ bài bản. Nhưng tình trạng mùa hè
thiếu điện thiếu nước sao cũng có lúc trục trặc thang máy, cư dân từ tần hai đến tầng chín đều phải leo bộ lên đỉnh Evơrit. Sao tránh được lúc nước không bơm
lên được tầng cao. Gọi xe chở nước đến mya thì chỉ tầng hai trở xuống mua được nước, các tầng trên phải mang xơ mang chậu xuống mà xách lên hay sao? 23,2,
tình trạng du học sinh Con học trong nước không ra gì là cho du học, sang đấy trường giỏi, thầy giỏi nó sẽ giỏi 149,2, tình trạng xã hội nhốn nháo.
15
Nhà văn đặc biệt dành nhiều trang viết bàn luận về thực trạng nghệ thuật, về hội hoạ: Vẽ hoạ tiết âm dương. Vẽ thời trang thương nhớ đồng quê, gầu
nước đen, gầu nước đèn dầu tường đất. Vẽ thế được một lúc thì tự thấy tranh mình có chiều sâu triết học, có cảm xúc cội nguồn quê hương.31,2 nghệ thuật
sắp đặt Cả nhóm làm hội hoạ sắp đặt. Cả nhóm làm hội hoạ biểu diễn. Bày mấy cái chậu nhựa trên vỉa hè. Treo lủng lẳng trên mỗi chậu một cái nón. Rơi cầm vòi
nước tưới lên nón cho rơi mưa xuống chậu. Thế là hoành chỉnh một tác phẩm.31.2, điện ảnh: Đạo diễn chủ nhiệm mỗi người xây được biệt thự mua
được cả trang trại nhờ làm phim. Chỉ có điều phim là ra khơng ai xem. Điên mới xem. Một câu chuyện giả tạo từ đầu đến đuôi. Những triết lý cao thượng giả dối,
Những nhân vật ra vào phim như đi chợ bất chấp lôgic, vài tự nhiên ra mất hút. 137,2 … Không chỉ nêu lên những vấn đề tồn tại, bằng giọng mỉa mai châm
biếm pha triết lí, Hồ Anh Thái còn khái quát lên bệnh của số đông những người làm nghệ thuật: mắc bệnh hoang tưởng nghệ sĩ, mình còn chẳng biết mình là ai,
thì thế giới xung quanh đều chỉ nhìn qua một màn sương mù của kẻ lệch lạc 138.2. Đó là một cái nhìn thẳng thắn và có chiều sâu suy nghiệm. Những ảo
tưởng, hư danh không làm sáng lên tên tuổi của những người làm nghệ thuật mà chỉ đẩy họ đi sâu hơn vào con đường mù mờ về cuộc sống.
Không chỉ tập trung mổ xẻ những vấn đề của giới nghệ sĩ, Hồ Anh Thái còn tập trung châm biếm giới giới trí thức. Từ những vấn đề như hội thảo quốc
tế, hội thảo của ta tổ chức, một trường một viện đứng ra làm hội thảo kéo vào được một vài nghiên cứu sinh nước ngoài đang sống ở Việt Nam đến lập tức được
điềm nhiêm đi kèm chữ quốc tế. Tính chất hội thảo đã khác185,2, đến việc làm luận văn, viết sách, phong hàm. Nhà văn bóc trần chân dung trí thức, chỉ có duy
nhất hai ơng nói tiếng Việt trong một hội thảo nói tiếng Anh hay nhà văn hố lớn đang vục đầy vào ăn. Nhai chòm chọp. chèm, chẹp … Cả một vùng bán kính
một mét quanh chỗ ơng ngồi, món ăn đã bị cày bừa lật gạt bốc bải ngổn ngang 174,2. Những nét điểm qua không bàn luận nhưng thể hiện rõ sự châm biếm
16
sâu sắc. Biện pháp đối lập được sử dụng triệt để để phản ánh nét hào nhống bên ngồi và sự sa đọa bên trong, hư danh và bản chất thực. Lời kết cho những bức
tranh biếm hoạ là sự ngậm ngùi, bất lực, từ lúc nào chị đã từ bỏ ý nghĩ sửa sang thế giới. Người ta phải sửa sang chính mình cho phù hợp với thế giới. Chị làm
sao sửa sang được cái tính tham ăn của Gs 1 … làm sao sửa được cái hám danh làm thơ viết nhạc của GS2, cả cái tính tính sờ hiện vật của Gs 2 nữa 175, 2.
Nhân vật người đàn bà, trước đó còn là một người rất hăng hái tham gia hoạt động xã hội, dũng cảm và nhiệt tình xung phong làm cơng việc khơng ai muốn là
đi lập biên bản nhà văn hố có thói quen đái bậy nhưng rồi sau đó chính nhân vật cũng phải ngậm ngùi đầu hàng. Sự ngậm ngùi ấy thể hiện sự bất lực, cả những
xót xa và cay đắng. Một con người với sức lực cá thể không làm sao xoay chuyển được những thói tật đang ăn sâu trong con người.
Lớp nghệ sĩ và trí thức đều có tính thị dân rõ nét, khơng làm sao gột rửa được những thói tật ấy để có thể xứng với vị trí thực của mình trong xã hội.
Những điều đó đã tồn tại một thời gian dài và bùng phát trong thời đại mới. Những câu chuyện ấy không phải bạn đọc giờ mới được nghe nhưng bạn đọc vẫn
thấy thích thú, hấp dẫn. Bởi khơng chỉ phơi trần sự thực, nhà văn còn phân tích, bóc tách, chỉ ra những bệnh trầm kha hiện tồn, bệnh sĩ diện hão, bênh hoang
tưởng, bệnh tự tôn ... Bằng giọng điệu cười cợt, châm biếm, nhà văn đã hạ bệ tất thảy những vỏ ngồi hào nhống để bóc tách hiện thực trần trụi của mọi vấn đề,
phản ánh chân thực hiện trạng của cuộc sống, con người. Câu hỏi của nhân vật người đàn bà chị trong tác phẩm . nhưng thực tế
hơn có phải là bằng lòng với thế giới sẵn có? Và chấp nhận? 175, 2 như là khoảng lặng suy ngẫm. Dù đã tự thừa nhận sự bất lực của mình nhưng trong
thâm tâm vẫn luôn trở trăn suy ngẫm. Câu hỏi không chỉ là sự tự vấn mà còn là sự mời gọi câu trả lời trong lòng người đọc. Sự mời gọi tham dự ấy như là điểm
tựa của tác phẩm. Dù sao thì giữa cuộc sống vận hành đảo điên của mọi giá trị
17
này, con người vẫn tỉnh táo để nhận ra bản chất thực của nó, hồi nghi về những giá trị ảo để thức nhận về mình.

3.2. Giọng trữ tình.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Giọng hài hước, châm biếm.

Tải bản đầy đủ ngay(27 tr)

×