Tải bản đầy đủ - 27 (trang)
Sự dịch biến điểm nhìn trong khơng gian, thời gian.

Sự dịch biến điểm nhìn trong khơng gian, thời gian.

Tải bản đầy đủ - 27trang

1. Sự dịch biến của điểm nhìn trần thuật. 2. Người trần thuật trung tâm và người trần thuật đổi vai.
3. Hợp xướng giọng điệu. 4. Ngôn ngữ trần thuật đa thanh.

1. Sự dịch biến của điểm nhìn trần thuật.


Vấn đề điểm nhìn trần thuật trong văn bản, theo Iu Lôtman bao giờ cũng là vấn đề quan hệ giữa sáng tạo và cái được sáng tạo, nhà văn đặt mình ở vị trí
nào để quan sát và thể hiện những nhận suy về cuộc sống. Trong sáng tác của Hồ Anh Thái, điểm nhìn nghệ thuật ln có sự chuyển
hố. Khơng có một điểm nhìn cố định, bất biến, duy nhất trong tác phẩm của nhà
văn. Điểm nhìn trong Mười lẻ một đêm có sự dịch biến trong khơng gian, thời gian và từ bên ngồi vào bên trong.

1.1. Sự dịch biến điểm nhìn trong khơng gian, thời gian.


Theo giáo sư Trần Đình Sử thì điểm nhìn khơng gian thể hiện qua các từ chỉ phương vị, từ chỉ thị thời điểm như đây, này, hôm nay, nay… khi điểm nhìn
người trần thuật trùng với điểm nhìn nhân vật, khi điểm nhìn trần thuật khơng trùng với điểm nhìn nhân vật ta có hình thức:
Điểm nhìn được trần thuật ở tâm khái quát, tầm xa. Điểm nhìn của người trần thuật vận động theo hướng của mình, khi lùi về
quá khứ, khi ở phía này, khi ở phía kia trong các truyến nhân vật. Khi nhìn trên cao có thể có cảch câm: chỉ thấy mà khơng nghe hoặc chỉ
nghe mà không thấy. Dẫn theo Nguyễn Hữu Tâm.
7
Khi soi chiếu những nhận định trên của Trần Đình Sử vào trang viết của Hồ Anh Thái, ta nhận ra sự song trùng, phù hợp của nó.
Câu chuyện được xác định ban đầu là câu chuyện kể của tác giả về một chuyện có thể chấp nhận được hoặc không, tuỳ vào người đọc. Câu chuyện được
xác định trong giới hạn không gian là trong căn hộ trên tầng sáu 7-2 nhưng câu chuyện được kể không giới hạn trong cánh cửa mà xảy ra ở cuộc sống ngoài
kia, nhốn nháo và đầy nghịch lí. Khơng gian mở rộng từ khoảng hẹp là thành phố, nông thôn rồi rộng hơn là không gian các nước khác như nước Mĩ, các nước
Châu Âu. Đó khơng chỉ là khơng gian xã hội bao qt mà còn là khơng gian riêng tư của những gia đình, phòng trà, phòng khách, khơng gian chính giới, học
thuật … Tất cả đều được mở ra cả chiều rộng và chiều sâu. Điều đáng chú ý là điểm nhìn ln được dịch chuyển linh hoạt, từ toạ độ
ban đầu căn phòng chuyển đến các khơng gian rồi quay trở về toạ độ cũ, lại tiếp tục dịch chuyển. Tưởng như điểm nhìn ấy có một toạ độ trung tâm : căn
phòng và những toạ độ biên, các không gian rộng mở, những không gian hẹp khác. Giữa các toạ độ ấy ln có sự liên kết, song chiếu lẫn nhau. Dù tách xa rồi
lại trở về, toạ độ biên luôn xoay quanh toạ độ trung tâm. Song trùng với sự dịch chuyển của điểm nhìn khơng gian là sự thay đổi
của điểm nhìn thời gian. Thời gian hiện tại, quá khứ, thời gian cuộc đời, thời gian thực và thời gian trong truyện cổ. Điểm nhấn của tác phẩm là sự chuyển hoá
linh hoạt giữa thời gian cuộc đời trong tác phẩm. Kết cấu truyện trong truyện tạo đà cho sự đan xen thời gian cuộc đời của các nhân vật. Từ người đàn ông
anh, người đàn bà chị đến hoạ sĩ trồng chuối hột, người mẹ, giáo sư 1, giáo sư
8
2… Trong thời gian cuộc đời lại có sự chuyển dịch của quá khứ và hiện tại, song chiếu hai khoảng hiện tại và quá khứ để nhận ra sự đổi thay. Như khi nhân vật
chị kể lại chuyện của mình với ơng Vip, chuyện ơng Vip nhận q vào dịp lễ tết thì đó là sự chuyển dịch điểm nhìn hiện tại về quá khứ. Trong câu chuyện ấy, khi
nhìn nét mặt hớn hở của chồng trước chồng quà, chị lại ngạc nhiên, ngày trước ơng khơng có nét mặt ấy thì đó là sự dịch chuyển một lần nữa. Quá khứ được
đẩy xa hơn, khơng còn là q khứ của nhân vật chị mà là của nhân vật ông vip, và một cấp độ nữa, là quá khứ của quá khứ hay rõ hơn là quá khứ trong câu
chuyện kể về quá khứ. Như vậy, sự dịch chuyển điểm nhìn thời gian ln có sự biến dịch của các tầng bậc, cấp độ. Điều đó tạo nên một lối kể chuyện liên tưởng
tự nhiên và thể hiện sự đa phức của mảng hiện thực nhà văn phản ánh. Ở đó khơng chỉ có câu chuyện của người kể mà còn câu chuyện của biết bao số phận,
khơng chỉ có chuyện của quá khứ hay hiện tại mà còn là sự dịch chuyển từ quá khứ đến hiện tại, sự đối sánh từ hiện tại trở về quá khứ …

1.2. Sự chuyển dịch điểm nhìn bên trong và bên ngồi.


Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Sự dịch biến điểm nhìn trong khơng gian, thời gian.

Tải bản đầy đủ ngay(27 tr)

×