Tải bản đầy đủ - 193 (trang)
Biểu diễn âm vị học

Biểu diễn âm vị học

Tải bản đầy đủ - 193trang

7. Biểu diễn âm vị học







Con người luôn tìm những giải pháp tối ưu cho việc lưu lại âm thanh tự nhiên

của con người.







Dạng ghi lời nói qua văn tự, tuỳ theo tiến bộ của khoa học kĩ thuật mà âm

thanh có thể được chuyển tải, được ghi lại với mức độ chính xác khác nhau. Tuy

nhiên, các điều kiện kĩ thuật của con người không thể phản ánh trung thực và

khách quan những điều tế vi nhất của âm thanh con người.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



175



7. Biểu diễn âm vị học







Những sự lưu giữ thông qua kênh thị giác là hình ảnh chủ quan của con người

về thế giới âm thanh. Bằng chứng là dòng âm thanh liên tục đã được cắt ra

theo truyền thống chữ viết của từng dân tộc.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



176



7. Biểu diễn âm vị học







Như vậy, có thể lưu giữ lời nói âm thanh tự nhiên của con người thông qua hệ

chữ viết, nhưng đây là một thứ biểu diễn âm vị học sơ cấp, tính khoa học

nhường chỗ cho tính văn hoá và tình phổ cập.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



177



7. Biểu diễn âm vị học







Từ khi xuất hiện cấu trúc luận, người ta lưu ý hơn đến việc lưu giữ hệ âm thanh

tiếng nói con người thông qua kênh thị giác vì qua kênh thị giác, con người tận

dụng được năng lực cảm nhận một cách tối ưu vì 90% thông tin con người nhận

được là thông qua thị giác.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



178



7. Biểu diễn âm vị học







Từ cấu trúc luận trở đi, người ta chia thành hai dạng biểu diễn âm vị học

(phonological representation): một dạng mang tính ngữ âm học; một dạng



mang tính âm vị học. Cả hai dạng này đều là những cố gắng tự giác của con

người trước âm thanh của mình.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



179



7. Biểu diễn âm vị học







Biểu diễn âm thanh theo lối ngữ âm học là sử dụng một bảng phiên âm thống

nhất trên toàn thế giới cho việc ghi lại một dòng âm thanh thanh mà con người

ta nghe được.







Năm 1890, Hội Ngữ âm học quốc tế (International Phonetic Association – IPA)

được hình thành và cho ra đời một bảng chữ cái chung. Bảng phiên âm này có

tên: International Phonetic Alphabet (IPA).



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



180



7. Biểu diễn âm vị học







Cứ 5 năm một lần kể từ khi thành lập, những nhà ngữ âm học quốc tế lại nhóm

họp để cải biên, bổ sung, sửa đổi cho bảng chữ cái này tương thích hơn với hệ

âm thanh tiếng nói con người.







Bảng IPA gồm các kí tự Latinh, kí tự Hi Lạp và các dấu phụ để phản ánh các

dạng thể âm thanh của con người. Vào năm 1993, các nhà ngữ âm học đã

chỉnh sửa và đưa ra bảng chữ cái quốc tế cho phiên âm hiện đang dùng.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



181



7. Biểu diễn âm vị học







Việc sử dụng bảng IPA để phiên âm được gọi là phép phiên âm hẹp theo trường

phái Mĩ, vì người phiên âm phải phiên âm một cách trung thành và chính xác

dòng âm thanh mà mình tiếp nhận.







Ví dụ: "toan" =



bao gồm: [t] [a] [n]

o

là 3 âm tố chính quan trọng. Ngoài ra, khi phát âm thì [t] và [a] đều tròn môi ([t ],

o

[a ]).



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



182



7. Biểu diễn âm vị học







Khi phát âm "toan" thì [-n] đứng ở vị trí cuối cùng của âm tiết, một vị trí không

thuận lợi cho việc phân biệt giữa nét hữu thanh và vô thanh, giữa nét tắc và

xát, trường độ của âm cuối vô cùng ngắn (âm cuối thường có trường độ từ 3–

5ms trong tương quan với âm đầu có trường độ là từ 17–25ms), nên [-n] trong

"toan" là một âm mũi nhưng không đầy đủ về tính hữu thanh và vang. Vì vậy,

khi phiên âm hẹp âm cuối này thì dưới kí hiệu này còn phải ghi chú thêm tình

trạng ít tính thanh (no).



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



183



7. Biểu diễn âm vị học







Các nhà ngữ âm học cố gắng ghi lại chi tiết các động thái xảy ra trong dòng

âm thanh mà mình nghe được, sự nối dài danh sách các dấu hiệu phụ là cách

làm không hay và thật ra cũng không khả thi vì lời nói âm thanh là vô hạn,

trong khi chữ cái và dấu phụ dù chi tiết đến mức nào thì cũng là hữu. Vì vậy,

các phiên âm ngữ âm học dù có được cải tiến đến đâu thì cũng chỉ là những

hình ảnh mờ nhạt về thế giới âm thanh.



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



184



7. Biểu diễn âm vị học







Vì vậy, phiên âm âm vị học ra đời. Với âm vị học, dòng âm thanh dẫu có biến

đổi bao nhiêu thì vẫn phải có cái thần của nó.







Một biểu diễn âm vị học hiện đại bao gồm:



- Danh sách các âm vị (list of phonemes)

- Danh sách các nét khu biệt (list of distintive features)

- Danh sách các luật âm vị học (list of phonetic rules).



8/22/17



cuonglekhac@hcmussh.edu.vn



185



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

Biểu diễn âm vị học

Tải bản đầy đủ ngay(193 tr)

×