Tải bản đầy đủ - 160 (trang)
PHƯƠNG THỨC TU TỪ VĂN BẢN

PHƯƠNG THỨC TU TỪ VĂN BẢN

Tải bản đầy đủ - 160trang





Bài “ Thu vònh” của Nguyễn Khuyến gồm 8 câu :

“ Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao

Cần trúc lơ thơ gió hắt hiu.

Nước biếc trông như tầng khói phu,û

Song thưa để mặc bóng trăng vào.

Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái,

Một tiếng trên không ngỗng nước nào.

Nhân hứng cũng vừa toan cất bút

Nghó ra lại thẹn với ông Đào.”

Trong bài thơ này, “cái hồn” , “cái thần” của cảnh

mùa thu được tất cả các câu thơ, mỗi một mảnh

đoạn của văn bản trong mối quan hệ hoà hợp góp

phần tạo nên.







Tiểu thuyết “ Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng có đoạn:

Xuân tóc đỏ điên tiết lên mà rằng :

“ - Thế ông, ông có là con nhà bình dân không ? Ừ, tôi xin

hỏi : Ông có phải dòng giống nhà bình dân không ? Ông lạ

lắm ! Ông không đúng mốt ! Phải biết cái gì là hợp thời

trang chứ !

Người kia ra vẻ hổ thẹn lắm ! Quần áo đã hủ lậu mà lại

đến cả dòng giống cũng con nhà tử tế không hợp thời

trang ! Thật là hỏng bét cả.”



Ở đây, giữa hai mảnh đoạn (lời đối thoại và lời kể

chuyện) có sự tương đồng về màu sắc phong cách :

lối nói khẩu ngữ, lối nói “bình dân, “tân tiến” của

kẻ vô học được tác giả nhại lại trong lời kể chuyện

nhằm tăng tính phi lí, nực cười, rởm đời của nhân vật.



5.1.2 Biện pháp tương phản

Là biện pháp tu từ văn bản trong đó giữa các mảnh đoạn

có sự khác nhau về đặc trưng tu từ hoặc đặc trưng phong

cách. sự tương phản có thể là về : màu sắc biểu cảm - cảm

xúc, về màu sắc phong cách, về các hình thức giao tiếp.

Ví dụ : Bài “Tiếng hát sông Hương” (Tố Hữu) có sử dụng

kiểu tương phản màu sắc - cảm xúc.



“ Trên dòng Hương Giang

Em buông mái chèo

Trời trong veo

Nước trong veo

Em buông mái chèo

Trên dòng Hương Giang…”

Mở đâu bài thơ là cái đẹp của đất trời, của con sông Hương .

Hình ảnh cô gái được lặp lại hai lần. Cái đẹp của thiên nhiên

và cả cái đẹp trong tâm hồn cô gái tương phản dữ dội với

cái xấu xa, nhơ nhớp trong cảnh sống của cô :



“ Trăng lên trăng đứng trăng tàn...

Thuyền em rách nát còn lành được không ?”

Khổ thứ 2 bắt đầu bằng câu đáp cất lên ngay sau câu hỏi.

Cả câu thơ toàn thanh sáng trong, tươi tắn, lạc quan.

“ Răng không cô gái trên sông...

Mở lòng ra đón ngày mai huy hoàng.”



Lời giải đáp là một so sánh ngầm. Vế ẩn là hiện trạng buồn

khồ, đau thương. Vế rõ ràng là tương lai xán lạn. cả khổ thơ

này là tiếng hát của niềm tin, đối lập với khổ trên là tiếng

kêu ai oán .

Câu thơ cuối cùng là khổ thơ cuối cùng :

“Trên dòng Hương Giang...”

với ba chấm lửng, đối lập, tương phản với câu thơ đầu tiên,

mặc dù về hình thức là một. Vẫn cảnh cũ nhưng tâm trạng

người kó nữ đã khác xưa.



5.1.3 Biện pháp quy đònh

Là biện pháp tu từ văn bản trong đó mảnh đoạn

được đánh dấu về tu từ học xác đònh điệu tính tu từ

học toàn văn bản. Mảnh đoạn này thưòng ở vò trí

mạnh: Vò trí mở đầu hoặc vò trí kết thúc văn bản.

Ví dụ : Mảnh đoạn được đánh dấu tu từ học ở vò trí

mở đầu :







“ Khi viết những dòng này tôi đã thức tỉnh trong vài người

quen những cảm xúc mà thời gian đã xoá nhoà, và tôi đã

xâm phạm đến cõi yên tónh của nấm mồ của chính cha tôi.

Tôi buộc lòng làm vậy, và xin ngưòi đọc vì nể nang những

tình cảm đã thúc đẩy tôi viết mà lượng thứ cho ngòi bút

kém cỏi của tôi. Tình cảm này tôi xin nói trước là sự bênh

vực của tôi đối với cha mình.”

(Nguyễn Huy Thiệp - Tướng về hưu)







Đoạn văn mở đầu có giọng điệu kể chuyện khách quan,

chậm rãi, bình tónh, được thể hiện một phần trong kết cấu cú

pháp trung hoà, mạch lạc. Đoạn văn ở vò trí mở đầu chi phối

điệu tính toàn bộ câu chuyện sau đó:

“ Cha tôi tên Thuấn con trưởng họ Nguyễn. ng nội tôi

trước kia học nho, sau về dạy học. ng nội có hai vợ. Bà cả

sinh được cha tôi ít ngày thì mất, vì vậy ông tôi phải tục

huyền...”







Một giọng điệu chậm rãi, sâu lắng, khách quan bao trùm đã

bộc lộ cảm xúc chủ đạo của nhân vật - người kể : tâm

trạng thì buồn, thái độ thì bình tónh, phân tích sự việc bằng lí trí

rõ ràng.







Tóm lại, các biện pháp tu từ văn bản có vai trò to lớn

trong việc lựa chọn sử dụng các phương tiện và biện pháp tu

từ ở các cấp độ thấp hơn như: ngữ âm, từ vựng, ngữ nghóa

cú pháp.



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

PHƯƠNG THỨC TU TỪ VĂN BẢN

Tải bản đầy đủ ngay(160 tr)

×