Tải bản đầy đủ - 102 (trang)
3 Rủi ro trong hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu tại NHTM

3 Rủi ro trong hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu tại NHTM

Tải bản đầy đủ - 102trang

17



phù hợp với các điều khoản và điều kiện trong L/C thì ngƣời thụ hƣởng mới nhận

đƣợc thanh toán. Bộ chứng từ là căn cứ duy nhất để NH trả tiền khó loại trừ khả

năng Beneficiary làm giả chứng từ hoặc thay đổi chứng từ tự đòi tiền trong khi giao

hàng không phù hợp với bộ chứng từ xuất trình và Applicant không có khả năng

thanh toán hoặc thông đồng với Beneficiary về hành vi gian lận thì NH phát hành

phải gánh chịu hoàn toàn rủi ro về việc mất tiền và không có hàng hóa.

Rủi ro từ NH phục vụ ngƣời thụ hƣởng: Đối với các giao dịch L/C cho phép

đòi tiền bằng điện, NH phát hành (hoặc NH hoàn trả) thanh toán ngay khi nhận điện

đòi tiền xác nhận chứng từ phù hợp của NH phục vụ ngƣời thụ hƣởng, rủi ro thanh

toán sẽ xảy ra nếu NH này có sự gian lận trong việc thực hiện kiểm tra chứng từ.

Rủi ro từ phía thị trƣờng hàng hóa nhập khẩu: Một điều rất rõ ràng là nếu thị

trƣờng hàng hóa nhập khẩu không thuận lợi thì ngƣời yêu cầu mở L/C sẽ gặp khó

khăn trong việc tiêu thụ hàng hóa cũng nhƣ thanh toán tiền hàng, điều này tất yếu

ảnh hƣởng đến khả năng và uy tín thanh toán của NH phát hành.

Rủi ro khi mở L/C với điều khoản “Một bản vận đơn gốc ngoài tầm kiểm

soát của ngân hàng”: Khi mở L/C với một bản vận đơn gốc đƣợc ngƣời thụ hƣởng

gửi về trƣớc cho ngƣời yêu cầu mở L/C, cho dù vận đơn đƣợc lập theo lệnh của NH

(do ký quỹ không đủ 100% trị giá L/C), NH cũng không thể kiểm tra và xác định

trƣớc sự đảm bảo thanh toán của ngƣời yêu cầu mở L/C khi bộ chứng từ về đến

quầy của ngân hàng.

Rủi ro phát sinh ngoài tầm kiểm soát của ngân hàng: Theo UCP600, rủi ro

xảy ra cho ngƣời yêu cầu mở L/C do việc không nhận đƣợc bộ chứng từ bản chính

do bị thất lạc trong quá trình chuyển giao từ NH xuất trình đến NH phát hành nhƣng

NH vẫn phải thực hiện thanh toán. Tuy nhiên, nếu ngƣời yêu cầu mở L/C không có

khả năng thanh toán thì NH phát hành phải gánh chịu rủi ro này.

Rủi ro khi xử lý chứng từ bất hợp lệ: NH phát hành (hoặc NH xác nhận) mất

quyền từ chối chứng từ bất hợp lệ và phải thực hiện thanh toán bất kể tính bất hợp

lệ của chứng từ khi: thông báo từ chối chứng từ nhƣng không nêu rõ các bất hợp lệ,

thông báo chứng từ bất hợp lệ bị bác bỏ bởi NH xuất trình bằng các lý do thuyết



18



phục theo đúng tinh thần của UCP600, ISBP685 và L/C, thông báo chứng từ bất

hợp lệ vƣợt quá 5 ngày làm việc theo sau ngày nhận chứng từ (theo UCP600).

1.3.2 Rủi ro trong hoạt động thanh toán xuất khẩu

Thanh toán XK cũng có những rủi ro tƣơng tự nhƣ phƣơng thức thanh toán

NK nhƣ: rủi ro không hoàn trả tín dụng, rủi ro đạo đức kinh doanh, rủi ro lãi suất, tỷ

giá hối đoái, rủi ro theo từng thức thanh toán nhƣng rủi ro trong phƣơng thức thanh

toán L/C xuất khẩu vẫn là nhiều nhất.

Rủi ro khi thông báo L/C và/hoặc các sửa đổi L/C:

-



Bất kỳ sự chậm trễ hay thiếu chính xác về việc thông báo L/C do sự sai lầm



của ngân hàng thông báo dẫn đến thƣơng vụ không thành, ngân hàng phát hành

(theo yêu cầu của ngƣời yêu cầu mở L/C) hoặc ngƣời thụ hƣởng có thể khởi kiện

ngân hàng thông báo nhằm yêu cầu bồi thƣờng thiệt hại xảy đến với họ.

-



Một L/C có thể bị giả mạo chữ ký (nếu đƣợc mở bằng thƣ) hoặc mã số TEST



(nếu đƣợc mở bằng điện): NH thông báo không thể kiểm tra tính xác thực của L/C

nhƣng không thông báo ngay cho NH phát hành mà lại thông báo cho ngƣời thụ

hƣởng không kèm theo lƣu ý “Chúng tôi không chịu trách nhiệm về tính xác thực

của L/C (kể cả những sửa đổi L/C - nếu có)” thì NH thông báo phải hoàn toàn chịu

trách nhiệm trong trƣờng hợp ngƣời thụ hƣởng đã giao hàng nhƣng không đƣợc

thanh toán khi xuất trình bộ chứng từ hợp lệ.

Rủi ro khi chuyển giao L/C cho ngƣời thụ hƣởng: Giao L/C tại quầy của

ngân hàng: giấy giới thiệu bị giả mạo (trong trƣờng hợp ngƣời thụ hƣởng là khách

hàng của ngân hàng), NH không kiểm tra đƣợc tính chân thật của thƣ ủy quyền/giấy

giới thiệu (trong trƣờng hợp ngƣời thụ hƣởng không phải là khách hàng thƣờng

xuyên hoặc trƣớc đó của NH). Giao L/C đến văn phòng của ngƣời thụ hƣởng: L/C

bị thất lạc/mất do sự tắc trách của nhân viên NH/công ty trong quá trình giao nhận,

do sai sót của dịch vụ chuyển phát thƣ, hoặc do địa chỉ của ngƣời thụ hƣởng không

rõ ràng.

Rủi ro khi chấp nhận tài trợ xuất khẩu dựa trên L/C bản chính: Khách hàng

xuất khẩu đã nhận vốn tài trợ của NH nhƣng đem xuất trình chứng từ cho một NH



19



khác để chiết khấu và chiếm dụng vốn. Trong trƣờng hợp nhà xuất khẩu xuất trình

bộ chứng từ xuất khẩu cho NH tài trợ theo đúng cam kết khi nhận vốn tài trợ, NH

này vẫn có thể gặp những rủi ro (nhƣ đƣợc trình bày tiếp theo đây) bắt đầu từ khâu

kiểm tra và xử lý chứng từ.

Về thời gian kiểm tra chứng từ: NH phải kiểm tra chứng từ trong thời hạn 5

ngày làm việc sau khi tiếp nhận chứng từ (theo UCP600) để quyết định chiết khấu

chứng từ hay chỉ đơn thuần hành xử nhƣ là NH chuyển chứng từ cho NH phát hành

để đòi tiền. Trách nhiệm và giới hạn về thời gian kiểm tra chứng từ sẽ đƣa đến các

rủi ro cho NH nhƣ: có thể bị đánh giá thấp về mặt chất lƣợng dịch vụ, bị khiếu kiện

bởi khách hàng về việc chậm trễ trong khâu xử lý chứng từ, bị NH phát hành qui

kết chứng từ bất hợp lệ do xuất trình chứng từ trễ hạn và từ đó từ chối thanh toán.

Về sự bất cẩn trong việc kiểm tra chứng từ. Theo điều 13 của UCP600, ngân

hàng phải kiểm tra bộ chứng từ với sự cẩn thận thỏa đáng nhằm bảo vệ quyền lợi

của khách hàng bất luận là bộ chứng từ đó có đƣợc chiết khấu hay không. Từ đó,

xác định các chứng từ thể hiện trên bề mặt của chúng có phù hợp với L/C hay

không. Ở đây, sự cẩn thận thỏa đáng đƣợc hiểu là sự kết hợp đúng đắn các nguyên

tắc giao dịch của ngân hàng và vận dụng chính xác UCP và tài liệu bổ trợ của nó là

ISBP. Do đó, nếu chỉ đơn thuần vì mục đích bảo vệ quyền lợi của khách hàng, hoặc

vì bảo vệ danh tiếng của mình trƣớc khách hàng trong nƣớc, cố tình hiểu sai sự

việc, che dấu sự thật thì NH sẽ bị đánh giá thấp về trình độ nghiệp vụ cũng nhƣ uy

tín trên thị trƣờng quốc tế. Ngoài ra, sự cẩn thận thỏa đáng còn đƣợc hiểu là NH

phải gánh chịu những tổn thất xảy ra do sự bất cẩn nên không phát hiện ra sự gian

lận trong khâu thiết lập và xuất trình chứng từ.

Rủi ro trong thực hiện chiết khấu chứng từ:

-



Rủi ro khi thực hiện chiết khấu miễn truy đòi: Ngân hàng kiểm tra, xác nhận



tình trạng chứng từ hợp lệ và thực hiện chiết khấu miễn truy đòi nhƣng ngân hàng

phát hành lại xác định chứng từ bất hợp lệ (Điều này có thể đƣợc lý giải bởi các

nguyên nhân nhƣ: sai sót của ngân hàng chiết khấu trong việc kiểm tra và xác định



20



tình trạng chứng từ, bất đồng quan điểm giữa các NH trong việc xử lý chứng từ) và

từ chối thanh toán.

Rủi ro khi chiết khấu các L/C có điều khoản tự do chiết khấu ở bất kỳ ngân

hàng “ vailable with any bank by negotiation”: Đối với các L/C có điều khoản này,

NH chiết khấu (nếu khác với NH thông báo) thƣờng gặp khó khăn trong việc xác

định số lần sửa đổi L/C và hoàn toàn phụ thuộc vào tính trung thực của ngƣời

hƣởng lợi trong việc khai báo và giao nộp các bản “sửa đổi/hủy L/C”. Trong thực

tế, một số NH phát hành ghi số thứ tự các sửa đổi L/C để dễ dàng kiểm soát các

giao dịch của khách hàng nhƣng một số khác lại không làm nhƣ vậy do không có

qui định chung về điều này, từ đây xuất hiện khe hở và mang lại những rủi ro nhất

định cho ngân hàng chiết khấu.

Rủi ro khi chiết khấu chứng từ bất hợp lệ: Dù ngân hàng chiết khấu có ghi

chú “Bộ chứng từ bất hợp lệ đã đƣợc chiết khấu bởi chúng tôi” vào thƣ đòi tiền khi

thiết lập thủ tục gửi chứng từ cho ngân hàng phát hành thì ngân hàng phát hành vẫn

toàn quyền từ chối thanh toán bộ chứng từ bất hợp lệ theo các quy tắc của UCP600

ở các điều khoản 13 và 14. Vì thế, ngân hàng chiết khấu vẫn phải gánh chịu toàn bộ

rủi ro trong trƣờng hợp bộ chứng từ bất hợp lệ bị từ chối thanh toán nhƣng nhà xuất

khẩu không có bất kỳ nguồn thu nào để hoàn trả số tiền chiết khấu, hoặc đã rút hết

tiền, đóng tài khoản và bỏ trốn.

Rủi ro trong việc gửi chứng từ: NH phải chịu trách nhiệm đối với những tổn

thất do không thực hiện đúng các qui định của L/C về việc gửi chứng từ nhƣ: số lần

và thời gian gửi, chọn lựa dịch vụ chuyển phát, sai sót về tên và địa chỉ của ngƣời

nhận.

Nhƣ vậy, mặc dù thanh toán bằng phƣơng thức L/C hạn chế đƣợc nhiều rủi

ro cho nhà NK cũng nhƣ nhà XK và NH cũng thu đƣợc nhiều phí từ nghiệp vụ này,

nhƣng cũng rất nhiều rủi ro phát sinh mà bản thân NH cũng phải hết sức cẩn thận để

tránh rủi ro.

Rủi ro đối với NH thông báo thƣ tín dụng (the advising bank): NH thông báo

là NH đƣợc NH mở yêu cầu thông báo một L/C do NH mở phát hành cho ngƣời



21



bán. NH thông báo phải chịu trách nhiệm về tính chân thật, hợp lệ của thƣ tín dụng

(bao gồm cả việc xác minh chữ ký, khóa mã, mẫu điện…) trƣớc khi gửi thông báo

cho nhà xuất khẩu. Rủi ro đối với NH thông báo xảy ra khi gặp phải một L/C giả

(hoặc sửa đổi giả) mà không có ghi chú gì. Theo thông lệ quốc tế thì NH thông báo

phải chịu hoàn toàn trách nhiệm với các bên liên quan.

Rủi ro đối với NH đƣợc chỉ định: NH đƣợc chỉ định không có một trách

nhiệm nào phải thanh toán cho nhà xuất khẩu trƣớc khi nhận đƣợc tiền từ NH phát

hành. Tuy nhiên trong thực tế, các NH đƣợc chỉ định thƣờng ứng trƣớc tiền cho nhà

xuất khẩu với điều kiện truy đòi (with recourse) để trợ giúp cho nhà xuất khẩu. Do

đó, NH này thƣờng phải tự chịu rủi ro tín dụng đối với NH phát hành hoặc nhà xuất

khẩu.

Rủi ro đối với NH xác nhận (the confirming bank): NH xác nhận thƣờng là

NH lớn có uy tín hoặc NH có quan hệ tiền gửi, tiền vay với NH mở, đƣợc NH mở

yêu cầu xác nhận và cam kết trả tiền cho ngƣời bán nếu nhƣ NH mở không thực

hiện đƣợc nghĩa vụ của mình. Đối với NH xác nhận, khi tham gia xác nhận là họ đã

tự ràng buộc trách nhiệm của mình vào nghĩa vụ thanh toán L/C khi có tranh chấp

giữa hai bên. Rủi ro đối với NH xác nhận xảy ra khi họ không nắm vững đƣợc năng

lực tài chính của NH mở mà xác nhận theo yêu cầu của họ để rồi khi xảy ra hậu quả

thì lại phải chịu trách nhiệm thanh toán thay cho NH mở L/C do NH mở L/C thiếu

thiện chí hay mất khả năng thanh toán, thậm chí bị phá sản.

Rủi ro đối với NH chiết khấu (the negotiating bank): NH chiết khấu là NH

đƣợc chỉ định cụ thể hoặc bất cứ NH nào nếu L/C cho chiết khấu tự do. Cũng nhƣ

NH phát hành, NH chiết khấu có thể gặp phải rủi ro nếu nhƣ không thực hiện chính

xác nghiệp vụ cũng nhƣ không tuân thủ theo các điều kiện của UCP600. Rủi ro xảy

ra đối với NH chiết khấu phần nhiều phụ thuộc vào thiện chí của NH mở và nhà

nhập khẩu. Các rủi ro mà NH chiết khấu có thể gặp phải: rủi ro do những nguyên

nhân bất khả kháng; rủi ro do nhà nhập khẩu trì hoãn thanh toán; rủi ro trong quá

trình vận chuyển; rủi ro do nhà nhập khẩu từ chối thanh toán bộ chứng từ; rủi ro do



22



NH mở bị phá sản; rủi ro do NH chiết khấu không hành động đúng theo quy định

của UCP600.

1.4 Kinh nghiệm gia tăng thanh toán xuất nhập khẩu của một số NHTM

1.4.1 Kinh nghiệm gia tăng thanh toán xuất nhập khẩu của một số NHTM





Ngân hàng TMCP XNK Việt Nam (Eximbank)

Eximbank-Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam có địa bàn hoạt



động rộng khắp cả nƣớc và 207 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc và đã

thiết lập quan hệ đại lý với 869 Ngân hàng tại 84 quốc gia trên thế giới và cũng là

một trong những NH có chất lƣợng TTXNK xuất sắc đƣợc nhiều tổ chức tài chính

có uy tín công nhận nhƣ: HSBC, Bank of New York Mellon, Standard Charter bank

… Với mục tiêu phục vụ ngày càng tốt hơn các nhu cầu của khách hàng và rút ngắn

thời gian với chi phí thấp nhất Eximbank luôn cố gắng trau dồi kiến thực, nghiệp vụ

để ngày một nâng cao hơn nữa tỷ lệ điện thanh toán xuyên suốt.

Để gia tăng hoạt động TTXNK, ngoài các sản phẩm truyền thống, Eximbank

còn có thêm những sản phẩm mới nhƣ dịch vụ xuất nhập khẩu trọn gói bao gồm

cung cấp dịch vụ bảo hiểm cho hàng hoá nhập khẩu, cung cấp dịch vụ giao nhận,

cho thuê kho bãi, mang đến cho KH sự thuận tiện, tiết kiệm thời gian và chi phí

canh tranh nhất. Sản phẩm UPAS-Usance Payable At Sight nhằm đáp ứng nhu cầu

về vốn cho Doanh nghiệp nhập khẩu thông qua việc chuyển L/C thanh toán tiền

hàng từ “trả ngay” thành “trả chậm” và phát triển đƣợc sản phẩm bảo hiểm tỷ giá

trong những năm gần đây đã mang lại một lƣợng lớn khách hàng XNK do họ đã

giao dịch đƣợc tỷ giá sát với giá thị trƣờng và thanh toán chậm tiền hàng trên cơ sở

bảo lãnh của Eximbank.





Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam (Vietinbank)

Với thế mạnh là một trong các Ngân hàng thƣơng mại Nhà nƣớc lớn nhất



trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, có mạng lƣới kinh doanh rộng khắp, sản phẩm

dịch vụ ngân hàng đa dạng và chất lƣợng cao, hệ thống máy tính và truyền thông

hiện đại, công nghệ xử lý thông tin ngân hàng tiên tiến, có uy tín đối với khách

hàng trong nƣớc và quốc tế và là thành viên của Hiệp Hội Tài Chính Viễn Thông



23



liên Ngân Hàng Toàn Cầu (SWIFT), với ƣu thế là một ngân hàng hàng đầu trong

lĩnh vực thanh toán quốc tế và tài trợ thƣơng mại (TTQT & TTTM), chiếm lĩnh thị

phần lớn (năm 2012, thị phần doanh số TTQT & TTTM của Vietinbank là 14 ) và

là ngân hàng đầu tiên trong các NHTM Việt Nam có trung tâm xử lý nghiệp vụ

TTQT & TTTM.

Để gia tăng TTXNK, ngoài các sản phẩm TTQT & TTTM truyền thống,

Vietinbank tiên phong trong việc nghiên cứu, triển khai hàng loạt sản phẩm mới

phục vụ Doanh nghiệp XNK nhƣ: huy động vốn ngoại tệ giá r từ các công cụ

TTTM, rút vốn từ chƣơng trình GSM 102 - chƣơng trình tài trợ XK nông sản Mỹ

của Tổ Chức Tín Dụng Hàng Hóa (CCC) thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ từ đó cung

cấp nguồn vốn giá cạnh tranh cho các Doanh nghiệp XNK... Đặc biệt, bao thanh

toán – sản phẩm hỗ trợ hữu hiệu cho Doanh nghiệp XNK/Doanh nghiệp bán hàng

nhận đƣợc nguồn tài trợ khi ký hợp đồng thƣơng mại với Doanh nghiệp

XNK/Doanh nghiệp mua hàng có điều khoản thanh toán theo phƣơng thức tài

khoản mở, chuyển tiền và nhờ thu trả chậm đã đƣợc Vietinbank triển khai thành

công và nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm từ các Doanh nghiệp XNK.

Hơn nữa, với 3 chi nhánh nƣớc ngoài tại Đức, Lào và mạng lƣới hơn 900

ngân hàng đại lý trên toàn cầu, Vietinbank đáp ứng tốt nhất nhu cầu tìm hiểu đối tác

của các Doanh nghiệp XNK khi làm ăn buôn bán không chỉ tại các thị trƣờng truyền

thống nhƣ EU, Mỹ, Nhật.v.v mà còn tại các thị trƣờng nhƣ: Châu Phi, Mỹ Latin,

Myanmar... Điều này đặc biệt quan trọng các Doanh nghiệp XNK muốn mở rộng

thị trƣờng hoạt động mà chƣa nắm bắt chắc chắn đƣợc rủi ro xuất phát từ quá trình

làm việc giữa các đối tác cách nhau về không gian, thời gian và tập quán địa

phƣơng.





Ngân hàng TNHH một thành viên HSBC (Việt Nam)

Là một trong những ngân hàng hàng hàng đầu về thanh toán quốc tế và tài



trợ thƣơng mại, đội ngũ chuyên viên của HSBC luôn sẵn sàng hỗ trợ các doanh

nghiệp bất kể doanh nghiệp đang hoạt động tại đâu. Trung Tâm Thanh Toán và Tài

Trợ Thƣơng Mại của HSBC tại Việt Nam cung cấp gói giải pháp toàn diện từ các



Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về

3 Rủi ro trong hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu tại NHTM

Tải bản đầy đủ ngay(102 tr)

×