Tải bản đầy đủ
Hàm lượng oxy hoà tan trong nước (DO)

Hàm lượng oxy hoà tan trong nước (DO)

Tải bản đầy đủ

V é m ậ t h o á học. oxy k h ỏ n g th a m gia phán ứng với nước m à đ ộ h o à tan c ú a o x y trong
nư ớ c p h ụ th u ộ c vào áp suất và nhiệt độ.

T h í dụ: H à m lượng D O bão hoà trong nước sạch ở á p suất 1 a tm p h ụ th u ộ c v à o n h iệ t độ
(b ả n g ỉ 2 .2 ).
B á n g 12.2
Nhiệt đô

0

5

10

15

20

25

30

35

14,6

12,8

11,3

10.2

9.2

8,4

7,6

7,0

11,3

10,0

9,0

8.1

7.1

6,7

6,1

-

"C
Nước ngọt
m g/1
Nước biển
m g /1
K h i c h i s ô I X ) tháp, tro n g nước c ó n h iề u c h ấ t h ữ u c ơ , n h u c ầ u o x y h o á tă n g lên n ê n tiêu

thụ nhiểu oxy trong nước.
K h i c h i s ố D O ca o , t r o n g n ư ớ c c ó n h iể u ro n g t à o t h a m g i a q u á tr ì n h q u a n g h ợ p g iải
phóng oxy.
C h í s ô D O rất q u a n trọ n g dê d u y trì điéu kiện h iế m k h í và là c ơ s ở đ ể x ác đ ịn h n h u c ầu
o x y s in h học.

14. N hu cáu oxy sinh hoá N h u c ầ u o x y sinh hoá là lượng o x y c ầ n thiết đ ể vi sinh vật tiêu thụ tro n g q u á trìn h ox y

hoá các chất hữu CƯ Irong nước. Đơn vị tính mg/1.
H ợ p chất hữu c ơ + 0 2 —

- hl- n—> C 0 2 + H , 0

O x y s ử d ụ n g trong q u á trình này là oxv hoà tan tro n g nước.
C h ỉ s ố B O D là thông số qu an trọ n g đế đánh giá m ức đ ộ ô n h i ễ m c ủ a nướ c d o c á c chất
h ữu c ơ c ó th ế bị sinh vật ph ân huỷ trong điéu kiện h iế m khí. C h i s ố B O D c à n g c a o c h ứ n g tỏ
lư ợ ng c h ấ t hữu c ơ có khả năn g p h â n huỷ sinh học ô n h iễ m tro n g n ư ớ c c à n g lớn.
Q u á trìn h o x y hoá các chất hữu c ơ trong nước có th ể x ả v ra t h e o hai giai đ o ạn:
-

G ia i đ oạn ì : C h ủ yếu o x y hoá c á c hợp chất c a c b u a h v d ro , q u á trìn h n à y x ẩ y ra ở 20"c

k é o dài 20 n g à v .

f

CH... +
-

_m \
Q 2 _ v i k t ó 1_> n C O i +
n+—
4

m H 0

G iai đ o ạ n 2: O x y hoá c á c hợ p c h ấ t nitơ, bắt đ ầ u từ sa u n g à y th ứ 10 (có trư ờ n g h ợ p bắt

đ ầ u từ n g à y t h ứ 5).
2 NH-, + 3 0 ,

u- - > 2NOỘ + 2 FT + 2 H 20

145

2N0Ộ + 0 2

vikhuán >2 N O :

Đ ể xá c đ ịn h g ầ n đ ú n g B O D c ầ n p h ả i đ o sau 2 0 n g à y , lúc n à y c ó k h o ả n g 98 -T- 9 9 % liợ ng
c h ấ t hữu c ơ tro n g nướ c bị o x y h o á . N h ư vậy thời g ia n q u á d à i n ê n c ó th ể x á c đ ị n h BOC g ần
đ ú n g sau 5 n g à y , lúc n à y c ó k h o ả n g 70 4- 8 0 % c á c c h ấ t h ữ u c ơ bị o x y h o á . C hỉ tiê u nà/ ký
h iệ u là B O D v X á c đ ịn h B O D í trá n h đượ c ả n h h ư ớ n g c ủ a q u á trìn h o x y h o á c á c h ợ p :h ấ t
c ủ a nitơ.

15. Nhu cầu oxv hoá học (COD)
N h u c ầ u o x y h o á h ọc là lư ợ n g o x y c ầ n th iế t c h o q u á trìn h o x y h o á h o á h ọ c c á c c h ấ lh ữ u
c ơ tro n g nước.
C O D b iể u thị lượ ng c h ấ t h ữ u c ơ c ó th ể bị o x y h o á b ằ n g h o á h ọc. C O D c ũ n g là m ộ chi
tiê u đ á n h giá m ứ c đ ộ ô n h i ễ m c ủ a nước.
Tỉ lệ g iữ a B O D và C O D là 0,5 -r 0,7.

16. Hàm lượng sát và m angan trong nước
K h i tr o n g n ư ớ c c ó c h ứ a c á c io n sắt và m a n g a n , c h ú n g sẽ g â y n ê n đ ộ đ ụ c và n à u
tr o n g nướ c:
r : 2+

rc

oxv hóa

v T7 3+

------ — ----- > r e

*>

: m àu nâu đó

M n 2+ — -ov> hỏa..■
> M n 4+ : m à u đ en.
C á c ion n à y c ó tín h ch ấ t d u y trì s ự p h á t triể n c ủ a m ộ t s ố vi k h u á n g â y thối rữa tron; hệ
th ố n g ph â n ph ố i nước.
N ư ớ c c ó h à m lư ợ ng sắt > 0,3 m g /ỉ và m a n g a n > 0 ,0 5 mg/1 sẽ g â y m ù i ta n h , k h ó (hịu,
làm nướ c c ó m à u . K hi bị o x y h o á c h ú n g c h u y ể n t h à n h c á c h ợ p c h ấ t sắt và m a n g a n hoí trị
c a o g â y k e o h o ặ c kết tù a là m tắc c á c đ ư ờ n g ố n g d ẫ n nước.

17. Hàm lượng photpho
P h o tp h o c ó thể tồn tại tro n g nư ớ c dướ i d ạ n g H 2P O 4" , 1ỈPO

. P O 4"", c á c p o ly p h o b h a t

n h ư N a 3( P O ;í)6 và p h o tp h o hữ u cơ.
Đ â y là n g u ồ n d in h d ư ỡ n g c h o c á c thực vật dưới nư ớ c, c h ú n g c ũ n g g â y ô n h i ễ m và g ó p
p h ầ n thúc đ ẩ y h iệ n tư ợ ng p hì d in h d ư ỡ n g ở c á c ao, hồ.

18. Hàm lượng sunfat
H à m lượ ng s u n ía t tro n g nước c a o sẽ ả n h h ư ờ n g tới việc h ìn h th à n h H 2S g â y m ùi k h ó
c h ịu , n h iễ m đ ộ c đ ố i với cá, n g o à i ra c ò n g â y h iệ n tư ợ n g đ ó n g c ặ n c ứ n g tr o n g n ồ i đ u n ,g â y
h iệ n tư ợ n g x â m thực ãn m ò n đ ư ờ n g ố n g dẫn.

SO4 ” + hợp chất hữu cơ ——khl'an > s~ f H?0 + C 0 2

146

s 2~ + 2 H + —

H 2S

19. H à m l ư ợ n g n i t ơ
Hợp chát nitơ trong nước tự n h iên là nguồn dinh dưỡ ng cho thực vật.
T rong nước n itơ có thế tồn tại ớ các dạng:
- Các h ợ p c h ấ t h ữ u c ơ n i t ơ d ạ n g p r ot e i n h a y cá c s á n p h ẩ m p h â n rã;

- NH , và các m u ố i n h ư N H 4O H , N H 4N O ì, (N H 4)2S 0 4;
- Các hợp c hất dưới d ạ n g N O 7 , N O 3 ;
- N itơ tự do.
H à m lượng c á c h ợ p c hất chứ a nitơ c ũng là một chi tiêu đ á n h g iá m ứ c đ ộ ô n h iễ m nước.
H àm lượng NHb, c a o gây n h iễ m độc cho các sinh vật số n g tro n g nước.
H à m lượng N O 7 , N O 3 , đ ặc biệt là NO^ cao sẽ g â y độc h ại c h o c o n ng ư ờ i vì tro n g c ơ
thế con người n ế u N O ^ và cả N O ĩ có hàm lương c ao sẽ k ế t h ợ p với h ồ n g c ầu tạo th à n h
chất không vận c h u v ê n ox y g â y bện h x anh xao thiếu m áu.

20. Hàm lượng các kim loại nặng: Pb, Cu, Ni, Cd, Hg, Sn, Cr...
C ác kim loại n ặ n g thườ ng c ó trong nước thải đò thị hoặc nướ c thải c ô n g n g h iệ p . N h ữ n g
kim loại này ớ cá c đ ộ pH k h á c n h a u tồn tại ờ các d ạ n g k h á c n h a u g â y ô n h i ễ m nướ c, độc
hại đỏi với sinh vật.
21. H à m lư ự n g c h ấ t d ầ u m ỡ
C hất dầu m ỡ trong nước c ó thể là chất béo, axít hữu cơ, d ầ u , sáp... C h ú n g c ó th ể g â y k h ó
khăn c h o q u á trình vận c h u y ể n nước, ng ăn cán oxy hoà tan tro n g nướ c và tạo lớp p h â n c á c h
bề m ật với khí q u y ế n .
22. C á c chi tiê u vi s in h
T ro n g nước th iê n n h iên có n h icu loại vi trùng, siêu vi trù n g , ro n g , tả o và c á c đ ơ n bào.
C h ú n g xâm n h ậ p v à o nước từ các môi trường xung quanh h o ặ c s ố n g tro n g nướ c. C ó thể
chia c h ú n g th ành hai loại:
- Loại vi sinh c ó hại là các vi khuán gây bệnh lừ các n g u ồ n rác thải, b ệ n h c ủ a ngư ờ i và
các đ ộ n g vật n h ư tả, th ư ơ ng hàn, bại liệt...
Vi khuẩn E-coli là vi k h u ẩ n đ ặ c trưng cho mức độ nhiễm trù n g nước.
- C ác loài ro n g tảo làm nước c ó m àu xanh, khi thối rữa làm tă n g h à m lượ ng c h ấ t hữu c ơ
trong nước. Các chất hữu c ơ n à y phân huỷ sẽ tiêu thụ oxv, g â y h iệ n tư ợ n g th iế u o x y và làm
ỏ n h iẻm nước.

147

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

T r ầ n X u â n M ầ n , T rầ n Đ ìn h C ản h .

G iáo trình thỉtỷ hoá.
T r ư ờ n g Đ ạ i h ọ c T h ủ y lợi. H à N ộ i, 1974.
2.

N g u y ễ n T h á i H ư ng.

B ảo vệ m ô i trường, quản lý ch ấ t lượng nước.
T r ư ờ n g Đ ạ i học T h ủ y lợi. H à N ộ i, 1992.
3.

Đ ặ n g K im C hi.

H o á học m ô i trường.
N h à x u ấ t b ả n K h o a h ọ c kỹ thuật. H à N ộ i, 1998.
4.

T r u n g tâ m đ à o tạ o n g à n h nướ c và m ô i trư ờ n g d ịc h v à giới thiệu.

S ổ tay x ử lý nước (T ậ p 1 và tập 2).
N h à x u ấ t bản X â y dự n g . H à nội, 1999.
5.

F e đ e r m a n , ngư ờ i d ịch H o à n g N h â m , T r ầ n N g ọ c M a i, L ê C h í K iên

S ổ tay hoá học.
N h à xu ấ t b ả n K h o a h ọ c k ỹ th u ậ t. H à N ộ i, 1972.
6.

T iê u c h u ẩ n n h à nước V iệ t N a m vể m ỏ i trư ờng.

C h ấ t lượng nước. T ậ p 1.
H à N ộ i, 1995.

148