Tải bản đầy đủ
2 Dinh dưỡng cho bà mẹ cho con bú

2 Dinh dưỡng cho bà mẹ cho con bú

Tải bản đầy đủ

Thịt bò nạc
Thịt bò nạc là lựa chọn hàng đầu bởi không chỉ cung cấp đầy đủ năng lượng mà còn giàu
chất sắt. Một khi chất sắt trong cơ thể không được cung cấp đầy đủ có thể khiến bạn cảm
thấy mệt mỏi.
Ngoài ra, khi nuôi con bằng sữa mẹ, bạn cần ăn thực phẩm giàu chất đạm và vitamin B12.
Thịt bò là nguồn cung cấp hai chất dinh dưỡng này tuyệt vời nhất.
Cà chua
Cà chua chứa rất nhiều chất xơ, vitamin C, E, K, B1, B6, B2, B3, chất sắt, mangan, kali
và rất nhiều chất khác có lợi cho sức khỏe. Vì vậy phụ nữ đang trong thời gian cho con bú
nên ăn càng nhiều cà chua càng tốt để tăng lượng lycopene trong sữa mẹ.
Rau mồng tơi
Đây là loại rau khá phổ biến ở nước ta. Rau mồng tơi có vị ngọt, nhạt, nhớt, tính mát. Phụ
nữ sau khi sinh ít sữa, ăn rau mồng tơi sẽ có nhiều sữa hơn. Trong rau mồng tơi có các
vitamin A3, B3, chất saponin, chất nhầy và chất sắt nên rất tốt cho phụ nữ mới sinh.
Rau khoai lang
Với vị ngọt thơm, không độc, tính mát, luộc hoặc xào rau khoai lang ăn hàng ngày vừa
giúp nhuận tràng, vừa lợi sữa. Đây là thực phẩm mà các bà mẹ nên chọn để đảm bảo tốt
tiêu hóa, cũng như sức khỏe cho con.
Rau đay
Với sản phụ tuần đầu tiên sau sinh nên ăn 150-200 g rau đay vào những bữa chính hàng
ngày. Các tuần sau, mỗi tuần ăn 2 lần từ 200-250 g sẽ rất có tác dụng tăng lượng sữa và
lượng chất béo trong sữa. Các mẹ có thể dùng rau đay để nấu canh, rất dễ ăn và đặc biệt
đây là loại rau phổ biến trong mùa hè nên rất dễ kiếm.

Đu đủ xanh
Đu đủ chứa nhiều protein, chất béo, các loại vitamin A, B, C, D, E… Đu đủ xanh hầm với
móng giò là món ăn được lưu truyền và sử dụng rộng rãi trong dân gian, món ăn này
không những giúp lợi sữa mà còn giúp trị chứng sữa loãng.
Quả sung
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy cứ trong 100g quả sung có chứa 1g protein, chất béo
0,4g, đường 12,6g, Ca 49mg, P 23mg, Fe 0,4mg, caroten 0,05mg, dẫn xuất không protein
35

12,3g, khoáng toàn phần 3,1g. Quả và lá non rất tốt cho sản phụ, có thể ăn sung muối,
luộc hoặc nấu canh, nấu cháo… Vì thế, quả sung cũng là một loại thực phẩm rất tốt cho
sản phụ.
Rau thì là
Đây là loại thảo dược nổi tiếng với hiệu quả tăng nguồn sữa. Trong thì là có chứa các hợp
chất như anethole, dianethole và photoanethole. Theo một nghiên cứu, các hợp chất này
có thể kích thích sự sản xuất estrogen và prolactin - cần thiết để sản xuất sữa mẹ. Cây thì
là có thể ăn sống hoặc nấu chín, ví dụ, luộc, hấp, xào trong bơ và sau đó nấu trong một
chút nước.
Các loại trái cây tươi
Trong những trái cây chín luôn có chứa nhiều chất chống oxy hóa. Đây là sự lựa chọn
tuyệt vời để đáp ứng những nhu cầu của phụ nữ mới sinh. Những loại trái cây chín mọng
ngon lành này chứa đầy đủ các loại vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe và sẽ
cung cấp đầy đủ carbohydrate, giúp bạn duy trì năng lượng.
Rau ngót
Lá rau ngót có giá trị dinh dưỡng tốt, như protein, canxi, chất béo, phốt pho, sắt, vitamin
A, B, và C. Lá rau ngót cũng có tác dụng khơi thông dòng sữa của người mẹ mới sinh,
chữa vết loét, hạ sốt, và sót nhau, máu bẩn sau khi sinh...
Gạo lứt
Những phụ nữ có ý định giảm cân sau khi sinh thì gạo lứt được coi là một thần dược. Bởi
vì quá trình giảm cân quá nhanh dẫn đến cơ thể của bạn sản xuất không đủ sữa cho con
của bạn và làm cho bạn cảm giác mệt mỏi và chậm chạp. Tốt nhất là nên kết hợp việc ăn
kiêng một cách lành mạnh như sử dụng gạo lứt trong thực đơn ăn kiêng để giữ năng
lượng của bạn ở mức cao. Và thực phẩm như gạo lứt cung cấp cho cơ thể bạn đủ lượng
calories cần thiết để sản suất sữa tốt nhất cho em bé.
3.2.2 Các loại thực phẩm cần tránh đối với bà mẹ cho con bú

Những lưu ý về dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và đang cho con bú dưới đây sẽ giúp
mẹ khỏe, con thông minh và phát triển toàn diện. Để tránh các nguy cơ nhiễm độc hoặc
các tác dụng xấu từ thực phẩm đối với mẹ và bé, hãy cùng chúng tôi điểm qua những loại
thực phẩm không tốt sau đây.
36

3.2.2.1 Thịt hải sản cần tránh

Thức ăn động vật sống hoặc chưa nấu chín
Những thức ăn động vật được nấu chưa chín như thịt, hàu sống, trai, sushi chưa được tiệt
trùng, thậm chí là trứng, nguyên liệu bánh hoặc bột bánh thô… có thể chứa một loạt các
vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng có hại cho sức khỏe của 2 mẹ con bạn.
Vì thế, để giảm nguy cơ bệnh tật do thực phẩm, hãy chắc chắn thịt gia cầm, thịt cá, trứng
phải được nấu chín kỹ càng, không nên ăn bột thô.
Thực phẩm đóng gói sẵn
Thực tế, những thực phẩm này dễ bị vi khuẩn Listeria monocytogenes – một vi khuẩn gây
bệnh nhiễm listeriosis có thể dẫn đến sẩy thai, thai chết lưu hoặc các vấn đề sức khỏe
nghiêm trọng khác.
Bên cạnh đó xúc xích và thịt nguội bao gồm gà tây, lụa, xúc xích, hải sản đông lạnh hun
khói (như cá hồi, cá thịt trắng, cá tuyết, cá ngừ, cá thu) phải đảm bảo an toàn khi nó được
nấu chín.
Các loại thực phẩm đóng hộp trong quá trình sản xuất có thêm một số chất phụ gia nhất
định như chất tạo màu, tạo hương vị, chất bảo quản…. Dù lượng các chất trên không ảnh
hưởng nhiều đến sức khoẻ con người nhưng bà bầu ăn quá nhiều sẽ không có lợi.

Hình 3.2 Thực phẩm đóng hộp không phải là thức ăn dành cho bà bầu
37

Ngoài ra, giá trị dinh dưỡng của các thực phẩm đóng hộp không cao, thông qua xử lý ở
nhiệt độ cao, vitamin và các thành phần dưỡng chất khác cũng đã bị phá huỷ phần nào.
Gan động vật
Gan động vật cũng có thể gây nguy hại cho bạn vì đây là nơi tập trung nhiều độc tố nếu
động vật bị nhiễm bệnh. Ngoài ra, trong gan cũng có chứa nhiều cholesterone và vitamin
A. Nếu bạn ăn quá nhiều gan, kết hợp dùng thêm các loại thuốc hay thực phẩm dinh
dưỡng khác có thể gây ra hiện tượng thừa vitamin, ảnh hưởng xấu đến bé yêu.
Một số hải sản và cá
Những loại cá lớn chẳng hạn như cá kiếm, cá mập, cá lát, cá thu luôn được cho là những
loại cá có nồng độ thủy ngân cao hơn so với các loài cá khác.
Thủy ngân tuy là một sản phẩm phụ nhưng lại can thiệp vào sự phát triển bình thường của
trí não và hệ thần kinh của một đứa trẻ.
Theo FDA (Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ), phụ nữ mang thai và cho con bú
chỉ nên ăn lượng hải sản có chứa hàm lượng thủy ngân thấp như cá hồi, tôm, cá ngừ , cá
minh thái, cá mòi, cá rô phi và cá da trơn.
3.2.2.2 Đồ uống và đồ tráng miệng cần tránh

Rượu, bia
Nghiên cứu đã chứng minh, bà bầu uống rượu sẽ khiến thai nhi bị dị tật hoặc ảnh hưởng
đến trí não.
Các nhà khoa học Pháp đã tiến hành quan sát với 127 đứa trẻ được các phụ nữ nghiện
rượu sinh ra, phát hiện những đứa trẻ đều có khiếm khuyết như: mắt một mí, dù có hai mí
cũng không rõ rệt, mũi tẹt, cằm ngắn, khuôn mặt nhỏ, hẹp…Những đứa trẻ bị trúng độc
rượu trong bụng mẹ khiến khuôn mặt phát triển không toàn diện này chiếm 1/3 số lượng
khảo sát.
Nguy hiểm hơn cả là tác hại của cồn đối với trí não và tim. Bà mẹ uống rượu sẽ khiến đứa
con sinh ra bị bệnh tim mạch chiếm tới 30%. Nhiều quốc gia đã tiến hành thực nghiệm
với các trẻ em bị trúng độc rượu trong bụng mẹ, phát hiện chỉ số IQ của các em này thấp
hơn hẳn bình thường, đa số có biểu hiện đần độn, hoặc phản ứng chậm.
Một lượng rượu nhỏ mà mẹ uống cũng có thể ảnh hưởng tới sự tiết sữa. Ngoài ra nó cũng
sẽ tác động tới sự co lại của tử cung. Chính vì vậy mà các bà mẹ đang cho con bú không
nên uống rượu.
Trà, cà phê và thực phẩm chứa cafein
Cà phê và các loại thức uống như côca: Thành phần chủ yếu là các chất alkaloid như
cafein và clonidine hydrochloride…
38

Thai nhi rất mẫn cảm với chất cafein. Thực nghiệm đã chứng minh, chuột con của chuột
mẹ bị tiêm chất cafein có biểu hiện dị tật bẩm sinh như không mắt, rạn cột sống, xương dị
dạng, nhỏ hơn bình thường, tứ chi kỳ quái…
Trà đặc: Bà bầu uống trà đặc không chỉ dễ bị thiếu máu do thiếu sắt, ảnh hưởng đến dinh
dưỡng của thai nhi. Mà trong trà đặc còn có cafein, khiến nhịp tim của người mẹ tăng
nhanh, đồng thời gia tăng số lần tiểu tiện, làm tăng gánh nặng cho tim và thận, gây ảnh
hưởng đến sức khoẻ của bà mẹ và thai nhi.
Uống trà sẽ gây ảnh hưởng tới chất lượng sữa và khi trẻ bú sữa mẹ sẽ bị mất ngủ, gây ảnh
hưởng tới sức khỏe.
Đồ uống chưa tiệt trùng
Sữa chưa tiệt trùng: Thai phụ và người đang cho con bú cũng tránh sữa và các sản phẩm
làm từ sữa chưa được tiệt trùng nhé vì nó cũng dễ bị nhiễm khuẩn Listeria ký sinh trong
đó,có thể gây hại cho cơ thể.
Ngoài ra, bà bầu cũng nên cẩn thận với nước chưa được tiệt trùng bởi những sản phẩm
này là dễ bị vi trùng E. coli tấn công. Do đó, nên kiểm tra nhãn để đảm bảo nước được
khử trùng.
Đồ ngọt:
Trong thời kỳ mang thai, bạn nên hạn chế ăn quá nhiều đồ ngọt như kẹo, bánh và đồ ăn
vặt… vì chúng có thể gây hiện tượng tăng cân quá nhanh. Ngoài ra, hàm lượng đường
khá lớn chứa trong các loại thực phẩm này cũng có thể gây nguy cơ tiểu đường ở bé.
Phụ nữ đang cho con bú vẫn có thể ăn socola. Tuy nhiên nên chú ý là không ăn quá nhiều
để tránh tình trạng tăng cân quá mức và đảm bảo chất lượng sữa.
Các chuyên gia cho biết rằng, nếu ăn quá nhiều socola trong quá trình cho con bú thì
không tốt cho sức khỏe của cả người mẹ lẫn em bé vì nó sẽ gây ảnh hưởng đến cảm giác
ngon miệng. Trong socola có chứa theobromine, tích lũy quá nhiều chất này trong cơ thể
có thể gây ảnh hưởng tới hệ thống thần kinh, tim của trẻ nhỏ.
3.2.2.3 Rau củ quả cần tránh

Trái cây
Đu đủ: trong giai đoạn đầu của thai kì, nếu bạn ăn đu đủ sống thì nó có thể gây chảy máu,
nguy hiểm cho sức khoẻ bà bầu vì trong nhựa đu đủ có chứa papaya latex extract, PLE
gây nên sự co thắt tử cung.
Các loại trái cây có tính hàn (chanh, me, lê, hồng…) khiến bé khó chịu, tiêu chảy hoặc
nôn mửa. Bởi vậy, trong quá trình đang cho con bú thì các mẹ nên ăn những loại trái cây
trung tính như táo, nho, dứa, long nhãn… Trái cây để trong tủ lạnh quá lâu cũng không tốt
39

cho trẻ nhỏ, bởi vậy, nếu các mẹ muốn ăn trái cây đã được cất trong tủ lạnh thì hãy lấy ra
trước khi ăn khoảng nửa giờ cho bớt lạnh rồi mới ăn.
Rau
Mầm, chồi, búp của thực vật: FDA khuyến cáo tất cả mọi người, bất kể đang mang thai
hay không mang thai đều không nên ăn mầm của cỏ linh lăng, cỏ ba lá, củ cải và giá đậu
xanh. Lý do là vì vi khuẩn có thể xâm nhập vào hạt giống nảy mầm và điều này sẽ khiến
không thể loại bỏ được chúng khi bạn rửa trước khi chế biến.
Các loại rau dưa muối: Chất N-nitrosamine trong đó có thể khiến thai nhi bị biến dạng.
Rau sam: Đây cũng là loại thực phẩm thuốc, tính hàn mát. Thực nghiệm đã chứng minh
nước ép rau sam có tác dụng kích thích tử cung rõ rệt, khiến mức độ co bóp của tử cung
tăng lên, dễ gây lưu thai (thai chết trong tử cung mẹ).
Rau chân vịt: Chúng ta vẫn nghĩ rằng rau chân vịt có hàm lượng sắt phong phú, có tác
dụng bổ huyết, nên dùng làm loại rau chống thiếu máu cho bà bầu. Thực tế, hàm lượng
sắt trong rau chân vịt không nhiều mà hàm lượng axit oxalic lại cao. Axit oxalic có thể
ảnh hưởng đến sự hấp thụ can-xi và kẽm vốn đã rất ít trong cơ thể bà bầu, gây ảnh hưởng
đến sự phát triển của thai nhi.
3.2.2.4 Khẩu vị

Mì chính
Thành phần chính của mì chính là MSG, sẽ tác dụng với chất kẽm trong máu, rồi thải ra
ngoài qua đường nước tiểu. Ăn nhiều mì chính làm tiêu hao lượng lớn kẽm trong cơ thể,
khiến bà bầu bị thiếu kẽm. Mà kẽm lại là chất cần thiết cho quá trình phát triển của thai
nhi.
Gia vị cay
Các gia vị và chất phụ gia quá nóng hay quá cay (gừng, ớt, hạt tiêu…) cũng có thể ảnh
hưởng đến sức khỏe của bạn trong thời gian mang thai, gây hiện tượng nóng trong và táo
bón với các bà bầu.
Ớt chứa chất tê liệt thần kinh, ảnh hưởng phần nào đến thần kinh của thai nhi. Vì thế
người mẹ khi ăn ớt không nên ăn quá nhiều làm tê rát đầu lưỡi khoang miệng, chỉ nên ăn
ít, đảm bảo sức khỏe cho thai nhi.
3.2.2.5 Các hóa chất độc hại

Chứa thủy ngân
Đối với những người thích cá trong các hồ nước và sông, bạn cần phải cẩn thận của cá có
chứa chất gây ô nhiễm công nghiệp gọi là biphenyl đã polyclo hóa (PCBs) trong mô mỡ
40

của chúng. Phụ nữ mang thai tiêu thụ một lượng lớn PCBs sẽ làm giảm trí nhớ, giảm sự
chú ý, và chỉ số IQ ở trẻ sơ sinh của họ.
Tránh thuốc không theo đơn, bao gồm cả Aspirin
Trong thời gian thai nghén, khi dùng bất kì loại thuốc nào, sản phụ cũng phải dùng theo
chỉ định và theo đơn của bác sĩ, tránh tự tiện mua thuốc dùng mà không hỏi ý kiến và sự
chấp thuận của bác sĩ. Bởi tất cả những gì mẹ ăn uống đều đi qua nhau thai và đi vào em
bé trong bụng. Rất nhiều loại thuốc không tốt và thậm chí bị cấm chỉ định dùng vì không
tốt cho em bé.
Thuốc lá

Thuốc lá cần được tránh trong giai đoạn này vì lượng nicotine có thể sẽ ảnh hưởng tới sữa
và tác động tới đường hô hấp của trẻ.
Khi mẹ hút thuốc, em bé sẽ bị thiếu oxy. Điều này có thể khiến em bé phát triển chậm hơn
và tăng cân ít hơn. Khói thuốc lá cũng là nguyên nhân dẫn đến sinh non và các biến
chứng khác khi mang thai khác.
Hút thuốc là vô cùng có hại cho thai nhi (cũng như cho chính mình), do đó, khi mang thai
người mẹ cần hoàn toàn tránh khỏi khói thuốc lá, chứ không chỉ là không hút thuốc.
3.2.3 Một số lưu ý đối với bà mẹ cho con bú

Dùng thuốc tránh thai
Mặc dù cho con bú được cho là giảm khả năng thụ thai nhưng đây không phải phương
pháp tránh thai an toàn và bạn cần đến những phương pháp tránh thai khác. Tuy nhiên,
nếu định dùng thuốc tránh thai, bạn nên tìm hiểu loại thuốc đó ảnh hưởng tới việc tiết sữa
như thế nào. Một số loại thuốc tránh thai chỉ chứa estrogen có thể làm giảm đáng kể
lượng sữa tiết ra. Đối với một số bà mẹ, ngay cả thuốc thai kết hợp cũng có ảnh hưởng
tương tự. Trong trường hợp này, các bà mẹ nên tìm phương pháp tránh thai khác.

Cho con bú sữa ngoài
Cho con bú thêm sữa ngoài sớm ngay từ 4 tuần đầu cũng có thể ảnh hưởng tới việc tiết
sữa của bạn. Nhớ là không phải tất cả các bà mẹ đều có thể tiết đủ sữa cho con bú trong
những ngày đầu. Sữa được sản sinh ra lúc này được gọi là sữa non. Sữa non rất quan
trọng cho sự tăng trưởng và phát triển của trẻ và trẻ cần phải được bú sữa non. Càng cho
41

con bú nhiều, sữa càng được tiết ra nhiều. Vì vậy, nhiều bà mẹ sợ không đủ sữa nên cho
con bú thêm sữa ngoài sớm đồng nghĩa với việc cơ thể bạn sẽ tiết ít sữa hơn.
Sử dụng thuốc không kê đơn
Hệ miễn dịch của bạn kém đi khi mang thai và cũng không tốt lên ngay sau khi sinh con.
Bị cảm, cúm theo mùa là hiện tượng phổ biến ở các bà mẹ mới sinh con. Tuy nhiên, dùng
các thuốc không kê đơn để điều trị cảm lạnh và ho có thể ảnh hưởng tới chất và lượng
sữa. Một số loại thuốc không kê đơn có thể làm tắc ống dẫn sữa. Điều đó có nghĩa lượng
sữa cung cấp cho trẻ sẽ ít đi. Vì vậy, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng bất cứ loại thuốc nào
nhất là khi bạn đang cho con bú.
Cho con bú theo lịch
Hầu hết các chuyên gia tin rằng cho con bú theo nhu cầu là một cách tốt vì nó giúp bạn
tiết nhiều sữa hơn. Tuy nhiên, một số bà mẹ lại cho con bú theo lịch như cứ sau 2-3 giờ
cho trẻ bú 1 lần. Đây là một nguyên nhân khác dẫn tới giảm tiết sữa. Trừ khi ngực bạn hết
sữa cho trẻ bú, nó sẽ không được làm đầy và dần dần tuyến sữa sẽ bắt đầu tiết ít sữa vì
bạn không bao giờ sử dụng sữa được lưu trữ thích hợp. Để đảm bảo sữa được tiết ra
nhiều, hãy cho con bú ít nhất 10-12 lần trong ngày, nhất là trong vài tuần đầu sau sinh.
Cho con bú thường xuyên sẽ giúp cải thiện lượng sữa.
Cho trẻ ngậm ti giả
Những bà mẹ cho con bú theo lịch thường bỏ qua những dấu hiệu đòi bú và cho trẻ ngậm
ti giả mỗi khi bé khóc. Điều này dẫn tới sự nhầm lẫn núm vú. Dùng ti giả quá thường
xuyên và quá lâu có thể khiến bé ít muốn bú mẹ. Điều này dần dần có thể ảnh hưởng tới
việc tiết sữa của bạn.
Tránh cho trẻ bú ban đêm
Nhiều bà mẹ cố gắng để trẻ ngủ cả đêm mà không bú mẹ. Tuy nhiên, nếu bạn không cho
con bú quá lâu, lượng sữa tiết ra sẽ giảm đi. Ngoài ra, prolactin, loại hormon có liên quan
tới việc sản sinh sữa được tiết ra nhiều hơn vào ban đêm, vì vậy sẽ tạo ra nhiều sữa hơn
để đáp ứng nhu cầu của trẻ. Thậm chí nếu bạn muốn để trẻ ngủ thẳng đêm, cho con bú 2-3

42

lần là cần thiết để giúp ngực bạn tiết sữa và cung cấp cho bé đủ dưỡng chất. Tuy nhiên,
chớ nên lạm dụng điều này vì cho trẻ bú đêm cũng có thể dẫn tới sâu răng ở trẻ.
Quá căng thẳng
Trầm cảm sau sinh có thể là một thử thách với các bà mẹ cho con bú. Nó có thể khiến cho
hàm lượng cortisol tăng cao. Hàm lượng hormon này được biết đến là rất có hại và đối
với các bà mẹ mới sinh con vì có thể làm giảm tiết sữa. Vì vậy, hãy giữ bình tĩnh và tránh
căng thẳng bằng mọi cách để không ảnh hưởng tới lượng sữa cho con bú.
Không quan tâm tới sức khỏe
Nhiều phụ nữ bị các bệnh khi mang thai như tiểu đường, bệnh tuyến giáp, huyết áp cao
v.v… Nếu bạn bị những rối loạn này trong thai kỳ, chúng có thể tiếp tục ảnh hưởng tới
bạn sau khi sinh con, trừ khi bạn có sự trợ giúp y tế. Không chăm sóc sức khỏe có thể ảnh
hưởng tới nguồn sữa của bạn.
Sử dụng thảo dược
Một số loại thảo dược như hương nhu, húng quế và nhiều loại thảo dược khác có lợi cho
sức khỏe nhưng lại có thể ảnh hưởng tới việc tiết sữa. Vì vậy, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước
khi dùng các sản phẩm tự nhiên này khi đang trong thời gian cho con bú.

Uống quá nhiều cà phê, rượu hoặc hút thuốc
Tất cả những thói quen này có thể mang đến cho bạn sự thoải mái tạm thời nhưng sẽ ảnh
hưởng tới nguồn sữa của bạn, làm giảm tiết sữa khiến bạn không có đủ sữa cho con bú.

43

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hoa, Đinh Thị Phương. Tình trạng dinh dưỡng, thiếu máu và hiệu quả bổ sung sắt hàng tuần
ở phụ nữ 20-35 tuổi tại huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang. Hà Nội : Viện Dinh Dưỡng, 2013.

44

2. Tân, Văn Quang. THỰC TRẠNG TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG TRƯỚC – TRONG THỜI
KỲ MANG THAI CỦA BÀ MẸ VÀ CHIỀU DÀI, CÂN NẶNG CỦA TRẺ SƠ SINH TẠI TỈNH
BÌNH DƯƠNG. Hà Nội : Đại học Y tế công cộng, 2015.
3.
http://123doc.org/document/1131865-tinh-trang-dinh-duong-va-khau-phan-thuc-te-cua-phunu-co-thai-dan-toc-muong-tai-huyen-tan-lac-hoa-binh-pptx.htm?page=4.
4.http://luanvan.co/luan-van/nghien-cuu-che-do-dinh-duong-danh-cho-phu-nu-co-thai-va-chocon-bu-2688/.
5.http://mecuti.vn/dinh-duong-khi-mang-thai-3-thang-dau-nen-an-gi-va-kieng-khong-nen-an-gide-thai-khoe-manh.html.
6.http://www.suynhuoc.com/che-do-dinh-duong-hoan-hao-cho-ba-bau-trong-3-thang-dau-mangthai.html.
7.http://vnexpress.net/infographics/thuc-don/thuc-don-tuan-du-chat-cho-ba-bau-3358215.html.
8.http://eva.vn/ba-bau/sau-sinh-me-cho-bo-qua-12-loai-thuc-pham-nay-c85a203652.html.
9.http://yeutre.vn/bai-viet/thuc-don-cho-ba-bau-trong-thoi-gian-mang-thai-de-thai-nhi-phat-trientot.12081/.

45