Tải bản đầy đủ
Ca trị liệu điển hình

Ca trị liệu điển hình

Tải bản đầy đủ

thoải mái trên ghế dài và NTL ngồi ở vị trí hơi xa hoặc phía sau, tránh đối diện trực tiếp
để tinh thần TC khỏi bị phân tán.
Trước thái độ không mấy nồng nhiệt và quan tâm của NTL trong lần gặp đầu tiên,
Tuấn cảm thấy mất hết sự hứng khởi trong cuộc đàm đạo và đột nhiên có phản ứng tự vệ.
Anh giữ im lặng rất lâu, thường ngập ngừng hay nói những câu xã giao bâng quơ không
có liên quan gì với bản thân mình. Để phá vỡ không khí tẻ nhạt và sự hợp tác miễn cưỡng
của Tuấn, NTL buộc lòng phải đặt những câu hỏi để khai thông cuộc nói chuyện. Dưới
đây là tóm lượt vài câu trả lời của Tuấn:
NTL: Anh nghĩ tôi có thê giúp anh được điều gì?
TC: Tôi không biết. Tôi chỉ được bác sĩ gia đình khuyên nên đến gặp ông thôi.
NTL: Anh có chuyện gì quan trọng kê cho tôi nghe không?
TC: Tôi thấy chẳng có gì là quan trọng. (Ngập ngừng). Tôi thấy mình cũng ổn
thôi.
NTL: Công việc làm ăn và không khí gia đình anh thế nào? Anh có cảm thấy bằng
lòng và vui ve không?
TC: Tôi thấy mọi việc đều tốt. Tôi làm việc trong công ty của cha tôi. Cha tôi lo
cho tôi tất cả.
Mặc dù có những thái độ và không khí tẻ nhạt ban đầu, Tuấn vẫn tiếp tục giữ hẹn với
NTL theo khuyến cáo của bác sĩ gia đình. Sau các buổi làm việc trong giai đoạn đầu,
Tuấn trở nên cởi mở và thành thật hơn trong các cuộc đối thoại. Trong toàn bộ những câu
chuyện Tuấn kể theo tính cách tự do liên tưởng, NTL theo dõi và ghi chú được một số
vấn đề trong lời tâm sự của anh như sau:
Người ta thường nói tôi là một người may mắn khi họ thấy sự vững vàng và
thành đạt trong công ăn việc làm của tôi. Bạn bè của tôi cũng thường tỏ thái độ ganh
tị với cuộc sống hiện tại của tôi. Nhưng bản thân tôi lại không nghĩ như vậy. Tôi
thường xuyên có cái cảm giác gì đó không ổn về mình, không an tâm và hứng thú
trong sinh hoạt và giao tiếp thường ngày. Mọi việc tôi làm xong trong ngày chỉ là do
cố sức chứ không thấy dễ dàng thoải mái và vui thích. Hình như cảm giác không ổn

320

này đã bắt đầu xuất hiện khá lâu kê từ khi cha tôi bảo tôi chọn ngành quản trị kinh
doanh lúc tôi mới đăng ký vào đại học. Tôi thật sự không thích ngành học này.
Khi còn ở trung học tôi thường mơ được theo đuổi các môn học về văn chương
đê hy vọng sau này trở thành nhà văn, nhà báo tên tuổi. Nhưng tôi phải nghe lời cha.
Tôi đã quá vất vả trong chương trình 4 năm học, và bị thiếu điêm trong ky thi tốt
nghiệp, phải nhờ đến sự can thiệp của cha tôi. Sau đó ông đưa tôi vào làm việc trong
công ty của ông và cất nhắc tôi lên các chức vụ quá sớm khiến mọi người phải ngạc
nhiên, gọi là đê tạo niềm phấn khởi trong công việc cho tôi. Ông thường bảo rằng
ông đã bỏ ra cả một đời chăm lo làm ăn đê ngày hôm nay có được một công ty có tầm
vóc cả nước và một sản nghiệp to lớn mà ông tuyệt đối không muốn chia se cho ai,
nên ông yêu cầu tôi phải phấn đấu, nối nghiệp ông đê bảo vệ cái tài sản to lớn đang
nằm trong tay gia đình.
Tôi rất sợ tính nghiêm khắc của cha tôi nên xưa nay đều phải vâng lời bất cứ
điều gì ông chỉ bảo, vã lại mẹ tôi cũng không hề giúp can thiệp được điều gì cho tôi
cả, vì so với hình ảnh nổi bật của cha tôi thì bà chỉ là cái bóng mờ trong gia đình,
luôn chỉ biết nghe lời cha tôi thôi. Hiện tại tôi phải đối diện với những công việc
nhàm chán hằng ngày, những đối tác mưu mô, lạnh lung, vô cảm, và trong nhiều
trường hợp tôi cũng phải sử dụng những mánh khóe, thủ thuật giả dối, thiếu nhân
đạo đê giành giật các mối lợi cho công ty. Tôi luôn có cảm giác như có hai con người
trong mình, vì vậy du sống trong địa vị cao sang và sự đầy đủ sung túc, nhưng lúc
nào tâm tư tôi cũng như bồn chồn, lo lắng, sợ sệt như có điều gì xấu sẽ xảy ra cho tôi,
đêm nằm thường có những cơn mộng mị xấu và tôi cũng thường có những cơn nhức
đầu dữ dội.
Qua những tóm tắc ghi nhận được từ những gì Tuấn đã kể trong các cuộc tiếp xúc vừa
qua, NTL phỏng đoán rằng có những điều gì đó đang trái ngược tạo ra sự khó chịu và bất
mãn giữa công việc đang làm và bản tánh đam mê đích thực của Tuấn, cũng có thế có
một sự xung khắc nào đó không giải quyết được giữa hành động răm rắp nghe lời cha và
lòng mong muốn chống lại cha mình đã có sẵn từ trong tâm thức của Tuấn, và cũng có
thể có sự yếu kém và nhu nhược nào đó trong nhân cách của Tuấn khi anh không làm sao
tạo cho mình một số sinh hoạt thích hợp và thư giãn để bù đắp một phần cho những công
việc khó khăn đầy sự thách đố mà mình đang phải làm hằng ngày…Nhưng đó chỉ là
những giả thuyết, NTL cần thêm nhiều thời gian để tìm hiểu. Sau đây là một đoạn đối
chất điển hình trong một phiên trị liệu:

321

NTL: Anh bảo đã uống nhiều thuốc chữa bệnh nhức đầu, vậy các bác sĩ đã nói
gì về căn bệnh của anh?
TC: Tôi được cho đi thử nghiệm máu và chụp hình nhiều lần nhưng không bác
sĩ nào quả quyết về lý do của căn bệnh.
NTL: Tôi muốn nghe thêm về cái gọi là “cảm giác không ổn” mà anh nói nó
thường xuất hiện trong tâm trí. Anh có giải thích được lý do của nó không?
TC: Không! Tôi không biết từ đâu nó đến và vì sao mà tôi bị như vậy. Nhưng
tôi có thê nhớ là nó bắt đầu từ khi tôi phải chọn học ngành quản trị kinh doanh theo ý
cha. Tôi thích đọc sách văn chương và làm thơ văn, luôn thích không khí trầm lặng
riêng tư vì tôi thấy mình không có khiếu ăn nói và xã giao. Những môn học khô khan
trong ngành làm tôi thường cảm thấy chán nản, trốn học và vào thư viện đê đọc tiêu
thuyết. Vì vậy các ky thi cuối năm tôi thường bị thiếu điêm. (TC ngập ngừng một lác).
Nếu cha tôi đê tôi tự chọn lấy môn học tôi thích thì ông đâu cần phải can thiệp vào
sức học của tôi trong những năm đại học.
NTL: Vì sao trong câu chuyện nào anh cũng có những ý tưởng liên hệ đến
hình ảnh của người cha mà không nghe nói gì về mẹ anh cả?
TC: Tôi nghĩ cha tôi là người quyết định cuộc đời của tôi. Ông là người
nghiêm khắc và độc đoán. Ông thường nói tôi là đứa con trưởng trong gia đình nên
phải học tập theo ý ông muốn đê tiếp tục thay thế ông làm ra những thành quả cho
gia đình. Từ nhỏ tôi đã rất sợ sự nghiêm khắc của ông, hình bóng ông lúc nào cũng là
nỗi ám ảnh trong đầu tôi. Tôi rất yêu mẹ, nhưng bà cũng sợ cha tôi nên chẳng giúp
được gì cho tôi cả.
NTL: Điều gì đã làm anh sợ nhất về cha anh?
TC: Tôi không thê nhớ rõ hết được. Nhưng có lẽ tôi đã biết sợ ông kê từ lúc
còn tấm bé. (Ngừng một lác) Lúc 4, 5 tuổi gì đó tôi thường hay nũng nịu, vòi vĩnh và
bám víu vào mẹ. Có lần đã khuya mà tôi không chịu đi ngủ, cứ lay hoay bên giường
mẹ. Cha tôi vào phòng mấy lần nhắc nhở tôi phải đi ngủ, nhưng vì tôi cứ nấn ná
không chiụ rời nên ông đã nổi giận đánh tôi một trận nên thân. Từ đó tôi sợ, luôn cố
tránh né và cảm thấy ghét ông.

322

Trong một phiên trị liệu khác, NTL đã ghi nhận thêm một số điều quan trọng về cá
tính và các mối quan hệ của Tuấn qua các lời kể của anh như sau:
NTL: Trong gia đình thì anh gần gũi với ai nhất?
TC: Tôi thấy mình thường le loi vì mẹ tôi chỉ chăm lo cho mấy đứa em, còn
bọn em út thấy tính tôi trầm mặc ít nói nên chúng cũng không muốn đến gần.
NTL: Còn bạn bè anh thì sao?
TC: (Không trả lời thẳng) Tôi không thích lối sống vừa hiếu động, buông
tuồng vừa nhạt nhẽo nông cạn của phần đông các bạn.
NTL: Vậy khi có chuyện gì buồn phiền hay khó khăn anh thường chia se với
ai?
TC: Hồi nhỏ thì tôi thường nói với mẹ, bây giờ thì tôi cố gắng tự giải quyết
lấy. Cha mẹ tôi cứ trông cho tôi lập gia đình, nhưng tôi chưa từng gặp được người
mình muốn. Tôi thấy những người do cha mẹ tôi giới thiệu chẳng qua chỉ thích tôi vì
tiền bạc và địa vị thôi.
Một đoạn đối thoại dưới đây cho thấy thêm những ký ức và trải nghiệm trong quá
trình tuổi thơ của Tuấn:
NTL: Anh còn nhớ gì về tuổi thơ của mình? Có những điêm nào nổi bật và
quan trọng mà anh nghĩ là không bao giờ có thê quên?
TC: Chẳng có gì quan trọng. Tuổi tre của tôi ảm đạm và buồn te. Cả gia đình
đều kính sợ cha tôi nên không dám làm gì trái ý ông. Nhưng tôi có một chuyện tình
cảm không thê quên được mà tôi chưa từng nói với ai. Và chắc tôi cũng sẽ không nói
chuyện này với bác sĩ.
NTL: Tại sao vậy?
TC: Lâu nay làm việc với bác sĩ tôi thấy tư thái của ông có ve nghiêm nghị và
lạnh nhạt như cha tôi. (Im lặng một lác) Tôi thấy bác sĩ chỉ muốn tôi kê đủ mọi
chuyện nhưng tôi lại không biết gì về ông và cách chữa trị của ông ra sao cả.

323

NTL: Tôi hiêu! Tôi biết anh đang cảm thấy mình như đang bị thiệt thòi, tổn
thương khi đem chuyện mình kê cho một người xa lạ mà không chắc đã được kết quả
gì.
TC: Đúng vậy! Tôi đã cố gắng nói hết chuyện của mình mà không biết bác sĩ
nghĩ gì về tôi. Tại sao tôi phải tin tưởng vào một người mà người đó chưa từng biêu
lộ sự đồng cảm và chia se nào với tôi?
NTL: Nếu anh không nhìn tôi qua hình ảnh lạnh lung của cha anh thì tôi nghĩ
anh sẽ không giấu tôi điều gì cả.
TC: (Im lặng và có vẻ đăm chiêu)
Sau phiên gặp đó Tuấn liên tục gọi vào để bỏ hẹn. Nhưng một ngày nọ anh lại gọi vào
xin một cái hẹn mới. Trong buổi trị liệu hôm đó, sắc thái Tuấn có vẻ buồn và trầm lắng.
Cuộc nói chuyện lần này được ghi nhận như sau:
NTL: Lâu nay anh có khỏe không và công việc làm ăn thế nào? Sao anh liên
tục bỏ hẹn mãi vậy?
TC: (Không trả lời trực tiếp câu hỏi) Cũng không có gì thay đổi. Tôi vẫn tiếp
tục đi làm du không thấy có sự gắn bó và hứng thú trong công việc. Tôi vẫn cô đơn
với những nỗi băn khoăn ưu tư về cuộc sống và chứng nhức đầu cứ trở đi trở lại mãi.
NTL: Tôi thấy anh có ve ốm và kém nhanh nhẹn hơn trước? Vấn đề ăn ngủ thế
nào, có gì sút giảm không?
TC: Trước đây tôi đã nói với bác sĩ rồi. Tôi thường bị các cơn mơ làm quấy
rầy giấc ngủ.
NTL: Tôi nhớ chứ. Vậy anh còn nhớ những gì đã xảy ra trong các giấc mơ thì
hãy kê cho tôi nghe đi.
TC: Tôi không thê nhớ rõ hết, nhưng đặc biệt là tôi cứ thỉnh thoảng có những
cơn mơ liên hệ đến sự thất bại trong học hành của mình.
NTL: Vậy à! Dầu sao anh cũng đã có cấp bằng đại học từ lâu rồi mà?

324

TC: Đúng vậy! Nhưng không hiêu sao tôi hay có các cơn mơ về chuyện học
hành. Mỗi cơn mơ thường có những hình ảnh lẫn lộn và khác nhau, nhưng kết cục
vẫn là những sự kiện xảy ra giống nhau. Có lần tôi mơ thấy sáng hôm đó mình cứ đi
mãi mà không đến được trường nên khi vào được phòng học thì bị đuổi ra vì đã quá
trễ. Có lần nằm mơ thấy mình được thông báo trúng tuyên cuộc thi, nhưng khi đến
trường cứ lay hoay tìm kiếm mãi mà không tìm ra được tên mình trên danh sách
những thí sinh trúng tuyên khiến tôi hốt hoảng và tỉnh giấc. (Ngừng lại giây lát) À!
Tôi quên kê cho bác sĩ nghe giấc mơ trong tuần qua mà tôi cho là lạ lung và khó hiêu.
Hôm đó tôi nằm mơ thấy mình chuẩn bị khăn gói đê lên đường đi tu. Một buổi sáng
nọ, tôi nhắm hướng Tây Bắc đê đi đến một ngôi chua cổ kính nằm ở vách núi. Qua
nhiều chặng đường dài, tôi đứng trước một dòng sông đê đợi thuyền. Nhìn xuống
dòng nước vắng lặng và chảy xiết, tôi thấy một cô gái đẹp với mái tóc bềnh bồng
đang hụp lặn và nhìn tôi với nụ cười tươi thắm. Khi tôi đang say mê và ngây ngất
nhìn cô gái thì bỗng nhiên có một toán lính đằng sau tiến đến và theo lệnh người chỉ
huy, họ vừa nạt nộ bằng những lời khó hiêu vừa còng tay tôi lại và lôi tôi đi. Tôi lo sợ
và bối rối, cố ngoảnh nhìn lại một lần thì thấy cô gái vừa kêu khóc vừa bị dòng nước
cuốn dần ra xa bờ. Trong cơn tức tối và hoảng hốt tôi choàng tỉnh dậy với mồ hôi ướt
đẫm.
Qua lời kể về các giấc mơ của Tuấn, NTL ghi nhận được lẫn quất trong đó những
hình ảnh và sự kiện đặc biệt như chuyện học hành thi cử, chuyện ý muốn đi tu, chuyện
ngôi chùa cổ kính, chuyện gặp một cô gái đẹp và chuyện bị toán lính dùng bạo lực lôi đi.
NTL phỏng đoán những hình ảnh và sự kiện này đều có liên quan phần nào đến những ký
ức và trải nghiệm trong quá trình trưởng thành của Tuấn.
NTL: Tôi hy vọng sau này sẽ có những lý do đê giải thích các giấc mơ của
anh. Nhưng hôm nay tôi cũng muốn có dịp đê nghe chuyện tình cảm mà trước đây
anh có nói là chưa từng kê cho ai nghe. Anh thấy đã đến lúc thuận tiện đê cho tôi biết
chưa?
TC: (Im lặng một lúc lâu). Tôi biết một ngày nào đó rồi cũng phải kê chuyện
này với bác sĩ du tôi đoán rằng ông cũng chẳng giúp gì được cả. (Ngừng một lúc như
để tập trung tinh thần) Ky nghỉ hè năm học lớp 8, tôi được mẹ dẫn về làng ngoại
thăm. Thời gian một tháng vui chơi với tụi bạn trong các lũy tre làng, tôi thường thân
thiết với Thu, người bạn gái hơn tôi một tuổi mà cũng là người chị họ bên ngoại. Tôi
thích chuyện trò với Thu vì tánh chị ấy chân chất thật thà. Chị thường kê tôi nghe
nhiều chuyện nghèo khổ của gia đình làm tôi cứ hay ưá nước mắt. Gần hết ngày hè,
tôi năn nỉ mẹ hãy giúp đem Thu lên tỉnh đê cung đi học với tôi. Mẹ tôi mới đầu lưỡng
325

lự nhưng rồi cũng chiều ý tôi vì thật ra cha mẹ tôi lúc nào cũng nuôi nhiều ke ăn
người ở trong nhà. Thu được đăng ký theo học cung lớp với tôi và hai đứa hằng ngày
cung đi cung về với nhau. Ban đêm thì hai đứa chúng tôi cung nhau học hành và làm
các bài tập ở lớp.
(Tuấn ngừng lại một lúc và nhìn NTL như có ý dò xét rồi nói tiếp). Tánh Thu
chịu khó, hiền hậu và thông minh. Tôi thì nông nỗi và bừa bãi nên Thu thường giúp
tôi và thường chịu đứng ra nhận hết mọi khiên trách của cha tôi khi có bất cứ lỗi lầm
gì, mà thật ra hầu hết những lỗi lầm đó đều do tôi gây ra. Một năm rồi hai năm cung
sánh vai đi về trong mỗi buổi học, tôi bắt đầu cảm thấy không thê nào vắng thiếu
bóng dáng Thu du chi trong một phút. Năm lên lớp 10 Thu trở nên nảy nở và quá đẹp
làm tôi cảm thấy ghen tức mỗi khi mấy đứa bạn trong trường có ý ve vãn. Con tim tôi
bắt đầu rạo rực và ban đêm thường có những cơn mơ về Thu. Tôi thấy mình đã quá
yêu nàng rồi và tôi cũng bắt đầu lo sợ. Tôi biết Thu cũng cảm thấy điều đó nhưng
nàng rất đề phòng, cẩn trọng và luôn tránh né cái nhìn của tôi. Khi gần nàng, tôi như
bị say mê và ngây ngất, muốn ôm chầm lấy nàng nhưng không dám, trong tâm tư tôi
vẫn luôn có cảm giác phạm tội, một tội mà cha mẹ tôi thường gọi là loạn luân.
Rồi một ngày nọ, vào thời gian nghỉ hè của lớp 10, đột nhiên mẹ tôi dẫn Thu
về làng đê trả lại cho gia đình. Tôi khóc lóc năn nỉ mẹ tôi, nhưng mẹ nói cha đã bảo
vậy thì không ai có thê trái ý được. Những ngày tháng trôi qua sau đó tôi đã sống
trong sự đau khổ thầm kín, vừa thương nhớ Thu vừa co rút rón rén như một ke có tội.
Có những đêm tôi nằm mơ thấy cung cha tôi đi vào rừng và lúc đến bên bờ đá cao
cha bảo tôi cởi hết áo quần ra và ông xô tôi xuống một dòng suối sâu. Tôi cảm thấy
ngột ngạt muốn đuối hơi, cố xoay xở vung vẫy và choàng tỉnh dậy. Tôi không biết cha
tôi đã thấy được điều gì và nghĩ gì về tôi, nhưng tôi luôn sợ giáp mặt với ông và càng
trở nên ghét ông. Kê từ lớp 11, tôi trở nên cô đơn, không muốn đánh bạn với ai, sức
học sút giảm vì kém tập trung…
NTL: Về sau này anh có cơ hội nào gặp lại cô Thu không?
TC: Không! Không có dịp nào tôi được cha mẹ cho phép về thăm quê, và cũng
không dám thư từ gì. Khoảng ba năm sau tôi nhận được một lá thư Thu gởi qua bạn
tôi và được biết cô ấy đã lấy chồng.
Tiến trình trị liệu vẫn còn lâu dài, nhưng qua giai đoạn đối chất NTL đã hiểu được
một số mấu chốt đâu là vấn đề của Tuấn. Đứng trên lập trường phân tâm học, NTL có thể
nhìn thấy vấn đề của Tuấn dưới nhiều góc cạnh:
326

Qua những gì đã được Tuấn nói ra, có thể cho thấy anh là một dạng thanh niên có cá
tánh yếu đuối, nhút nhát và nội tâm. Điều này cũng có thể do bản chất bẩm sinh của anh,
và cũng có một phần do môi trường gia đình anh tạo ra. Tính nghiêm khắc, độc đoán và
khô khan trong tình cảm của người cha hoàn toàn trái ngược với bản chất mềm yếu, thiếu
quyết đoán và dễ cảm xúc của Tuấn, và theo đó anh cảm thấy khó chịu, sợ và ghét tất cả
những gì cha mình đã làm cho mình. Rõ ràng ông là người đã tạo ra một gia đình phú túc
và bề thế, đã dìu dắt và quyết định cho Tuấn trên tất cả mọi vấn đề trong suốt cuộc sống
kể từ tuổi ấu thơ. Thế nhưng cho dù ngày hôm nay Tuấn là một thanh niên có địa vị và uy
thế theo sự nhận định của người ngoài, nhưng trong tiềm thức anh vẫn luôn có cảm nhận
về sự bất lực, yếu kém và lệ thuộc vào gia đình của mình, cộng với một cảm xúc sợ hãi
cao độ nổi lên mỗi khi tâm tư có ý định làm trái ý cha mình để phù hợp với những gì
mình từng ao ước.
Cũng có thể giả thiết rằng ý muốn trở thành một nhà văn hay nhà báo mà Tuấn đã tiết
lộ trong các phiên trị liệu trước đây chẳng qua chỉ là một phản ứng vô thức tự động (cơ
chế tự vệ) cho thấy mối xung khắc sâu kín với quyết định của cha khi ông bảo anh phải
chọn ngành học quản trị kinh doanh, chứ không phải đó là ý thích thật sự của Tuấn. Cũng
có thể rằng trong kỳ thi tốt nghiệp Tuấn đã không có ý định cố gắng làm bài để phải bị
thiếu điểm ra trường cũng là dấu hiệu của hình thức phản kháng tiêu cực (cơ chế tự vệ)
trong mong muốn làm hỏng ý đồ sắp đặt của người cha cho tương lai của anh, chứ không
phải vì mối tương tư dai dẳng của anh với Thu đã khiến anh thiếu tập trung và xao lãng
việc học. Và cuối cùng là câu hỏi tại sao đang đảm trách một công việc tốt, có danh lợi và
địa vị nhưng Tuấn không bao giờ cảm thấy thoải mái và hãnh diện, ngược lại anh thấy
nhàm chán, thù nghịch và xấu hổ với tính cách công việc không hợp với anh? Đây có
phải là do bản chất lương thiện có sẵn trong anh hay do hậu quả của những tranh chấp từ
trong vô thức có liên quan đến hai cá tính khác biệt giữa Tuấn và cha anh không?
Không thừa trừ quan điểm mấu chốt của phân tâm học về sự ngưng đọng năng lượng
tâm lý của các giai đoạn phát triển phần sinh lý cơ thể của mỗi đứa trẻ, đặc biệt là thời kỳ
dương vật (phallic stage) mà Tuấn rất có thể đã vướng phải vì đã không vượt qua được
một cách trọn vẹn, NTL cũng cần đặc biệt quan tâm đến lãnh vực này. Ngoài cái biến cố
một lần anh bị cha đánh vì đeo đẳng không chịu rời mẹ mà anh đã kể, tuổi thơ của Tuấn
còn trải qua những chấn thương và ẩn ức quan trọng nào khác? Có phải vì những trải
nghiệm khó khăn trong thời thơ ấu, trong số đó có mặc cảm Oedipus, đã biến Tuấn thành
người ghét và luôn trong tâm tư muốn chống đối với cha mình không? Có phải vì sự
xung khắc tiềm ẩn mang bản chất tính dục mà Tuấn bị ám ảnh rằng cha sẽ giết mình
khiến xảy ra giấc mơ là cha đã đưa anh vào rừng để xô anh xuống thác nước không? Có
phải do cái tình thương tuyệt đối Tuấn dành cho mẹ kể từ tấm bé nhưng đã không được
327

mẹ đáp ứng trọn vẹn nên anh đã phóng chiếu (cơ chế tự vệ) cái tình thương bị thiếu hụt
ấy một cách vội vàng không chút suy nghĩ lên người chị họ của mình không? Những lý
do vừa nêu ra có phải là nguyên nhân sâu xa khiến anh luôn có cảm giác đối nghịch, xung
khắc với cha mình; từ đó anh vừa sợ và vừa ghét cha anh, trong thâm tâm luôn có ý
tưởng chống đối lại uy quyền của cha, nhưng vì bản tính yếu đuối và những ẩn ức vô
thức đã khiến anh không làm gì được?
Những giả thiết nêu trên có thể giúp NTL phát họa ra hướng giải quyết vấn đề, nhưng
để được rõ ràng hơn, NTL sẽ tiếp tục tìm hiểu tuổi thơ của Tuấn ở nhiều góc cạnh khác
nữa trong các phiên gặp sắp tới trước khi bước qua giai đoạn giải thích và làm sáng tỏ
vấn đề. Tuy nhiên, trước khi mở đầu giai đoạn giải thích, NTL cũng cần cân nhắc đâu là
các mục tiêu cần phải đạt được trong việc giải quyết vấn đề của Tuấn.
Mục tiêu thứ nhất là giúp làm giảm thiểu hay biến mất căn bệnh nhức đầu đã không
tìm ra được nguyên nhân nào từ những bất thường về phần sinh lý thể chất, nghĩa là một
loại bệnh tâm thể (psychosomatic illness) của Tuấn. Mục tiêu thứ hai là giúp Tuấn giảm
thiểu nỗi lo âu, chán ghét trong công việc làm, và giúp anh cảm thấy phấn khởi hơn trong
các sinh hoạt hằng ngày. Và mục tiêu cuối cùng là giúp Tuấn trở thành con người tự chủ,
một con người có nhân cách độc lập và một cuộc sống có ý nghĩa.
Khi cảm thấy đã có đầy đủ các sự kiện, NTL phân tâm sẽ bắt đầu giai đoạn giải thích
để Tuấn dần dần nhận thức được đầy đủ những liên hệ có tính gắn bó nhân quả giữa
những vấn đề hiện tại với quá trình trải nghiệm trong cuộc sống, đặc biệt là những ẩn ức
và chấn thương trong thời kỳ ấu thơ. NTL sẽ đưa ra những minh chứng cụ thể để Tuấn có
thể hiểu được tại sao những hiện tượng tâm lý, nói chung là phần sinh hoạt nội tâm của
con người luôn đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành nhân cách và dẫn dắt cuộc
sống của mọi cá nhân. NTL sẽ kiên trì giúp Tuấn tự tìm thấy các nguyên nhân và hậu quả
giữa những vấn đề của mình và những trải nghiệm trước đây, vì chỉ đến lúc ấy vấn đề
mới được khơi thông và giải hoá. Chẳng hạn, sau đây là cuộc đối thoại trong một phiên
thảo luận về các giấc mơ của Tuấn:
NTL: Tôi muốn thảo luận với anh về một số giấc mơ anh đã từng kê cho tôi
nghe trước đây. Tôi cũng đồng ý rằng giấc mơ thường rất khó hiêu và khó lý giải,
nhưng nói chung giấc mơ thường phản ảnh những gì mình hay suy nghĩ, ưu tư và
vương vấn trong tâm trí. Trên cơ sở đó, tôi thấy có thê giải thích rằng các giấc mơ
của anh đều có liên hệ đến hai vết thương lớn nhất mà anh đã trải nghiệm; đó là việc
không tự chủ được trong việc học hành và chọn nghề, và đặc biệt chuyện tình cảm
không giải quyết được trọn vẹn của anh.
328

TC: Nhưng bây giờ thì tôi có còn nghĩ ngợi gì đến những chuyện đó đâu?
NTL: Đúng! Về ý thức thì hầu như anh đã quên lãng, nhưng trong tâm tư sâu
kín, nói khác là trong tiềm thức của anh thì những sự kiện đó chưa hoặc có thê không
bao giờ bị xoá nhòa; cho nên chúng thường trổi dậy hoạt động trong khi cơ thê anh
đang ngủ.
TC: Vậy thì bác sĩ nói sao về sự liên hệ giữa cái gì trong tiềm thức của tôi và
giấc mơ tôi đã kê về câu chuyện trên đường tôi đi tu và bị một toán người bắt lại khi
đang đứng đợi thuyền bên một dòng sông?
NTL: Tôi sẽ giải thích theo ý của tôi và anh có toàn quyền tự nhận thức lấy
vấn đề nhé?
TC: Vâng! bác sĩ cứ nói.
NTL: Tôi cho rằng du yêu cô Thu tha thiết, nhưng do sự cấm kỵ của nền văn
hóa và nề nếp gia đình, anh vẫn luôn bị ám ảnh với ý tưởng phạm tội loạn luân. Đó là
lý do khiến anh nằm mơ thấy mình muốn tìm đường đi tu. Ngôi chua cổ kính nằm
trong vách núi muôn thuở là hình ảnh ẩn dụ của tình cảm cao quí anh dành cho
người mẹ. Dòng sông lặng lẽ và chảy xiết, dưới đó hình ảnh cô gái tre đẹp đang đắm
mình chính là tình yêu trong sáng đầu đời đang bị cách trở mà anh đã ôm ấp. Và sự
kiện anh đã bị còng tay lôi tuột đi bởi toán lính là biêu hiện sự trừng phạt của người
cha nghiêm khắc. Tiếng ra lệnh còng tay anh lại đó chính là tiếng nói của cha anh.
TC: (Nghĩ ngợi một lát) Tôi cũng không hiêu, nhưng dầu sao giải thích của
ông cũng đã có những phần hợp lý cho trường hợp của tôi.
Công việc của NTL phân tâm là sẽ kiên nhẫn giải thích nhiều lần và lặp đi lặp lại
quan điểm của mình về tính gắn bó giữa các yếu tố tâm lý đã cấu thành nhân cách và cá
tánh hiện nay của Tuấn cho đến lúc nào anh có được khả năng nội thị, nghĩa là thấy
được dòng sinh hoạt đang biến chuyển trong nội tâm của mình. Tuy vậy, mục tiêu chữa
trị đạt được tới mức nào là tùy ở sự tiếp tục kiên trì với mối quan hệ trị liệu đang diễn
tiến và mức độ tiếp thu của Tuấn.
-------------------------------

329

330