Tải bản đầy đủ
b. Yêu cầu về giảm chi phí có liên quan đến dự trữ

b. Yêu cầu về giảm chi phí có liên quan đến dự trữ

Tải bản đầy đủ

phụ thuộc vào chi phí bình quân đảm bảo một đơn vị dự trữ và qui mô dự trữ trung bình:
1

Fd = f d .D = k d p Q + Db 
2

f d : Chi phí bình quân cho một đơn vị dự trữ
D : Dự trữ bình quân

kd: Tỷ lệ chi phí /giá trị sản phẩm cho một đơn vị sản phẩm
p: Giá trị của một ssơn vị sản phẩm
Q: Qui mô lô hàng
Db: Dự trữ bảo hiểm
Tỷ lệ chi phí đảm bảo dự trữ là % của tỷ số chi phí đảm bảo dự trữ /giá trị trung bình
của dự trữ.
Cấu thành chi phí đảm bảo dự trữ bao gồm những loại cơ bản sau:
- Chi phí vốn: chi phí bằng tiền do đầu tư vốn cho dự trữ, và thuộc vào chi phí cơ hội.
Chi phí vốn phụ thuộc vào giá trị dự trữ trung bình, thời gian hạch toán và suất thu hồi vốn
đầu tư. Thông thường trên thị trường tiền tệ, tỷ lệ chi phí vốn được tính theo lãi suất tiền
vay ngân hàng. Tỷ lệ chi phí vốn trung bình là 15%, dao động từ 8-40%.
- Chi phí công nghệ kho, thường gọi là chi phí bảo quản sản phẩm dự trữ ở kho.
Trung bình chi phí này là 2%, dao động từ 0-4%.
- Hao mòn vô hình: giá tụi sản phẩm dự trữ giảm xuống do không phù hợp với thị
trường (tình thế marketing). Thể hiện của chi phí này là % giảm giá bán. Chi phí này trung
bình là 1,2%, dao động từ 0,5 - 2%.
- Chi phí bảo hiểm: là chi phí đề phòng rủi ro theo thời gian. Chi phí bảo hiểm tuỳ
thuộc vào giá trị sản phẩm và tình trạng cơ sở vật chất kỹ thuật. Chi phí này trung bình
0,05%, dao động từ 0 - 2%.
- Ngoài ra còn có thể chi phí về thuế liên quan đến vị trí, địa phương, coi dự trữ là tài
sản và bị đánh thuế.
Như vậy, để giảm chi phí dự trữ, phải giảm được các yếu tố chi phí cấu thành nên chi
phí bình quân cho một đơn vị dự trữ; đồng thời phải tính toán qui mô dự trữ bảo hiểm thích
hợp để giảm dự trữ bình quân.
Sơ đồ chi phí quản trị dự trữ được thể hiện trên hình 3.3

3.2.2 Phân loại sản phẩm dự trữ
Phân loại hàng hoá dự trữ thành các nhóm A,B,C theo tầm quan trọng với những đặc
trưng để quản trị dự trữ. Sự phân loại có thể dựa vào một số tiêu thức: doanh số, lợi nhuận,
giá trị dự trữ, ...Trong quản trị, người ta hay sử dụng tiêu thức doanh số.

Qui tắc Pareto*, hay còn gọi là qui tắc 80/20 thường được sử dụng trong phân loại sản
phẩm dự trữ. Theo qui tắc này, những sản phẩm nào có tỷ trọng mặt hàng dự trữ (hoặc tỷ
trọng khách hàng, đơn đặt hàng, người cung ứng ) thấp (20%), nhưng có tỷ trọng doanh số
cao (80%) thì được xếp vào loại A. Tương tự, tỷ trọng mặt hàng dự trữ cao hơn (30%),
nhưng tỷ trọng doanh số thấp hơn (15%) được xếp vào loại B, và loại C có tỷ trọng mặt
hàng dự trữ hàng hoá cao nhất (50%), và tỷ trọng doanh số thấp nhất (5%). Cách phân loại
này xác định tầm quan trọng của loại sản phẩm, loại khách hàng trong kinh doanh để có
chiến lược thích ứng.
Chi phí về
vốn
Chi phí cho
các dịch vụ
hàng dự trữ

Lượng vốn đầu tư vào
hàng dự trữ
Bảo hiểm
Thuế
Trang bị trong kho

Chi phí
quản trị
dự trữ

Chi phí kho
bãi

Kho công cộng
Kho thuê
Kho của công ty
Hao mòn vô hình

Chi phí rủi
ro đối với
hàng dự trữ

Hư hỏng
Hàng bị thiếu hụt
Điều chuyển hàng
giữa các kho

Hình 3.3: Cấu thành chi phí dự trữ
Phương pháp phân loại này như sau:
*

Lập bảng phân loại sản phẩm, về cơ bản có mẫu như ở bảng 3.1:

Vilfredo Pareto – Nhà kinh tế học Italia phát minh qui tắc này năm 1906

- Sắp xếp sản phẩm theo thứ tự từ doanh số cao đến thấp trên bảng phân loại. Sau đó,
tính tỷ trọng doanh số của từng mặt hàng và điền vào bảng.
- Tính tỷ trọng cộng dồn(tần suất tích luỹ) doanh số và mặt hàng theo từng mặt hàng.
- Tiến hành phân nhóm hàng hoá căn cứ vào kết quả tính toán và qui tắc phân loại.
Trên cơ sở phân loại mà có các mục tiêu và cứ khác nhau đối với các nhóm sản phẩm.
Nhóm A là quan trọng nhất, do đó mục tiêu dịch vụ khách hàng của dự trữ cao nhất,
thường có trình độ dịch vụ khách hàng bằng 1 (d=1), nhóm C không cần thiết phải có trình
độ dịch vụ khách hàng cao; Đối với hàng nhóm A thường sử dụng mô hình kiểm tra dự trữ
thường xuyên, hàng nhóm C sử dụng mô hình kiểm tra dự trữ định kỳ dài ngày,…
Bảng 3.1: Bảng phân nhóm sản phẩm theo qui tắc Pareto
Tên hoặc
ký hiệu
sản phẩm

Số
T.T
1
2
3



Doanh thu
của từng loại
sản phẩm

Tỷ trọng
doanh thu
(%)

max

max

Tỷ trọng
doanh thu
cộng dồn
(%)

Tỷ trọng
mặt hàng
cộng dồn
(%)

Phân loại
theo nhóm
A,B,C
A

80

20
B

95

50

C

n
Cộng
Chú ý: Tỷ trọng mặt hàng cộng dồn:

100

100

100

∑m

i

=

1
i.100
n

Có nhiều quyết định trong dự trữ, các quyết định cơ bản là: Hệ thống dự trữ; Các
thông số đối với từng hệ thống dự trữ.

3.3 Quyết định hệ thống dự trữ và thông số hệ thống “đẩy”
3.3.1 Quyết định hệ thống dự trữ
Việc hình thành và điều tiết dự trữ trong doanh nghiệp theo nhiều cách thức khác
nhau. Tuy nhiên, tùy thuộc vào quyết định bổ sung dự trữ mà có 2 hệ thống cơ bản:
a. Hệ thống “kéo”: Là hệ thống dự trữ trong đó, các đơn vị của doanh nghiệp hoạt
động độc lập, việc hình thành và điều tiết dự trữ do từng đơn vị đảm nhiệm (kéo hút sản
phẩm vào dự trữ tại đơn vị)
Đây là hệ thống dự trữ phân tán thích hợp với các doanh nghiệp hoạt động độc lập
trên các thị trường rộng lớn, hoặc việc tập trung quản trị dự trữ sẽ gây nhiều tốn kém và
không hiệu quả.
b. Hệ thống “đẩy”: Là hệ thống do một trung tâm điều tiết dự trữ chung (quyết định
“đẩy” sản phẩm dự trữ vào các đơn vị)
Hệ thống này khá phức tạp nhằm tối ưu dự trữ cho cả hệ thống, trong điều kiện hiện
nay do phát triển thông tin, hệ thống này càng được áp dụng rộng rãi.
Mỗi hệ thống dự trữ có các cách thức tính toán các thông số khác nhau và rất phong
phú. Nhưng hệ thống nào đi chăng nữa cũng phải đáp ứng các yêu cầu của quản trị dự trữ.

3.3.2 Các quyết định trong hệ thống “đẩy”
Hệ thống “đẩy” có nhiều mô hình điều tiết dự trữ khác nhau tùy thuộc yêu cầu và tình
thế của môi trường. Một số mô hình đơn giản gồm:
a.
Mô hình phân phối sản phẩm dự trữ vượt yêu cầu theo tỷ lệ nhu cầu dự
báo
- Bước 1: Xác định nhu cầu của thời kỳ kinh doanh cho từng cơ sở logistics (kho).
- Bước 2: Xác định số lượng hàng hoá dự trữ hiện có ở mỗi cơ sở logistics.
- Bước 3: Xác định xác suất có hàng cần thiết ở mỗi kho.
- Bước 4: Xác định tổng lượng hàng hoá cần thiết ở mỗi cơ sở logistics trên cơ sở lượng
hàng hoá dự báo cộng với lượng hàng hoá dự trữ bảo hiểm.
- Bước 5:Xác định lượng hàng hoá bổ sung dự trữ - chênh lệch giữa tổng lượng hàng hoá
cần thiết và dự trữ hàng hoá hiện có.
- Bước 6:Xác định số lượng hàng hoá phân phối vượt quá yêu cầu cho từng điểm dự trữ
theo tỷ lệ nhu cầu trung bình theo dự báo.
Bước 7:Xác định số lượng hàng hoá phân phối cho từng điềm dự trữ bằng cách cộng lượng
hàng hoá bổ sung dự trữ (bước5) với lượng hàng hoá phân phối vượt quá yêu cầu (bước 6).
Ví dụ: Một công ty nông sản dự tính mua 125.000 T hàng hoá và sau đó đưa vào dự trữ ở 3
kho phân phối. Công ty phải xây dựng phương án phân phối lượng hàng hoá này cho 3 kho như

thế nào đó cho hợp lý. Những dữ liệu báo cáo ở 3 kho như sau (Bảng 3.2):

Bảng 3.2: Các dữ liệu tính toán

Kho
1
2
3

Dự trữ
hiện có
(T)

Nhu cầu theo
dự báo
(T)

5.000
15.000
30.000

Sai số dự báo
(T)

10.000
50.000
70.000

Xác suất đảm
bảo
dự trữ(%)

2.000
1.500
20.000

90
95
90

- Xác định tổng lượng hàng hoá cần thiết ở từng cơ sở = Dự báo + ( Z ´ sai số dự báo)
Z: Chỉ số độ lệch tiêu chuẩn tương ứng với xác suất đảm bảo dự trữ hàng hoá (tra bảng).
Chẳng hạn, với xác suất đảm bảo dự trữ Pr = 90%, thì Z = 1,28.
Kết quả tính toán được thể hiện ở bảng 3.3

Bảng 3.3: Tính toán các thông số
Kho

1
2
3

Tổng lượng
cần thiết (1)
12.560
52.475
95.600
160.635

Dự trữ
hiện có (2)

Lượng hàng bổ
sung (3)=(1)(2)

Lượng hàng
vượt yêu cầu
(4)

Tổng lượng
phân phối
(5)=(3)+(4)

5.000
15.000
30.000

7.560
37.475
65.600

1.105
5.525
7.735

8.665
43.000
73.335

110.635

14.365

125.000

Chú ý: Tổng lượng hàng phân phối vượt quá yêu cầu: 14.365 = 125.000 - 110.635. Tỷ lệ
phân phối hàng vượt quá yêu cầu: 10.000/50.000/70.000.

b.

Mô hình bổ sung sản phẩm dự trữ theo ngày dự trữ chung
Đây là phương pháp đơn giản trên cơ sở phân phối cho mỗi cơ sở logistics trực
thuộc một "tỷ lệ hợp lý" hàng hoá dự trữ từ cùng một nguồn tập trung (như tổng kho). Các
bước tiến hành theo phương pháp này như sau:
Bước 1: Xác định tổng lượng hàng hoá hiện có tại nguồn tập trung, lượng hàng hoá
cần dự trữ ở ở nguồn tập trung và lượng hàng hoá cần phân phối cho các cơ sở logistics
trực thuộc.
Bước 2: Xác định lượng hàng hoá dự trữ hiện có và mức tiêu thụ hàng hoá bình
quân hàng ngày ở từng cơ sở logistics trực thuộc.
Bước 3: Xác định số ngày dự trữ chung của cả hệ thống theo công thức sau: