Tải bản đầy đủ
Hình ảnh hoạt động của não trái – não phải

Hình ảnh hoạt động của não trái – não phải

Tải bản đầy đủ

Tư duy hệ thống: cung cấp một viễn cảnh mới mạnh mẽ, tư uy hệ thống là
cách hiểu thực tế nhấn mạnh tới mối quan hệ giữa các phần của hệ thống,
thay vì chỉ bản thân các bộ phận. Dự trên lĩnh vực nghiên cứu c tên là tính
năng động hệ thống, tư uy hệ thống có giá trị thực tế dựa trên nền tảng lý
thuyết chắc chắn.
1.2. Tư duy sáng tạo trong công việc và học tập
-

1.2.1. Định nghĩa sự sáng tạo
Sáng tạo là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta, không
phải chỉ có những người làm nghệ thuật mới phải thường xuyên sáng tạo mà
những người ở những ngành nghề h c nh u c ng s ụng với nó trong cuộc sống
hằng ngày Ch ng t c thể điều khiển suy nghĩ của bộ n o ằng c ch nắm bắt và luyện
tập, đ là một cách giúp mình có những ý tưởng thật thú vị giúp ích cho cuộc sống
cho công việc.
Cuốn sách The World is Flat xuất bản gần đây, t c giả Thomas Friedman
cho rằng các quốc gi như Mỹ từ lâu xem tính sáng tạo đương nhiên phải có và
nó là lợi thế cạnh tranh củ người Mỹ. Trong khi nhiều quốc gia khác vẫn đ ng
tìm c ch hệ thống các phương ph p nhằm xây dựng và khai thác tính sáng tạo
Ai trong ch ng t c ng c sự sáng tạo tiềm ẩn ên trong con người, và tin tốt là
chúng ta có thể học cách phát huy tiềm năng ộ não bằng cách học sáng tạo.
Công việc càng khó thì não bạn hoạt động càng tích cực. Theo nghiên cứu thì
đến thiên tài c ng mới s dụng có 16% hiệu suất não của mình. Cho nên, học
nghĩ s ng tạo để não bạn đi x hơn là hoàn toàn c thể. Ở Mỹ, nơi lòng s y mê
sáng tạo đ được coi như im chỉ nam của mọi thành công, sinh viên luôn phải
tự tìm cách nghiên cứu hay giải quyết lấy mọi vấn đề mà học tập đặt ra. Chẳng
hạn như ỳ thi tuyển đặc biệt vào trường đại học Oxfor ông gi o sư chỉ cầm một
tờ o đọc s u hi đ yêu cầu cậu thí sinh h y làm điều gì đ làm ông ất ngờ nhất,
nhằm đo chỉ số sáng tạo của anh t S u vài giây suy nghĩ, nh bèn châm l đốt tờ
báo và rồi ung ung ước vào trường đại học danh tiếng nhất nước Mỹ.
Trái với Mỹ, phương ph p tạo dựng năng lực tư duy sáng tạo cho sinh viên ở
Nhật lại khác hẳn. Sinh viên chỉ sáng tạo s u hi tư uy đ chín muồi. Nói cách khác,
sinh viên Nhật phải tích l y một khối lượng kiến thức cần thiết trước khi có thể có
những sáng tạo một c ch đ ng nghĩ Qu y trở lại Việt Nam, tư uy s ng tạo chỉ được
ch ý và đề cập mới đây Một bạn sinh viên mới r trường luôn luôn phải vượt qua
những kì tuyển dụng IQ test để có thể được nhận vào làm việc. Những kiểu phỏng
vấn khả năng giải quyết vấn đề c ng chỉ mới đề cập trong những năm gần đây
Muốn độc lập trong tư uy, h y iết

4

vận dụng trí n o để giải quyết mọi vấn đề xung quanh. Bằng việc tư uy c phương
ph p, bạn sẽ chuyển những gì phức tạp s ng đơn giản. Kể cả khi bạn không phải là
một thiên tài, bạn có thể dùng cách mà Aristotle và Einstein đ ùng để tăng sức
mạnh của khối óc sáng tạo và đồng thời tạo dựng một tương l i vững chắc.
Tư uy s ng tạo là chủ đề của một lĩnh vực nghiên cứu còn mới. Nó nhằm tìm
ra c c phương n, iện pháp thích hợp để kích hoạt khả năng tư uy của một cá nhân
hay một tập thể cộng đồng làm việc chung về một vấn đề h y lĩnh vực. Các vấn đề
này không chỉ giới hạn trong các ngành nghiên cứu về khoa học kỹ thuật mà nó có
thể thuộc lĩnh vực h c như chính trị, kinh tế, xã hội, nghệ thuật... hoặc trong các
phát minh, sáng chế. Sáng tạo gắn liền với sự th y đổi, đư r c i mới, sáng chế, c c ý
tưởng mới, c c phương án lựa chọn mới. Sự sáng tạo thuộc về năng lực ra quyết
định, thuộc về sự kết hợp độc đ o hoặc liên tưởng, ph t r c c ý tưởng đạt được kết
quả mới và ích lợi. Mọi người có thể dùng tính sáng tạo củ mình để đặt vấn đề một
cách bao quát, phát triển c c phương án lựa chọn, làm phong phú các khả năng và
tưởng tượng các hậu quả có thể nảy sinh. Sáng tạo được coi là một khoa học
trong thời đại mới ngày nay, có rất nhiều định nghĩ cho sáng tạo tuy nhiên có thể
tóm gọn trong khái niệm s u: “S ng tạo là nhìn vấn đề theo một góc mới, hướng
mới nhằm để đư r những ý tưởng đột ph để nâng cao hiệu quả công việc hoặc cuộc
sống”
Ngoài ra có những định nghĩ h c khá thú vị về sự sáng tạo: “S ng tạo là khả
năng suy nghĩ r ngoài chiếc hộp (thinking out of box) và khả năng sắp xếp những
thứ đ c sẵn theo một trật tự mới”
1.2.2. Ba thành phần của tính sáng tạo cá nhân
Theo nhà khoa học Teresa Amabile thì sáng tạo có thể xác định từ “những yếu tố
được x c định là nền tảng của tính sáng tạo trỗi dậy trong mỗi c nhân con người” Ông
chỉ ra rằng tính sáng tạo trong mỗi cá nhân có 3 thành phần:
- Khả năng suy nghĩ củ tư uy s ng tạo của não bộ
-

Sự thông thạo kiến thức trong lĩnh vực chuyên môn

-

Động lực th c đẩy bên trong cá nhân

5

Mô hình 3 nhân tố hình thành sự sáng tạo cá nhân
(Nguồn: Quản lý tính sáng tạo và đổi mới – Tạp chí Business Haverd
Review)
-

-

-

Khả năng suy nghĩ của tư duy là khả năng nhạy bén của não bộ trong
việc có những ý tưởng khác biệt và đột phá. Kỹ năng tư uy nhạy bén này
quyết định mức linh hoạt của sức tưởng tượng con người khi tiếp cận
vấn đề. Những giải pháp mà những người sáng tạo đề ra có khả năng
vượt ra những suy nghĩ tư uy ình thường không. Thuật ngữ này được
mô tả là khả năng “suy nghĩ r ngoài chiếc hộp (thin ing out of ox)” Tức là
những suy nghĩ vượt ra những lề thói thông thường mà chúng ta gặp
hàng ngày. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng suy nghĩ củ c nhân
như gene i truyền, môi trường sống và giáo dục, th i quen…
Sự thông thạo được xem là kiến thức tổng hợp về lĩnh vực nghiên cứu. Rõ
ràng để tạo ra một phần mềm mới các nhà lập trình phải am hiểu rất rõ về
các kỹ thuật lập trình c ng như là c ch thức và quy trình để tạo ra phần
mềm. Những nhà soạn nhạc thiên tài phải có kiến thức cực kì uyên bác về
âm nhạc. Vì thế nếu chúng ta có càng nhiều kiến thức về một lĩnh vực nào đ
thì hả năng s ng tạo của chúng ta ở lĩnh vực đ càng c o Vì thế có một định
nghĩ h c cho sự sáng tạo là “ hả năng sắp xếp những thứ đ c sẵn theo một
trật tự mới” Những nguyên liệu cho sự sáng tạo là các kiến thức có sẵn và
những kiến thức này là nền tảng cho lối tư duy của mỗi người.
Động lực được hiểu là các yếu tố thôi thúc cá nhân tìm ra những giải pháp
sáng tạo Người Việt có câu thành ngữ “c i h l c i hôn” Câu này m ng ý
nghĩ là
hi ch ng t rơi vào hoàn cảnh h hăn thì ch ng t mới c động lực tìm ra
những ý tưởng để giải quyết những vấn đề củ mình Động lực có thể mang
tính

6

hướng nội h y hướng ngoại. Các yếu tố ên ngoài c nhân như sự th c đẩy của
môi trường, các phần thưởng hay các hình phạt chế tài là các yếu tố có thể thúc
đẩy cá nhân phát huy khả năng s ng tạo của mình, các yêu tố này là yếu tố bên
ngoài.
Từ phân tích các yếu tố này chúng ta thấy có thể học được sự sáng tạo từ việc
phát triển ba yếu tố trên. Ví dụ như ch ng t hiểu được để sáng tạo trong lĩnh vực
gì trước hết chúng ta phải am hiểu rất rõ những kiến thức chuyên môn trong lĩnh
vực đ S ng tạo là ở chỗ có thể vận dụng kiến thức nhân loại để phục vụ cuộc sống
một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất. Hiểu được nền tảng khoa học hiện tại thì
chúng ta mới có thể đư r s ng kiến được. Còn chúng ta không thể sáng tạo với một
c i đầu rỗng. Hãy làm theo những gì thế giới đ ng làm thành công Hoặc chúng ta
cần được tạo động lực h y th c đẩy sự sáng tạo trong môi trường học tập c ng như
làm việc.
1.2.3. Những cách thức giúp suy nghĩ sáng tạo trong mỗi cá nhân


Tạo cho mình một môi trường sống phát huy tính tự do và sáng tạo cá
nhân

Có những người chỉ ở nơi đông người mới nghĩ được nhiều Người khác lại
phải ngồi một mình yên tĩnh mới suy nghĩ được. Bạn hãy tạo một môi trường mà
ở đ ạn có thể c được nguồn cảm hứng để suy nghĩ s ng tạo. Những người trong c c
ngành đòi hỏi sự sáng tạo như: nhà văn, copywriter, esigner luôn làm việc ở
những nơi hông gò . Những ý tưởng hay chợt đến nhưng c ng ễ àng y đi C c nghệ
sĩ h y những người làm công việc sáng tạo biết rõ điều này và luôn mang theo
mình một cuốn sổ để ghi lại những ý tưởng ấy Tuy nhiên, đâu cần phải là một nhà
văn mới có những ý nghĩ h y xuất hiện trong đầu. Mỗi người đều có thể phát huy
khả năng s ng tạo của mình bằng những gợi ý ưới đây:
- Hãy luôn mang theo một cuốn sổ, bạn sẽ có thể giữ lại những suy nghĩ ất chợt về ý
tưởng bất ì điều gì
- Hãy tạo cho mình một không khí thích hợp cho việc sáng tạo. Có thể là ở căn phòng
của bạn, có thể ở công viên, bờ hồ...Trang trí phòng bằng những bức ảnh, ánh
sáng... mà bạn thích. Hãy tìm một không gian tốt nhất có thể phát huy hết khả
năng của mình.
- Hãy mở những bản nhạc êm dịu khi bạn suy nghĩ
-

H y ăn mặc thoải mái nhất khi bạn suy nghĩ vấn đề gì đ

7



Chia nhỏ và tạo ra những sự kết hợp mới

Chắc hẳn ch ng t i c ng iết một trò chơi phổ biến của trẻ em Lego. Những viên
gạch nhỏ kết nối theo những cách khác nhau tạo ra những hình thù h c nh u Đ
điển hình cho một quá trình sáng tạo bằng cách sắp xếp những thứ đ c sẵn theo
một trật tự mới.
Một ví dụ của Art Fry-người phát minh ra những mẩu giấy ghi chú Notes.
Ông là một người đ nh đàn ở nhà thờ và ông ta luôn cần những mẫu giấy để
dán lên chiếc đàn và giữ nguyên một chỗ. Kết quả là ông t đ ết hợp nhu cầu
của mình về một miếng giấy mà có thể ở yên một chỗ hi ông đ nh ấu những
bài thánh ca của nhà thờ với một mảnh giấy ùng eo ính được làm bởi Spencer
Silver, một trong những đồng nghiệp của ông ở 3M. Cả Archime es và Art Fry đ
tạo ra một tầm nhìn sáng tạo hơn hi họ kết hợp những thành phần của phần
hông liên qu n trước đ của vấn đề để tạo ra những thành quả mới C ng như
Newton liên tưởng khi nhìn quả táo rụng và Galile phát minh ra con lắc đồng
hồ khi nhìn thấy chuyển động quả chuông trong nhà thờ Đôi hi sự sáng tạo
được định nghĩ là sự sắp xếp những c i c c sẵn theo một trật tự mới. Kỹ thuật
kết hợp này được gọi là kỹ thuật Da Vinci. Những c i đầu kỳ quái và những bức
tranh biếm họa nổi tiếng củ Leon r o Vinci được tạo ra bằng cách kết hợp
ngẫu nhiên từ c c đặc điểm tương ứng với các bộ phận trên khuôn mặt. Ông
chia khuôn mặt thành 5 yếu tố: Đầu, Mắt, M i, Miệng, Cằm. Liệt kê những đặc
điểm tương ứng với mổi yếu tố. Ví dụ như Mắt: Lồi, Tr ng, Ốc, Lác, Tròn, Xếch.
Cằm
Đầu
Mắt
Mũi
Miệng
Đầu tròn

Lồi

Hình mõ vẹt

méo

Che

Xương xẩu

TRŨNG

Hình móc

Sứt môi

Trễ

Đầu vòm

Ốc nhồi

HẾCH

Mỏng

Vuông

Sâu róm

Lác

Hình mỏ

TRỄ

Sệ

Hình vuông

Tròn

Mỏng

Cong

Lẹm

Hình trứng

Xếch

Khoằm

Dày

Nhô ra

TRÁN NHĂN



Hình xì gà

Mọng

THỤT

8

S u đ , ông ết hợp 5 đặc điểm tương ứng bất kỳ vào tạo ra một khuôn mặt
mới hoàn toàn.

Hình vẽ bức tranh tạo ra từ sự kết hợp theo bảng trên
(Nguồn: Đột phá sức sáng tạo Maicheal
Mikado)
1.2.4. Đặt những câu hỏi hợp lý
H y đặt thật nhiều câu hỏi về bất kỳ vấn đề nào mà bạn đ ng tìm c ch giải quyết.
Càng đặt nhiều câu hỏi bao nhiêu, bạn sẽ hiểu nhiều về vấn đề đ ấy nhiêu. Những
người sáng tạo thường luôn đặt câu hỏi. Những câu hỏi không sợ những lời phê phán.
Bạn h y đặt ra những câu hỏi cho những sự việc thường ngày ví dụ như: “Nếu chúng ta
làm theo cách khác thì kết quả như thế nào ?” Hoặc những câu hỏi kiểu 5W&2H, hoặc
là Hỏi tại s o năm lần.
Ví dụ, bạn có thể đặt những câu hỏi:
-

Ai là đối thủ cạnh tranh của ta?

-

Ai là khách hàng của ta?

-

Tổ chức của chúng ta làm gì?

-

Nhiệm vụ của chúng ta là gì?

-

Chúng ta có thể tạo được những ước cải tiến ở đâu?

-

Chúng ta có thể lấy những thông tin về đối thủ của mình ở đâu?

-

Khi nào chúng ta nên thâm nhập vào một thị trường mới?

Đặt thật nhiều câu hỏi, bạn sẽ hiểu rõ hơn về tổ chức, về cơ qu n của bạn và môi
trường xung quanh. Nếu có sự hiểu biết tốt hơn, ạn sẽ có những cái nhìn sáng tạo về
cách cải tạo nó.

9