Tải bản đầy đủ
Trình bày quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư dưới chủ nghĩa tư bản.

Trình bày quá trình sản xuất ra giá trị thặng dư dưới chủ nghĩa tư bản.

Tải bản đầy đủ

--------15 USD
Trong 6 giờ ngời công nhân đã sản xuất đợc 10kg sợi.
Giá trị của 10kg sợi là:
+ Giá trị cũ - giá trị của t liệu sản xuất dịch chuyển vào:

12

USD
+ Giá trị mới do lao động của công nhân tạo ra trong 6 giờ (mỗi
giờ 0,5 USD): 3 USD
Tổng giá trị 10kg sợi là 15 USD.
Nhà t bản bán 10kg sợi đúng giá trị thu đợc 15USD, so với t bản
đã bỏ ra 15 USD-15USD = 0. Nhà t bản không thu đợc gì, cuộc vận
động không đạt mục đích.
Kết luận: Nếu giá trị mới tạo ra bằng giá trị sức lao động thì
không có giá trị thặng d.
Nhà t bản thuê công nhân một ngày lao động, giả sử là 12 giờ thì
ngời công nhân phảilàm việc hết thời gian đó và sản xuất ra 20kg sợi.
+ Để sản xuất ra 20 kg sợi nhà t bản phải bỏ ra:
+ 20 kg bông:
20 USD
+ Khấu hao máy:
4 USD
+ Thuê công nhân một ngày 3 USD
--------27 USD
Giá trị của 20kg sợi là:
+ Giá trị cũ: 24 USD
+ Giá trị mới do lao động của công nhân tạo ra trong 12 giờ (mỗi
giờ 0,5 USD): 6 USD
Tổng giá trị 10kg sợi là 30 USD.
Nhà t bản bán 20kg sợi đúng giá trị thu đợc 30USD, so với t bản
đã bỏ ra 30-27=3 USD, nhà t bản thu dôi ra 3 USD đó gọi là giá trị
thặng d
c) Nhận xét:
- Phân tích giá trị 20kg sợi do công nhân tạo ra, lao động của
công nhân có tính hai mặt:
+ Lao động cụ thể bảo tồn và di chuyển giá trị của bông, máy
móc vào giá trị của sợi C=24USD. Bộ phận này sau khi tiêu thụ hàng
34

hoá thì đợc quay trở lại bù đắp t liệu sản xuất để tái sản xuất.
+ Lao động trừu tợng tạo ra giá trị mới V+m = 6 USD, trong đó
có một bộ phận ngang bằng sức lao động V=3USD dùng để trả công
cho công nhân để tái sản xuất sức lao động, còn bộ phận dôi ra ngoài
giá trị sức lao động m = 3 USD, đó là giá trị thặng d thì nhà t bản
chiếm lấy.
Vậy: Giá trị thặng d là một phần của giá trị mới dôi ra ngoài giá
trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra bị nhà t bản chiếm
không (kí hiệu: m)
Đến chủ nghĩa t bản dựa trên sản xuất công nghiệp, năng suất lao
động cao thì ngày lao động (12 giờ) đợc chia thành hai phần:
- Thời gian lao động cần thiết (6giờ) tạo ra giá trị bằng giá trị
sức lao động V=3 để tái sản xuất sức lao động.
- Thời gian lao động thặng d (6giờ) tạo ra giá trị thặng d cho
nhà t bản m=3
_______________._______________
Vậy: Sản xuất giá trị thặng d là quá trình sản xuất giá trị kéo dài
vợt khỏi giới hạn tại một điểm mà giá trị sức lao động đợc trả ngang
giá.
2) Bản chất của t bản, t bản bất biến và t bản khả biến:
a) T bản là gì? T bản là giá trị mang lại giá trị thặng d bằng
cách bóc lột lao động công nhân làm thuê của công nhân.
T bản không phải là máy móc thiết bị, không phải là vật mà t bản
là giá trị, giá trị phản ánh mối quan hệ sản xuất xã hội, đó là quan hệ
t bản và lao động.
b) T bản bất biến và t bản khả biến:
Các bộ phận t bản có vai trò khác nhau trong quá trình sản xuất
giá trị thặng d.
Nếu căn cứ vào hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá thì t bản
sản xuất đợc phân thành t bản bất biến và t bản khả biến.
- T bản bất biến là bộ phận t bản dùng để mua t liệu sản xuất,
trong quá trình sản xuất không hề thay đổi về lợng (C)
- T bản khả biến là bộ phận t bản để thuê công nhân, từ một lợng
bất biến, trong quá trình sản xuất tăng thêm về lợng (V)
35

Mục đích phân chia thành T bản bất biến và t bản khả biến là
nhằm vạch rõ nguồn gốc thật sự của m là do V sinh ra còn C là điều
kiện cần thiết để sản xuất ra m
3. Thế nào là tỷ suất giá trị thặng d và khối lợng giá trị thặng
d:
- Tỷ suất giá trị thặng d:
Tỷ suất giá trị thặng d là tỷ lệ tính theo % giữa giá trị thặng d và
t bản khả biến
m'=(m/V).100%
+ m - Tỷ suất giá trị thặng d
+ m - Giá trị thặng d
+ V - T bản khả biến
m phản ánh trình độ bóc lột của t bản tức là trong một ngày lao
động của ngời công nhân thì mấy phần ngày lao động cho mình, mấy
phần ngày lao động cho nhà t bản
Ví dụ: m= (3/3)*100% phản ánh một nửa ngày lao động cho
mình, một nửa ngày lao động cho nhà t bản.
+ Khối lợng giá trị thặng d:
Khối lợng giá trị thặng d là tích số giữa tỷ suất giá trị thặng d và
tổng t bản khả biến ứng trớc
M = m.V
+ m - Tỷ suất giá trị thặng d
+ M - Khối lợng giá trị thặng d
+ V - T bản khả biến
M phản ánh qui mô bóc lột của nhà t bản.
4. Trình bày các phơng pháp bóc lột m dới CNTB: Hai phơng
pháp
Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa t bản cũng là quá trình phát
triển của lực lợng sản xuất, nâng cao năng suất lao động và nâng cao
trình độ bóc lột của t bản. Cùng với lịch sử Mác đã khái quát thành 2
phơng pháp nâng cao trình độ bóc lột giá trị thặng d
+ Sản xuất m tuyệt đối
+ Sản xuất m tơng đối
36

a) Sản xuất m tuyệt đối:
Bóc lột m tuyệt đối là phơng pháp bóc lột đợc tiến hành bằng
cách kéo dài tuyệt đối thời gian lao động trong ngày của ngời công
nhân trong điều kiện thời gian lao động cần thiết là không đổi.
Ví dụ ngày lao động 8 giờ chia thành:
+ Thời gian lao động cần thiết: 4 giờ
+ Thời gian lao động thặng d: 4 giờ
m = (4/4)*100% = 100%
Sản xuất giá trị thặng d tuyệt đối bằng cách kéo dài ngày lao
động thành 10 giờ, trong đó thời gian lao động cần thiết không đổi
+ Thời gian lao động cần thiết: 4 giờ
+ Thời gian lao động thặng d: 6 giờ
m = (6/4)*100% = 150%
Nhng bằng phơng pháp này thì vấp phải giới hạn:
+ Sức lực thể chất của ngời lao động, cần phải có thời gian ăn
uống, nghỉ ngơi để tái sản xuất sức lao động.
+ Giới hạn độ dài ngày tự nhiên (24 giờ) (Thời gian lao động cần
thiết <Độ dài ngày lao động <24 giờ)
+ Vấp phải đấu tranh của ngời lao động
Phơng pháp này đợc áp dụng trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa
t bản khi sản xuất còn dựa trên lao động thủ công. Bằng cách tăng cờng độ lao động cũng là biện pháp sản xuất m tuyệt đối, bởi vì tăng cờng độ lao động cũng nh kéo dài thời gian lao động.
b) Sản xuất m tơng đối
Sản xuất m tơng đối là giá trị thặng d thu đợc do rút ngắn thời
gian lao động cần thiết kéo dài tơng ứng thời gian lao động thặng d
trong điều kiện độ dài của ngày lao động là không đổi.
Ví dụ ngày lao động 8 giờ chia thành:
+ Thời gian lao động cần thiết: 4 giờ
+ Thời gian lao động thặng d: 4 giờ
m = (4/4)*100% = 100%
Sản xuất m tơng đối bằng cách rút ngắn thời gian lao động cần
thiết còn 2 giờ trong điều kiện độ dài ngày lao động không đổi thì
thời gián lao động thặng d tăng lên 6 giờ.
m = (6/2)*100% = 300%
37