Tải bản đầy đủ
VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

Tải bản đầy đủ

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG
2. Tác dụng kháng khuẩn:
Một số saponin có tác dụng kháng khuẩn đáng kể.
Ví dụ: asiaticosid có trong Rau má (Centella asiatica) có
tác dụng kháng trực khuẩn Koch và Hasen, trước đây
có được nghiên cứu trên lâm sàng để chữa bệnh hủi.
Một số saponin ở trong cây dưới dạng tiền chất không
hoạt động, nhưng dưới tác dụng của các enzym phóng
thích khi mô cây bò tổn thương hay bò vò nát sẽ tạo
thành những chất có tác dụng kháng khuẩn.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG
3. Tác dụng chống viêm:
Khá phổ biến của saponin, nhất là saponin steroid. Ví
dụ:
- Glycyrhizin trong Cam thảo (tác dụng trên thực
nghiệm bằng 1/5 hydrocotison)
- Saponin của một số dược liệu có chứa acid oleanolic
như Ngưu Tất, Cỏ xước, Đơn châu chấu.
- Một số saponin steroid: solanin, hecogenin,
tigogenin… Các chất này đã được sử dụng làm thuốc
chống viêm dạng viên, thuốc đạn, thuốc mỡ.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG
4. Tác dụng chống khối u:
- Một số saponin như aescin, cyclamin, primula saponin,
α-hederin … có tác dụng chống phân bào in vitro và in
vivo.
- Ginsenosid-Rh2 trong Nhân sâm cũng được chứng minh
có tác động chống ung thư.
- Một số saponin steroid nhóm spirostan có trên 4 đơn vò
đường (agavosid D, E, yuccosid E, H…) trong phân tử thể
hiện tính chống ung thư trên thực nghiệm.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

5. Tác dụng độc đối với cá và một số côn trùng:
- Hỗn hợp boninsaponin trong Schima mertansiana. Cây
này được dùng để thuốc cá.
- Một số saponin có tác dụng diệt loài

thân mềm

(nhuyễn thể), ví dụ acid primulic trong các loài Primula …

74

75

acid primulic 1

acid primulic 2

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

6. Tác dụng trên hệ thần kinh trung ương:
- Aralosid A, B, C từ Aralia manshurica có tác dụng kích
thích
- Saponin của Rau má (Centella asiatica) và hạt táo có
tác dụng an thần.
- Tác động trên hệ thần kinh trung ương thay đổi tùy
theo loại saponin nhưng nói chung có tác dụng kích
thích ở liều nhỏ và ức chế ở liều cao.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

7. Tác dụng trên bộ máy sinh dục:
Một số saponin có tác dụng diệt tinh trùng của người
và chuột thí nghiệm. VD: samanin D có trong
Pithecolobium saman, saponin của Schefflera capiata.
Ginsenosid toàn phần từ Nhân sâm (Panax ginseng) có
tác dụng hướng sinh dục trên chuột.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG
CÔNG DỤNG
- Tác dụng long đờm, chữa ho, viêm phế quản… và là hoạt
chất chính trong một số dược liệu như Cam thảo, Cát
cánh, Viễn chí, Lá táo …
- Saponin là thành phần chính của một số dược liệu có
tác dụng bổ, tăng lực, đặc biệt là các dược liệu từ các cây
thuốc thuộc Ngũ gia bì (Araliaccae) như Nhân sâm, Sâm
Việt Nam, Tam Thất, Ngũ gia bì gai, Ngũ gia bì chân chim…

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG
- Một số dược liệu chứa saponin được dùng làm thuốc
trò bệnh tim mạch như điều hòa nhòp tim, hạ cholesterol
máu, điều hòa huyết áp, bảo vệ thành mạch…
Ví dụ: một số các cây thuốc họ Ngũ gia bì, Ngưu tất…
Liên xô (cũ) dùng saponin steroid từ một loài Dioscorea
để phòng và trò cao cholesterol máu, xơ vữa động
mạch.

VIII. TÁC DỤNG VÀ CÔNG DỤNG

CÔNG DỤNG
- Tính kháng khuẩn, chống nấm của một số saponin cũng
được ứng dụng trong trò liệu như asiaticosid, tomatin…
-

Một số saponin và dược liệu chứa saponin có công

dụng lợi tiểu, giải độc, chống viêm, chống phù …
Ví dụ: solanin, aescin, acid glycyrthetic, Ngưu tất bắc,
Cỏ xước (Ngưu tất nam), Đơn châu chấu, Râu mèo, Rau
má, Tỳ giải…