Tải bản đầy đủ
Từ 5/7 đến 14/7/2007, Trung ương Đảng họp hội nghị lần thứ 5 khóa X ra các Nghị quyết: Nghị quyết về công tác tư tưởng lý luận và báo chí trước yêu cầu mới; Nghị quyết về tăng cường công tác kiểm tra giám sát của Đảng; Nghị quyết về tiếp tục đổi mới phươn

Từ 5/7 đến 14/7/2007, Trung ương Đảng họp hội nghị lần thứ 5 khóa X ra các Nghị quyết: Nghị quyết về công tác tư tưởng lý luận và báo chí trước yêu cầu mới; Nghị quyết về tăng cường công tác kiểm tra giám sát của Đảng; Nghị quyết về tiếp tục đổi mới phươn

Tải bản đầy đủ

kinh tế người Anh - đã có một ảnh hưởng rất lớn đến việc xác định vai trò của nhà
nước. Theo đó, nhà nước cần phải đóng vai trò người kích cầu cho nền kinh tế. Ngày
nay, khi các thị trường quốc gia đan quyện chặt chẽ với nhau, nhà nước quốc gia dù
muốn cũng không thể đủ sức kích cầu thị trường mà không làm sai lệch quan hệ cung
– cầu, sai lệch môi trường cạnh tranh cần thiết cho hoạt động kinh tế. Nhưng, chính
phủ còn là người đặt hàng cho những lợi ích cộng đồng. Hoạt động trong vai trò tác
nhân cầu này có một ảnh hưởng đặc biệt. Vì vậy, quy định về đấu thầu mua hàng của
chính phủ cần phải được soạn thảo rất thận trọng bảo đảm tối đa tính minh bạch, công
bằng. Trong đó không thể thiếu những quy định đảm bảo quyền khiếu kiện tức khắc
và trực tiếp của doanh nghiệp, cũng như trừng phạt nghiêm khắc người vi phạm.
Nhiệm vụ, quyền hạn của một chính phủ cho nền KTTT rõ ràng là ít hơn rất
nhiều so với của chính phủ ta hiện nay. Bộ máy của chính phủ cũng sẽ gọn hơn, chi
phí hoạt động của chính phủ cũng sẽ ít hơn rất nhiều.
Ngày nay, chính phủ không còn nhiệm vụ - và cũng không thể hoàn thành
nhiệm vụ quản lý nền kinh tế thị trường nữa. Về cơ bản, nhiệm vụ của chính phủ là
bảo đảm một môi trường cạnh tranh tự do lành mạnh, sao cho hoạt động của thị
trường được điều chỉnh bởi quan hệ cung – cầu không bị làm sai lệch một cách giả
tạo; là theo dõi và kiểm tra việc thực hiện “luật chơi“ của các tác nhân trên thị trường;
và trong toàn cầu hoá là người cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài cho thị
trường quốc gia. Trong nền kinh tế thị trường xã hội, nhà nước còn có nhiệm vụ ngăn
ngừa những tác động tiêu cực của thị trường đến xã hội. Để hoàn thành nhiệm vụ này,
chính phủ có quyền can thiệp vào hoạt động kinh tế.
Tuy nhiên đây là những hoạt động can thiệp ngoại lệ phải tuân theo 3 nguyên
tắc:
a) Chỉ can thiệp vào nơi mà thị trường tỏ ra bất lực
b) Nguyên tắc hỗ trợ
c) Nguyên tắc hạn chế thấp nhất việc giới hạn quyền của doanh nghiệp, của
công dân.
Có những lĩnh vực mà thị trường bất lực, nơi các doanh nghiệp không muốn
đầu tư, kinh doanh. Đó là những lĩnh vực nhiều rủi ro, không hứa hẹn mang lại lợi
nhuận, nơi nếu chỉ kinh doanh nhằm mục tiêu lợi nhuận sẽ gây mất bình đẳng xã hội,
31

hoặc nơi có môi trường khó khăn, v.v... Chẳng hạn, bảo hiểm lao động, bảo hiểm y tế,
bảo hiểm hưu trí, giao thông công cộng, điện, nước sinh hoạt, phát triển kinh tế ở
vùng sâu vùng xa v.v...
Hành động can thiệp của chính phủ phải tuân theo nguyên tắc hỗ trợ. Chính
phủ chỉ can thiệp vào nơi thị trường tỏ ra bất lực khi không còn một tác nhân trực tiếp
tại chỗ nào có thể làm điều đó tốt hơn, với chi phí và các hậu quả tiêu cực ít hơn.
Một hoạt động can thiệp cụ thể của chính phủ chỉ được coi là hợp pháp nếu nó
thoả mãn các điều kiện sau:
-

Đã được chính phủ cân nhắc thận trọng giữa lợi ích chung và lợi ích của doanh nghiệp
chịu ảnh hưởng của sự can thiệp. Sự can thiệp phải là để bảo vệ những quyền lợi cụ
thể của cộng đồng.

-

Sự can thiệp là cần thiết vì không tìm được giải pháp nào đạt được kết quả tương tự
mà gây ít hậu quả tiêu cực, ít ảnh hưởng đến quyền lợi của các tác nhân trong lĩnh vực
đó hơn.

-

Các tác nhân chịu ảnh hưởng của sự can thiệp có khả năng tự bảo vệ hoặc đã được
chính phủ có biện pháp bồi thường thoả đáng.
Các nguyên tắc cơ bản này sẽ bị xem thường khi việc vi phạm chúng không dễ
bị phát hiện, khi bị phát hiện cũng không được xử lý theo pháp luật. Vì vậy, hoạt động
của chính phủ trong nền kinh tế thị trường phải được kiểm soát bởi các tác nhân hoạt
động kinh tế và được một hệ thống Toà hành chính đầy đủ xem xét tính chất hợp
pháp. Doanh nghiệp phải có quyền khiếu nại, khởi kiện cơ quan công quyền trước Toà
Hành chính đối với toàn bộ các hình thức hoạt động của cơ quan công quyền, chứ
không phải chỉ là một số nhất định như hiện nay.
Trong nền KTTT, chính phủ không phải là người quản lý thị trường, quản lý
hoạt động doanh nghiệp mà là người phục vụ doanh nghiệp. Trong toàn cầu hoá, một
chính sách kinh tế sẽ có hậu quả tức thì và sâu rộng. Nó đòi hỏi chính phủ phải có khả
năng làm chính sách kịp thời, đúng đắn. Vì vậy quan điểm, cách thức làm chính sách
cũng phải thay đổi. Các quy định, chính sách của chính phủ cần xuất phát từ doanh
nghiệp, do các chuyên gia xem xét đề xuất, được chính phủ cân nhắc trong quan hệ
quyền lợi chung-riêng mà quyết định. Ngoài ra cần phải tạo điều kiện để có thể nhanh

32

chóng bãi bỏ một chính sách sai lầm mà cách tốt nhất vẫn là thông qua Toà Hành
chính.
Nhiệm vụ, quyền hạn của một chính phủ cho nền KTTT rõ ràng là ít hơn rất
nhiều so với của chính phủ ta hiện nay. Bộ máy của chính phủ cũng sẽ gọn hơn, chi
phí hoạt động của chính phủ cũng sẽ ít hơn rất nhiều. Đây cũng là điểm mang tính thị
trường của chính phủ: chi phí quản lý nhà nước thấp sẽ là một lợi thế hấp dẫn đầu tư.
Tuy nhiên, việc sáp nhập các bộ lại một cách hình thức mà không cương quyết quy
định lại nhiệm vụ mới cho phù hợp với một chính phủ của nền KTTT, không những
không giảm chi phí mà còn cản trở khả năng ứng phó nhanh của chính phủ.

33