Tải bản đầy đủ
Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực

Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực

Tải bản đầy đủ

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

người ngày càng mở rộng các mối quan hệ, giao lưu buôn bán cũng như
văn hoá với toàn thế giới. Từ đó, các chuẩn mực văn hoá, đạo đức theo tiêu
chí thị trường cũng như chữ tín trong chất lượng, giao dịch …được coi
trọng. Đây là một hướng tốt đẹp bù đắp những thiếu hụt trong hệ giá trị của
con người Việt Nam.
b) Tiêu cực
Kinh tế thị trường không chỉ làm cho con người tốt đẹp hơn mà
ngược lại, nó còn làm tha hoá bản chất con người. Nghị quyết Hội nghị 5
Ban chấp hành trung ương khoá 8 đã xác định :”cơ chế thị trường và sự hội
nhập quốc tế bên cạnh những tác động to lớn cũng đã bộc lộ mặt trái của
nó, ảnh hưởng tiêu cực đến tư tưởng, đạo đức, lối sống của nhân dân, bao
gồm cả một số cán bộ Đảng viên”. Về thế giới quan, con người càng ngày
càng ham danh lợi và sùng bái đồng tiền. Nhiều người quan niệm “ tiền là
tiên là phật”, “có tiền mua tiên cũng được”. Về lối sống, con người trở nên
ích kỷ, thu vén cá nhân, thực dụng và thích hưởng thụ. Nhiều người vô tổ
chức, không kỷ cương, bè phái, cào bằng, níu kéo theo kiểu “lụt lún cả
làng”. Hiện tượng đạo đức giả, thiên vị trở nên phổ biến. Chủ nghĩa cá
nhân, công thần, kiêu ngạo ngày càng gia tăng. Con người coi trọng giá trị
vật chất mà xem nhẹ giá trị tinh thần, chú ý lợi ích cá nhân mà coi nhẹ lợi
ích cộng đồng, chỉ thấy lợi ích trước mắt mà bỏ qua lợi ích lâu dài.
c) Các vấn đề trong xã hội hiện nay
Những tiêu cực trong suy nghĩ và lối sống người dân được biểu hiện
thành các vấn đề trong xã hội hiện nay. Việc quá đề cao lợi ích cá nhân, bất
chấp lợi ích tập thể, lợi ích xã hội là một nguy cơ lớn. Lợi nhuận tự phát
đẩy con người tới những hành vi phá hoại môi trường sống và làm tha hoá
đạo đức, nhân phẩm. Con người chỉ biết tới lợi nhuận mà sẵn sàng chà đạp
lên lương tâm, văn hoá, luân lí,… Sự cạnh tranh trên thương trường làm
cho con người mất đi lòng nhân ái, tính vị tha, biến con người trở thành
những cỗ máy chỉ biết tính toán sòng phẳng, lạnh lùng thiếu nhân tính. Ở
nước ta đã và đang xuất hiện khuynh hướng làm giàu bằng bất cứ giá nào,
kể cả lừa đảo, làm hàng giả, gây tội ác, vi phạm pháp luật. Nạn buôn lậu,
trốn thuế ngày càng trầm trọng. Nạn đổ vỡ tín dụng, phá sản trong kinh
doanh, nợ nần chồng chất không thanh toán được gây thiệt hại cho xã hội.

15

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

Việc khuyến khích các hình thức tổ chức kinh tế hợp tác và cạnh tranh với
nhau cùng phát triển sản xuất, kinh doanh tất yếu dẫn đến sự phân tầng xã
hội và sự phân hoá giàu nghèo. Chấp nhận sự phân tầng xã hội trong chừng
mực nhất định là điều kiện bắt buộc của sự phát triển kinh tế và tiến bộ xã
hội. Nền kinh tế thị trường thúc đẩy quá trình phân hoá cơ cấu xã hội, đặc
biệt là sự cách biệt khá xa giữa người giàu và người nghèo. Một bộ phận
dân cư có được điều kiện thuận lợi nên có thể ổn định nhanh cuộc sống và
ngày càng gia tăng mức sống. Một bộ phận khác ngày càng sa xút do
không đủ điều kiện khai thác các vận hội trong cơ chế mới, điều đó tạo ra
sự phân hoá giàu nghèo ngày càng tăng.
Trong quá trình mở rộng hợp tác kinh tế và giao lưu với các nước, sự
xâm nhập của nền văn hoá ngoại lai làm cho văn hoá truyền thống có thể bị
mai một. Hệ giá trị đang bị xâm hại. Trước đây, các giá trị của cá nhân, gia
đình, nhóm xã hội và dân tộc được đề cao. Nó chi phối, chỉ đạo các khuôn
mẫu ứng xử của cá nhân, của nhóm xã hội trong cộng đồng như : đạo đức,
nề nếp, gia phong. Đạo đức được tôn trọng và được coi là những giá trị
thiêng liêng. Còn ngày nay, các lợi ích cá nhân, lợi ích vật chất được phát
huy một cách tuyệt đối trong cơ chế thị trường, nó lấn át các giá trị văn
hoá, tinh thần đích thực của đời sống xã hội. Văn nghệ nảy sinh khuynh
hướng coi nhẹ văn hoá dân tộc, chạy theo thị hiếu không lành mạnh, để cho
văn hoá phẩm độc hại phổ biến tràn lan, lối sống thực dụng và đồi trụy có
dịp lan rộng trong xã hội.
Đạo lí sa sút đã dẫn tới sự gia tăng của của tệ nạn xã hội. Ma tuý đưa
con người vào các hành động tội lỗi, huỷ hoại nhân cách, gây nên các xung
đột gia đình và là con đường truyền bệnh AIDS. Nạn mua bán dâm làm suy
đồi đạo đức trong xã hội, trụy lạc nhân cách con người, phá hoại hạnh phúc
gia đình, đồng thời là con đường lây lan HIV, hoa liễu,…Nạn cờ bạc, trộm
cướp, bạo hành, mê tín dị đoan ngày càng phát triển.
Không những thế, với tư cách là tế bào xã hội, gia đình Việt Nam
đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng. Mọi người sống thực dụng, ích kỷ,
ít quan tâm tới người khác kể cả người thân của mình. Về kinh tế, sự nghi
ngờ lẫn nhau, thu chi không rõ ràng cũng dẫn tới sự tan vỡ gia đình. Trong
một gia đình, cha mẹ mải lo kiếm tiền, những đứa trẻ đầy đủ vật chất

16

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

nhưng thiếu thốn tình cảm dễ dẫn tới ham chơi, bỏ học, có cái nhìn lệch lạc
và dễ bị lôi kéo vào tệ nạn xã hội. Ngày nay, tỷ lệ các cặp vợ chồng li thân,
li hôn cũng như số trẻ em bỏ nhà, bị bỏ rơi không ngừng tăng lên. Điều đó
đã để lại những hậu quả to lớn mà xã hội phải gánh chịu.
2.

Nguyên nhân

Ảnh hưởng tiêu cực của cơ chế thị trường đến việc hình thành nhân
cách là do nhiều nguyên nhân. Trong đó, có bốn nguyên nhân chính:
Thứ nhất, chúng ta chưa lường hết những phức tạp, tác động tiêu cực
của cơ chế thị trường. Lợi nhuận kích thích sản xuất nhưng nó cũng làm tha
hoá nhân phẩm. Sự cạnh tranh làm con người năng động nhưng cũng khiến
họ mất đi lòng nhân ái. Giao lưu quốc tế làm phong phú nền văn hoá dân
tộc, đồng thời tạo cơ hội xâm nhập cho văn hoá ngoại lai, làm văn hoá
truyền thống bị mai một. Tác dụng tích cực của cơ chế thị trường hẳn ai
cũng thấy còn ảnh hưởng tiêu cực dần dần bộc lộ ngày càng rõ nét hơn chứ
không thể thấy ngay từ đầu. Mặt khác, sự tiêu cực diễn ra không ở một
ngành, một địa phương riêng biệt nào mà ở quy mô toàn xã hội với xu
hướng ngày càng phức tạp, khó lường trước.
Thứ hai, trước tình hình xã hội hiện nay, không ít người còn giữ tư
tưởng bảo thủ chậm đổi mới. Đổi mới để theo kịp thời đại. Đổi mới để tìm
ra cách hạn chế, khắc phục những vấn đề xã hội. Chúng ta không thể phát
triển xã hội tiến bộ, lành mạnh khi vẫn còn sự bảo thủ, cố chấp. Lối suy
nghĩ bảo thủ không những làm dịu đi những ảnh hưởng tiêu cực, ngược lại
nó còn làm cho tiêu cực có điều kiện phát triển và bùng nổ. Bên cạnh đó,
chúng ta vẫn chịu ảnh hưởng những tàn tích phong kiến. Sự cổ hủ, lạc hậu
cản trở sự phát triển của con người và dễ dàng dẫn họ vào các tệ nạn như
cờ bạc, rượu chè, nghiện hút, mê tín dị đoan,….Những tư tưởng “trọng nam
khinh nữ”, gia trưởng, phong tục lạc hậu,… làm méo mó nhân cách con
người, tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội.
Thứ ba, pháp luật thiếu nghiêm minh, kỉ cương xã hội bị buông lỏng.
Trong tình trạng cả nền kinh tế và xã hội đều đang diễn biến phức tạp, pháp
luật và các cơ quan tư pháp còn chưa thể hiện rõ sự nghiêm minh của mình.
Không ít trường hợp bao che, thiên vị vẫn xảy ra và còn có sự nhúng tay
của chính các cán bộ Nhà nước. Nghị quyết Hội nghị 5 Ban chấp hành
17

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

Trung ương khoá VIII chỉ rõ :”Việc xử lí những phần tử thoái hoá, biến
chất trong Đảng và Nhà nước chưa nghiêm. Tinh thần tự phê bình và phê
bình bị sa sút ở nhiều cấp bộ Đảng”. Thiếu công bằng gây ra sự bất bình
trong người dân, khiến họ có những tư tưởng lệch lạc và hành động sai trái.
Thứ tư, xã hội bị ảnh hưởng bởi lối sống tư sản. Cơ chế thị trường
khuyến khích chủ nghĩa cá nhân, thực dụng và du nhập quan điểm, tư
tưởng, văn hoá xấu. Lối sống ích kỉ khiến con người chỉ nghĩ tới bản thân
mà sẵn sàng chà đạp lên đồng loại để đạt được điều mình nuốn. Hiện nay
trên thị trường đang tràn ngập những văn hóa phẩm đồi trụy, bạo lực. Điều
đó có tác động mạnh mẽ tới người dân mà đặc biệt là giới trẻ khiến họ có
những tư tưởng lệch lạc, dễ sa vào nghiện hút, mại dâm, cờ bạc, rượu chè,
trộm cướp,…Trong các vụ án liên quan tới tệ nạn xã hội có thể thấy phần
đa tội phạm là thanh niên. Ngoài ra, quá trình diễn biến hoà bình cũng tác
động lớn tới nước ta. Các thế lực thù địch luôn mong muốn làm suy yếu ý
chí, nhân cách của con người Việt Nam.
IV. Giải pháp khắc phục

Cơ chế thị trường ngày càng có những tác động mạnh mẽ tới việc
hình thành nhân cách. Trước tình hình đó, em xin được phép đưa ra một số
giải pháp sau:
Thứ nhất, cần xây dựng hoàn thiện nền kinh tế thị trường. Không thể
chỉ vì ảnh hưởng tiêu cực mà chúng ta phủ nhận tầm quan trọng của kinh tế
thị trường. Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội cần phải có một nền kinh tế
phát triển. Nhân cách hình thành trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn, sẽ
chưa thể hoàn thiện. Trái lại, một xã hội tiến bộ lại là điều kiện phát triển
nhân cách hài hoà, toàn diện.
Thứ hai, hoàn chỉnh hệ thống pháp luật. Sự thiếu nghiêm minh của
pháp luật gây ra sự bất bình đẳng trong xã hội, làm con người mất lòng tin
vào lẽ phải. Bởi vậy, hệ thống pháp luật nghiêm minh, hoàn chỉnh không
chỉ giữ vững trật tự, công bằng xã hội mà còn hướng con người tới lẽ phải.
Một khi con người tin vào lẽ phải thì bản thân họ sẽ không có những tư
tưởng hay hành động xấu. Nhân cách con người được hình thành trong xã
hội công bằng cũng sẽ không méo mó, lệch lạc.

18

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

Thứ ba, tăng cường thực hiện dân chủ hoá. Điều 1 chương I quy chế
dân chủ ghi rõ: “ nhằm phát huy quyền làm chủ, sức sáng tạo của nhân dân,
xây dựng Đảng bộ, chính quyền và các đoàn thể ở xã trong sạch, vững
mạnh, ngăn chặn và khắc phục tình trạng suy thoái, quan liêu, tham nhũng
… “. Như vậy thực hiện dân chủ tạo điều kiện cho cá nhân phát triển toàn
diện đồng thời kích thích họ quan tâm tới cách vấn đề xã hội, quốc gia. Từ
đó, những vi phạm của các cán bộ nhanh chóng được tìm ra, làm trong sạch
bộ máy Nhà nước.
Thứ tư, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc. Văn hoá có ảnh hưởng to
lớn tới sự hình thành nhân cách của mỗi cá nhân. Hiện nay, văn hoá ngoại
lai đang xâm nhập vào nước ta làm ảnh hưởng tới tư tưởng, lối sống của
người dân, đặc biệt là giới trẻ. Những nét đẹp văn hóa dân tộc chính là cội
nguồn của vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của con người Việt Nam. Bởi vậy,
chúng ta cần phát huy và tuyên truyền rộng rãi để bản sắc văn hoá dân tộc
không bị mai một. Bên đó, cũng cần tiếp thu những tinh hoa văn hoá trên
thế giới để làm phong phú nền văn hoá nước nhà, giúp cho nhân cách
người Việt ngày càng hoàn thiện.
Thứ năm, cần tăng cường công tác nghiên cứu về con người trong
thời đại mới. Xã hội ngày càng phức tạp và con người cũng vậy. Chúng ta
cần tìm hiểu con người và các yếu tố tác động nhằm khắc phục yếu kém,
phát huy khả năng, hướng họ tới cuộc sống lành mạnh, có ích cho xã hội.
Qua quá trình nghiên cứu, chúng ta cần xác lập nên một hệ chuẩn mực đạo
đức mới cho con người trong thời đại mới. Từ đó, mỗi cá nhân sẽ có định
hướng phát triển nhân cách cho riêng mình.
Thứ sáu, tăng cường sự giáo dục trong gia đình đối với mỗi cá nhân.
Gia đình là môi trường sống đầu tiên, là cái nôi hình thành nhân cách của
con người. Ngày nay, các bậc cha mẹ thường quan tâm tới việc kiếm tiền
mà quên đi việc dạy dỗ con cái. Họ thường khoán trách nhiệm đó cho
người giúp việc, gia sư, nhà trường. Thực tế cho thấy nề nếp, gia phong
cũng như cách ứng xử của các thành viên trong gia đình là những định
hướng nhân cách đầu tiên cho trẻ em. Bởi vậy, các bậc làm cha, làm mẹ dù
bận rộn nhưng nên dành nhiều thời gian hơn cho việc dạy dỗ và quan tâm
tới sự phát triển của con cái.

19