Tải bản đầy đủ
Nội dung, bản chất của công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Nội dung, bản chất của công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Tải bản đầy đủ

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch
vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính, sang sử
dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và
phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghệ và tiến
bộ khoa học công nghệ tạo ra năng suất lao động xã hội cao.”2
Định nghĩa trên về cơ bản phản ánh được phạm vi rộng lớn của quá trình
công nghiệp hoá, chỉ ra được cái cốt lõi là cải biến lao động thủ công, lạc hậu
thành lao động sử dụng kỹ thuật tiên tiến, hiện đại để đạt tới năng suất lao
động xã hội cao, gắn được công nghiệp hoá với hiện đại hoá, xác định được
vai trò của công nghiệp và khoa học – công nghệ trong quá trình công nghiệp
hoá.
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là hai khái niệm không hoàn toàn đồng
nhất với nhau. Theo nghĩa của từ, hiện đại hoá là làm cho một cái gì đó mang
tính chất của thời đại ngày nay. Hiện đại hoá nền kinh tế quốc dân làm cho kỹ
thuật và công nghệ sản xuất cũng như cơ cấu kinh tế đạt được trình độ tiên
tiến của thời đại, đây chính là khía cạnh kinh tế kỹ thuật của hiện đại hoá.
Phải nói rằng đưa ra một định nghĩa hoàn chỉnh bao quát hết nội dung
phức tạp của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá phù hợp với thời đại
ngày nay là rất khó. Các học giả ở trong nớc và nước ngoài cho đến nay vẫn
chưa nhất trí hoàn toàn với nhau về bất cứ định nghĩa nào đã từng được đưa
ra. Song trong điều kiện hiện nay quan niệm về công nghiệp hoá, hiện đại hoá
dù từ góc độ nào cũng không đồng nhất với quá trình phát triển công nghiệp.
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình rộng lns và phức tạp, nó bao gồm
những mặt cơ bản sau:
- Thứ nhất, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình trang bị và trang
bị lại công nghệ hiện đại cho tất cả các nghành kinh tế quốc dân, trước hết là
nghành chiếm vị trí trọng yếu. Lịch sử công nghiệp hoá trên thế giới cho thấy
quá trình công nghiệp hóa gắn liền với các cuộc cách mạng về kỹ thuật và
Đảng Cộng Sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ 7 BCH Trung ương khóa VII, NXB. Chính
trị quốc gia, H. 1994, tr. 42.
2

-5-

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

công nghệ.Do vậy ngày nay trong quá trình công nghiệp hoá việc trang bị và
trang bị lại công nghệ cho các ngành phải gắn liền với quá trình hiện đại hoá
ở cả phần cứng lẫn phần mềm của công nghệ.
- Thứ hai,quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá không chỉ liên quan
đến phát triển công nghiệp mà là quá trình bao trùm tất cả các nghành các lĩnh
vực hoạt động của một nước, nó thúc đẩy hình thành cơ cấu kinh tế mới hợp
lý , cho phép khai thác tốt nhất các nguồn lực và lợi thế của đất nước. Đó là
điều tất yếu vì nền kinh tế của mỗi nước là một thể thống nhất , các nghành,
các lĩnh vực hoạt động có quan hệ biện chứng với nhau. Sự thay đổi ở nghành
kinh tế, lĩnh vực hoạt động này sẽ kéo theo hoặc đòi hỏi sự thích ứng ở các
nghành các lĩnh vực hoạt động khác và ngược lại.Vì thế quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá cũng gắn liền với quá trình phân công lại lao động xã hội
với những đặc điểm có tính quy luật.
Cùng với sự phân công lại lao động xã hội, cơ cấu kinh tế mới cũng dần
dần đựoc hình thành và vị trí của các nghành cũng thay đổi.
- Thứ ba, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là quá trình kinh tế - kỹ thuật,
vừa là quá trình kinh tế - xã hội. Công nghiệp hoá tác động đến mọi lĩnh vực
xã hội từ lực lượng sản xuất đến quan hệ sản xuất từ cơ sở thượng tầng đến
kiến trúc thượng tầng. Việc thực hiện có hiệu quả của quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá sẽ thủ tiêu tình trạng lạc hậu về kỹ thuật, thấp kém vế kinh
tế, đưa đất nước thoát khỏi vòng luẩn quẩn nghèo nàn lạc hậu.
- Thứ tư, quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá cũng đồng thời là quá
trình mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế.Trong điều kiện ngày nay nền kinh tế
của một nước sẽ không thể tăng trưởng và phát triển mạnh nếu rơi vàotình
trạng “đóng cửa”, “ bế quan toả cảng” không có được các mối quan hệ kinh tế
với nước ngoài.
- Thứ năm, công nghiệp hoá, hiện đại hoá không phải là mục đích tự
thân mà là một phương thức có tính phổ biến để thực hiện mục

-6-

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

tiêu phát triển mỗi nước. Tinh phổ biến của công nghiệp hoá, hiện đại
hoá thể hiện ở nhiều khía cạnh. Một là, bản thân công nghiệp hoá, hiện đại
hoá là hiện tượng có tính phổ biến, nghĩa là để từ hém phát triển trở thành
phát triển, từ lạc hậu trở thành tiên tiến hiện đại, các nước đều phải tiến hành
công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Hai là, mặc dầu nội dung cáchthức bước đi của
công nghiệp hoá, hiện đại hoá có tính đặc thù tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể
của mỗi nước và bối cảnh quốc tế ở từng thời kỳ, nhưng những nội dung cơ
bản nói lên thực chất của công nghiệp hoá, hiện đại hoá lại có những nét
chung.
Tóm lại, từ những vấn đề phân tích ở trên, có thể rút ra kết luận khái
quát về công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Trong điều kiện ngày nay, bản chất
của công nghiệp hóa hiện đại hoá là quá trình cải biến lao động thủ công lạc
hậu thành sử dụng kỹ thuật công nghệ tiên tiến hiện đại nhằm phát triển lực
lượng sản xuất và thúc đẩy hình thành cơ cấu kinh tế mới hợp lý ssể đạt tới
năng xuất lao động xã hội cao, công nghiệp hoá gắn liền với hiện đại hóa dựa
trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học – công nghệ.
2.

Những đặc điểm cơ bản của công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt
Nam hiện nay.
Ngày nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại phát triển mạnh

mẽ trên phạm vi toàn cầu và xu thế quốc tế hoá đời sống kinh tế ngày càng
sâu rộng. Trong bối cảnh đó, mô hình công nghiệp hóa hỗn hợp theo hướng
hội nhập quốc tế tỏ ra có triển vọng hơn cả, đang được nhiều nước thực hiện ở
những mức độ khác nhau. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta
về cơ bản cũng đang vận đọng theo mô hình công nghiệp hoá đó. Do vậy,
công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay có những đặc điểm mới so
với trước đây:
-Thứ nhất, công nghiệp hóa gắn liền với hiện đại hóa; kết hợp công
nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại, tranh thủ đi nhanh vào hiện đại hóa
ở những khâu quyết định.
-7-

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

- Thứ hai, công nghiệp hoá, hiện đại hoá được thực hiện trong điều kiện
kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước, láy hiệu quả kinh tế xã hội làm
tiêu chuẩn cơ bản.
- Thứ ba, công nghiệp hoá, hiện đại hoá là sự nghiệp của toàn dân của
tất cả thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo.
- Thứ tư, công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn liền với việc xây dựng nèn
kinh tế mở.
- Thứ năm, khoa hoc – công nghệ được xác định là nền tảng và động
lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
- Thứ sáu, công nghiệp hoá, hiện đại hoá phải láy việc phát huy nguồn
lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bèn vững; công
nghiệp hoá, hiện đại hoá phải gắn với phát triển bền vững.
Tóm lại, công nghiệp hoá là hiện tượng có tính quy luật phổ biến, là
quá trình tất yếu mà các nước đang phát triển sớm hay muộn phải trải qua.
Những đặc điểm cơ bản trên đây của quá trình công nghiệp hoá, hiện
đại hoá cho tháy giờ đay con người được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá ; công nghiệp hoá, hiện đại hoá do con người
và vì con người; con người không chỉ là chủ thể mà còn là khách thể cần được
khai thác triệt để trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hoá, là đối tượng
mà chính quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải hướng vào phục vụ.

-8-