Tải bản đầy đủ
Thực trạng môi trường sinh thái và nguyên nhân của sự cần thiết bảo vệ môi trường sinh thái ở nước ta trước những yêu cầu mới của thời kỳ công nghiệp hoá

Thực trạng môi trường sinh thái và nguyên nhân của sự cần thiết bảo vệ môi trường sinh thái ở nước ta trước những yêu cầu mới của thời kỳ công nghiệp hoá

Tải bản đầy đủ

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

là vấn đề thuộc mối quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau giữa con người,
xã hội và tự nhiên, và tất nhiên quá trình tác động đó cũng làm nảy sinh
mâu thuẫn cần được giải quyết. Bởi vậy, khi xem xét môi trường sinh thái
của một đất nước nào đó, ta còn cần quan tâm đến chế độ chính trị, điều
kiện kinh tế - xã hội và truyền thống văn hóa của đất nước đó bên cạnh việc
xem xét điều kiện tự nhiên.
Đối với nước ta, vấn đề này cần được nhìn nhận trong điều kiện của
một nước chậm phát triển nhưng lại đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các
yếu tố hiện đại như kĩ thuật, công nghệ, cơ chế kinh tế thị trường và cả
những yếu tố truyền thống văn hóa dân tộc như quan niệm của con người
về tự nhiên (đây cũng là một nguyên nhân quan trọng gây nên mâu thuẫn
giữa con người và tự nhiên trong quá trình khai thác và sử dụng thiên
nhiên). Và ngược lại, những mâu thuẫn giữa con người và tự nhiên cũng có
ảnh hưởng nhất định đến việc giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội và
chính trị.
Hiện trạng môi trường sinh thái của Việt Nam vô cùng phức tạp và
đa dạng. Đó là do tính phức tạp và đa dạng của trình độ phát triển của xã
hội nước ta hiện nay (đồng thời tồn tại các nền văn minh trước nông
nghiệp, nông nghiệp, công nghiệp và thậm chí đã có những yếu tố của văn
minh hậu công nghiệp). Xét về hình thái kinh tế - xã hội, chúng ta đã có
một kiến trúc thượng tầng và một ý thức xã hội khá phát triển, nhưng cơ sở
hạ tầng và tồn tại xã hội đang còn ở trình độ thấp; có một chế độ chính trị ở
mức tiên tiến, nhưng điều kiện kinh tế xã hội còn kém phát triển. Tất cả
những điều đó được phản ánh một cách rõ nét thông qua hiện trạng của môi
trường sinh thái và qui định đặc điểm của nó.
Mặt khác,vấn đề sinh thái ở nước ta cũng giống như các nước trên
toàn thế giới: sự khan hiếm và cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên, ô
nhiễm môi trường sống…. Tuy vậy vẫn có sự khác biệt về nguyên nhân
đưa đến những hiện tượng đó .
Nếu như ở các nước phát triển, hậu họa sinh thái là do sự phát triển
của kĩ thuật, công nghệ, do sự phát triển tự phát của nền văn minh công
nghiệp, thì ở Việt Nam lại là do sự đan xen giữa phát triển và lạc hậu, do lối
sống công nghiệp còn chưa hoàn thiện. Có thể nói, hiện trạng môi trường
5

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

sống ở Việt Nam là biểu hiện sự hội tụ đan xen của những vấn đề môi
trường sinh thái điển hình của thời đại: vấn đề môi trường sinh thái của
những giai đoạn trước nền văn minh nông nghiệp, của nền văn minh nông
nghiệp, văn minh công nghiệp và hậu công nghiệp. Trong mỗi một vấn đề
môi trường sinh thái đều mang những đặc trưng này.
Những thuận lợi nước ta có được từ thiên nhiên đang mở ra triển
vọng to lớn cho ngành du lịch và dịch vụ. Đối với một nước đang phát triển
như nước ta, chưa phát triển khoa học - kĩ thuật thì nguồn tài nguyên thiên
nhiên là một nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế. Song trong mấy
chục năm qua với nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có, một mặt chúng ta
chưa biết khai thác và sử dụng hợp lí, tiết kiệm dẫn đến sự nghèo nàn và
cạn kiệt nguồn tài nguyên đó, mặt khác còn ra gây ô nhiễm môi trường sinh
thái.
Nói đến rừng của nước ta, chúng ta đều biết đến câu : Rừng vàng
biển bạc. Đúng như vậy, tài nguyên rừng ở nước ta khá nhiều và phong phú
, cả về thực vật lẫn động vật và các loại khoáng sản.Tuy nhiên, ngày nay
rừng Việt Nam đã và đang bị tàn phá nặng nề. Chất lượng của rừng ở các
vùng còn rừng đã bị hạ thấp quá mức. Trên thực tế chỉ còn khoảng 10% là
rừng nguyên thủy.Tình hình chặt phá rừng trái phép và cháy rừng vẫn diễn
ra nghiêm trọng trên phạm vi cả nước.Những tổn thất này đang kéo theo sự
đi xuống của nền kinh tế, cũng như những thiệt hại về người và của do hậu
quả của thiên tai như lũ quét, bão lụt, hạn hán… đang diễn ra với mật độ
ngày càng nhiều, mức độ tàn phá ngày càng ghê gớm. Cho dù các chương
trình trồng rừng sẽ đạt được những kết quả khả quan, thì cũng chưa thể bù
đắp ngay được mức phá rừng hiện tại và cũng khó thực hiện được mục tiêu
đề ra là đến năm 2010 tỷ lệ che phủ của rừng đạt 43% diện tích rừng tự
nhiên cả nước.
Có nhiều nguyên nhân đưa đến tình trạng này, nhưng tựu trung có
hai nguyên nhân chủ yếu: do chiến tranh - đặc biệt là chiến tranh hóa học;
và do sự kém hiểu biết của người sản xuất nhỏ trong điều kiện dân số tăng
nhanh, đưa kĩ thuật vào khai thác rừng và sự tấn công của cơ chế thị trường
vào cuộc sống con người.

6

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

Chiến tranh hóa học của Mĩ đã làm gần một nửa diện tích trồng trọt,
lâm nghiệp ở miền Nam bị suy thoái và hầu như không có khả năng tự hồi
phục. Từ đó dẫn đến việc mở rộng canh tác để nhằm đáp ứng nhu cầu về
lương thực, thực phẩm cho một số dân quá đông lại tăng nhanh, việc duy trì
lối sống du canh du cư của một số ít dân tộc ít người, cộng với việc đưa kĩ
thuật hiện đại vào khai thác rừng bừa bãi, lãng phí vì mục đích trước mắt
của một số ít người. Và hậu quả tất yếu dẫn đến là sự biến đổi khí hậu, gây
hạn hán, lũ lụt, bồi lắng, xói mòn đất, làm ảnh hưởng xấu đến các công
trình kinh tế và năng lượng, trực tiếp đe dọa cuộc sống của hàng triệu con
người…
Đó mới chỉ là một phân tích điển hình cho thấy thực trạng môi
trường sinh thái ở nước ta. Bên cạnh đó, ta cũng có thể biết rõ thêm thông
qua một số vấn đề khác cũng nóng bỏng không kém như : vấn đề thoái hoá
đất;vấn đề sử dụng nguồn nước; vấn đề đô thị hoá gia tăng….Nhưng vấn đề
quan trọng nhất trong đó mà tôi muốn đề cập đến bên cạnh nguồn tài
nguyên rừng bị tàn phá, đó là vấn đề ô nhiễm môi trường sinh thái.
Ở nhiều đô thị nước ta,tình trạng tắc đường, bụi khói được nhắc đến
thường xuyên; sự mọc lên của các trung t âm công nghiệp cùng với vấn đề
làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, ô nhiễm đến cuộc sống và sức khoẻ của
những người dân xung quanh các nhà máy đó, h ệ thống cấp thoát nước
xuống cấp… đã được các phương tiện truyền thông nhắc đến khá nhiều. Đó
là một vấn đề nhức nhối của xã hội ta thời nay.Không chỉ có vậy, môi
trường còn đang bị ô nhiễm do các điều kiện vệ sinh và kết cấu hạ tầng yếu
kém. Việc sử dụng không hợp lý các loại hóa chất nông nghiệp cũng đã và
đang làm cho môi trường nông thôn bị ô nhiễm và suy thoái. Việc phát
triển tiểu thủ công nghiệp, các làng nghề và cơ sở chế biến ở một số vùng
do công nghệ sản xuất lạc hậu, qui mô sản xuất nhỏ, phân tán xen kẽ trong
khu dân cư và hầu như không có thiết bị thu gom và xử lý chất thải, đã gây
ô nhiễm môi trường nhiêm trọng.
Và tất nhiên ta không thể không nhắc đến vấn đề ô nhiễm môi
trường xã hội. Phương diện này thể hiện ở việc các tệ nạn xã hội như ma
túy, mại dâm, rượu chè, v.v… đang gia tăng chóng mặt mà hậu quả không
chỉ làm băng hoại thuần phong mĩ tục, đạo đức và mối quan hệ giữa con
7

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

người với con người, hơn thế nữa còn tác động tiêu cực lên những cấu trúc
sinh học của con người như gây ra bệnh tật, sự biến đổi gen theo chiều
hướng xấu ở các thế hệ tiếp theo.Chính vì vậy mà ban đầu ta có cảm giác
như ô nhiễm môi trường xã hội chỉ thuần túy là vấn đề xã hội hay vấn đề
kinh tế xã hội, nhưng nếu suy xét xa hơn, suy đến cùng thì ô nhiễm môi
trường xã hội có liên quan rất chặt chẽ đến vấn đề sinh thái hay cũng có thể
coi đó chính là một vấn đề sinh thái – xã hội.
Ở Việt Nam, ô nhiễm môi trường xã hội do nhiêu nguyên nhân
nhưng ở đây ta chỉ cần đề cập đến nguyên nhân quan trọng nhất gây ra tình
trạng trên là sự du nhập lôi sống buông thả theo kiểu sống hiện đại phương
Tây thông qua sách báo, phim ảnh không lành mạnh.Có thể nếu bạn muốn
biết thêm 1 nguyên nhân nào khác nữa thì tôi có thể nêu ra đây dưới hình
thức tham khảo : đó là sự gia tăng dân số quá nhanh gây ảnh hưởng đến
vấn đề kinh tế và giáo dục ; 1 nguyên nhân nữa là cuộc chiến tranh hoá
học…
3.

Sự cần thiết phải bảo vệ môi trường trong công cuộc công nghiệp
hóa - hiện đại hóa đất nước

Từ những nguyên nhân và thực trạng mà tôi đã đưa ra ở trên đủ để
thấy được sự ảnh hưởng của môi trường sinh thái đến cuộc sống của đất
nước ta cũng như đối với toàn thế giới.Ngay bây giờ tôi sẽ đưa ra một số lý
do để làm sáng tỏ hơn sự cần thiết của việc bảo vệ môi trường sinh thái ở
nước ta hiện nay.
+Nó là cần thiết để đất nước ta tiến lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua tư bản chủ
nghĩa.
+Ngày nay, sự kết hợp giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu sinh thái đã trở
thành một nguyên tắc cơ bản của sự phát triển lâu bền.
+Trong giai đoạn tăng tốc đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện
nay, vấn đề nổi cộm hàng đầu là giải quyết mối quan hệ giữa lợi ích kinh tế
và lợi ích môi trường, mà thực chất là giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu
dài.

8

CH sè 11 - B1 - §H KTQD Chuyªn Photocopy - §¸nh m¸y - In LuËn v¨n, TiÓu luËn : 6.280.688

4.

Phương hướng và giải pháp cho vấn đề bảo vệ môi trường ở nước
ta trước những yêu cầu mới của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp
hoá - hiện đại hoá

Từ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường đối với đời sống đã
nêu ở trên, ta có thể dễ dàng hiểu tại sao bảo vệ môi trường phải được coi
là một mục tiêu cơ bản trong chiến lược phát triển. Một số giải pháp chúng
ta có thể thực hiện đối với việc bảo vệ môi trường là :
+Hoàn chỉnh hệ thống các văn bản pháp luật bảo vệ môi trường,
khẩn trương ban hành các chính sách về phát triển kinh tế gắn với bảo vệ
môi trường.
+Chủ động phòng chống ô nhiễm và sự cố môi trường, khắc phục
suy thoái môi trường.
+Tăng cường quản lí nhà nước về môi trường theo phương châm
phòng bệnh hơn chữa bệnh, cần rất chú trọng vào phòng ngừa ô nhiễm, bảo
vệ thiên nhiên. Ngay từ trong chiến lược phát triển phải rõ các yêu cầu, các
giải pháp bảo vệ môi trường. Trong các quy hoạch phát triển sản xuất, phát
triển vùng, các dự án đầu tư, khi lựa chọn qui mô, địa điểm, công nghệ
v.v...phải phân tích kỹ tác động môi trường và các biện pháp bảo vệ môi
trường sinh thái
+Tăng cường nghiên cứu phân tích kinh tế về môi trường, từ đó đi
tới các chính sách tài chính và công cụ quản lí về môi trường. Một vấn đề
đặt ra là môi trường được tính trong GDP như thế nào, trên cơ sở đó qui
định mức chi ngân sách nhà nước cho bảo vệ môi trường, mức chi cho bảo
vệ môi trường trong các dự án, trong các doanh nghiệp, xác định mức đền
bù do gây ra ô nhiễm theo nguyên tắc người gây ra ô nhiễm phải trả tiền.
+Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công nghệ, đào tạo cán bộ,
chuyên gia về lĩnh vực bảo vệ môi trường.
+Cần phát triển mạnh công nghệ môi trường để trở thành một ngành
mũi nhọn. Làm tốt công tác quản lí và xử lí chất thải, trên cơ sử thống nhất
với nhau về quan điểm, nhận thức. Phát triển các doanh nghiệp môi trường
+Khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ
đa dạng sinh học, bảo tồn thiên nhiên.

9