Tải bản đầy đủ
PHẦN II. THỰC TRẠNG CON NGƯỜI VÀ NHÂN CÁCH CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI HIỆN NAY

PHẦN II. THỰC TRẠNG CON NGƯỜI VÀ NHÂN CÁCH CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI HIỆN NAY

Tải bản đầy đủ

hiện nay. Với cái nền truyền thống vững vàng đó, cùng với sự lãnh đạo tài tình và
sang suốt của Đảng , trong giai đoạn đổi mới hiện nay, con người Việt Nam đã có
những bước phát triển vượt bậc Tình trạng nghèo đói giảm rõ rệt, chỉ còn xấp xỉ
12% theo chuẩn cũ và 20% theo chuẩn mới.Về thể lực và sức khoẻ, chiều cao
trung bình tăng trong lứa tuổi từ 6-17 tăng so với thập kỉ 80 là 4,68cm đối với
nam và 2,24cm đối với nữ. Tuổi thọ trung bình tăng gần 10 tuổi lên mức 71 tuổi.
Về giáo dục, 94% dân số(từ 15 tuổi trở lên) biết chữ, vượt xa tỉ lệ của các nước
đang phát triển cùng điều kiện , 100% trẻ em trong độ tuổi đến trường được đi
học, trình độ dân trí ngày càng được nâng cao, cơ sở vật chất cho giáo dục càng
luôn được đổi mới đáp ứng yêu cầu của xã hội . Về y tế , chính 100% trẻ em được
tiêm chủng, Việt Nam đã thanh toán xong các bệnh bại liệt , ho gà , sởi ở trẻ em ,
đây là một thành tựu to lớn được thế giới đánh giá cao , các cơ sở y tế đã về đến
tận xã đảm bảo công tác chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho nhân dân , đi cùng là
hiện đại hoá các cơ sở y tế tuyến trên, bắt kịp nền y học tiên tiến của khu vực và
thế giới Nhờ những thành tựu liên tục trong suốt 20 năm đó, chỉ số phát triển con
người của Việt Nam liên tục gia tăng , từ vị trí 120/177 năm 1995 lên 108 năm
2005 , Việt Nam trở thành điểm sáng về phát triển con người. Trong lĩnh vực đời
sống tinh thần , kể từ khi đất nước mở cửa và hội nhập , nhiều trào lưu của các
nền văn hoá bên ngoài, đặc biệt là văn hoá phương Tây du nhập vào nước ta ,
song hành cùng nền văn hoá truyền thống, bởi vậy nền văn hoá hiện tại cởi mở
hơn , hiện đại hơn và gần gũi hơn với các nền văn hoá phương Tây, con người
mới được xã hội bồi đắp thêm những phẩm chất mới , đó là tinh thần sáng tạo,
năng động, khát vọng làm giàu , là tinh thần quyết đoán , là sự tin , sự nhanh nhạy
trước những biến đổi của xã hội, nhu cầu hưởng thụ cũng cao hơn và phức tạp
hơn . Con người mới theo mục tiêu xây xựng của Đảng “phát triển cao về trí tuệ ,
cường tráng về thể chất , phong phú về tinh thần , trong sang về đạo đức” dần
được hoàn thiện.
16

II. Nhược điểm
Thành tựu chúng ta đạt được là rất lớn, tuy vậy khi nhìn thẳng vào thực tế
thì vấn đề con người vẫn còn nhiều điều đáng suy nghĩ, bởi so với trình độ phát
triển chung của thế giới, Việt Nam vẫn là một nước đi sau, do vậy trình độ giáo
dục y tế tuy có nhiều tiến bộ song vẫn ở tình trạng lạc hậu, công tác quản lí của
nhà nước có nhiều hạn chế làm cho các chủ trương của Đảng chưa thực sự đi vào
thực tiễn. Nền kinh tế thị trường tạo ra bước nhảy cho kinh tế nhưng cũng khoét
sâu hố ngăn cách giàu nghèo, tình trạng bất bình đẳng là khó tránh khỏi. Dấu vết
cuả nền kinh tế tiểu nông vẫn còn ảnh hưởng không nhỏ đến một bộ phận dân cư,
đặc biệt là vùng nông thôn , đó là tư tưởng tiểu nông , cục bộ , bảo thủ trì trệ, làm
ăn tản mạn, thiếu đầu óc tổ chức,thói quen tuỳ tiện bừa bãi,cùng tư tưởng “trọng
nông khinh thương”, bất hợp tác đã bám rễ sâu vào trong đời sống nhân dân, điều
này đã và đang trở thành một bước cản lớn đối với quá trình đổi mới của nước ta
bởi 70% dân số sống ở nông thôn .Các tư tưởng này còn len lỏi vào đời sống dân
cư thành thị, làm bộ mặt đời sống đô thị méo mó, mất đi sự thanh lịch bởi sự
thiếu ý thức , không tôn trọng các luật lệ chung.Chúng ta đã gia nhập hầu hết các
sân chơi chung của thế giới, do đó những tư tưởng của một nền sản xuất nhỏ lẻ
sẽ trở thành một bước cản vô hình cho quá trình tiến lên sản xuất lớn, kinh doanh
lớn đòi hỏi sự tôn trọng và hiểu biết, khả năng nhạy bén, tinh thần hợp tác ... .
Nền kinh tế thị trường phát triển mới 20 năm nhưng đã chi phối đời sống vật chất
và tinh thần của các tầng lớp dân cư, đặc biệt ở khu vực đô thị. Các nền văn hoá
phương Tây du nhập làm văn hoá truyền thống bị mờ nhạt, các giá trị đạo đức,
truyền thống đấu tranh của dân tộc bị lu mờ trước lối sống gấp gáp ,vô tâm,thờ ơ
ham hưởng thụ đến từ bên ngoài. Thêm vào đó, tư tưởng đồng tiền đang chi phối
cả cuộc sống trong gia đình và ngoài xã hội, vì đồng tiền mà các quan chức nhà
nước sẵn sàng tham nhũng của dân, làm xói mòn lòng tin của dân vào Đảng , vì
đồng tiền mà các quan hệ thân thiết gần gũi như anh em , vợ chồng, bạn bè…sẵn
17

sàng bị đổ vỡ nhanh chóng.Sự biến đổi to lớn, sâu sắc của đời sống kinh tế đã tác
động mạnh mẽ đến nhận thức và hành động của con người Việt Nam , đến lí
tưởng và đạo đức của họ, các chuẩn mực đạo đức dần thay đổi, theo một cuộc
điều tra xã hội học, con người Việt Nam từ chỗ coi trọng các giá trị chính trị -xã
hội chung sang coi trọng các giá trị vật chất , từ chỗ lấy con người xã hội tập thể
làm mẫu mực chuyển sang chỗ quá nặng nề về con người cá nhân, thậm chí cá
nhân chủ nghĩa.Từ chỗ coi đức làm gốc trong quan hệ nhân cách chuyển sang coi
nhẹ đạo đức. Thanh niên ngày nay năng động song lại không có lí tưởng vững
vàng, cao đẹp như thế hệ cha anh, tinh thần cách mạng dần bị lãng quên trong
giới trẻ, họ chưa ý thức được trách nhiệm xây dựng đất nước của mình để xứng
đáng với máu xương mà lớp lớp cha anh đã ngã xuống vì tự do cho dân tộc, tinh
thần dân tộc nhường chỗ cho tư tưởng cá nhân, lí tưởng xã hội chủ nghĩa mà
Đảng ta đang xây đắp gần như bị bỏ ngỏ, kết quả là sự chảy máu chất xám ra bên
ngoài luôn ở trong tình trạng đáng báo động bởi họ đã chọn nơi tốt hơn để cống
hiến, đất nước mất đi “tài nguyên” vô giá.Thanh niên ngày nay, họ tự tin với thế
hệ đi trước rằng mình là những con người của thời đại mới luôn nhanh nhạy và
năng động nhưng khi đứng trước bạn bè quốc tế, họ lại thể hiện “một sự tự ti vĩ
đại” họ thiếu niềm tin vào sự trỗi dậy của dân tộc, thậm chí còn có một bộ phận
thanh niên sa vào các tệ nạn xã hội , làm thoái hoá nghiêm trọng cả thể chất và
tinh thần, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Dân tộc ta có truyền thống
hiếu học nhưng nền giáo dục phong kiến đang để lại những “di chứng” nặng nề
cho thế hệ thanh niên ngày nay nay, đó là việc học mang nặng tính lí thuyết, xa
rời thực tế, là tư tưởng bằng cấp, khiến thanh niên rơi vào tình trạng học tủ, học
để có bằng mà không có tinh thần sáng tạo vươn lên ,thụ động chấp nhận cuộc
sống hưởng thụ an phận, ngại va chạm thử thách. Điều này trở nên đặc biệt nguy
hiểm bởi thanh niên chính là những người chủ tương lai của đất nứơc , quyết định
vận mệnh dân tộc, nếu không có một lí tưởng cộng sản vững vàng , một thể chất,
18

tinh thần và trí tuệ khoẻ mạnh thì sự nghiệp phát triển đất nước đi lên con đường
xã hội chủ nghĩa khó thành hiện thực.

III. Nguyên nhân của những hạn chế
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, có thể kể đến các
nguyên nhân sau:
Thứ nhất, nền kinh tế nước ta tuy có những bước phát triển trong vài
năm gần đây nhưng vẫn đang là một trong những nền kinh tế kém phát triển, đại
bộ phận dân cư còn nghèo trong khi nền kinh tế thị trường đòi hỏi sự cạnh tranh
khốc liệt, do đó mối lo kinh tế làm con người bất chấp thủ đoạn gây ra những tiêu
cực trong xã hội và sự đi xuống của nhân cách.Bên cạnh đó, người lao động chưa
thực sự được gắn với tư liệu sản xuất làm cho tinh thần lao động cùng ý thức
tránh nhiệm chưa cao, nó làm giảm đi không những năng suất lao động mà còn
mai một cả phẩm chất cần cù chăm chỉ vốn có của nhân dân ta.
Thứ hai, nền kinh tế thị trường thay thế nền kinh tế tập trung quan liêu bao
cấp trước đây đã làm cho nền kinh tế phát triển sôi động, đất nước mở cửa hội
nhập và sự du nhập các nền văn hoá ngoại lai là điều khó tránh khỏi ,bên cạnh
những tích cực,có cả những mặt tiêu cực. Những mặt tiêu cực ấy bằng hình thức
này hay hình thức khác, chúng xâm nhập và tuyên truyền cho lối sống thực dụng
tư sản, chúng trực tiếp gặm nhấm ăn mòn những nguyên tắc đạo đức xã hội chủ
nghĩa, giá trị truyền thống của dân tộc , làm tha hoá con người.
Thứ ba, do công tác tuyên truyền giáo dục của Đảng còn có nhiều hạn chế,
và đi theo lối mòn, thời đại ngày nay khác hẳn so với thời đại kháng chiến 30 năm
trước, do vậy những phương pháp tuyên truyền không còn phù hợp với giới trẻ
giàu sự năng động, luôn khát khao những điều mới lạ. Đã có những lúc chúng ta
quá chú trọng đến vấn đề phát triển kinh tế mà sao nhãng vấn đề giáo dục tư
tưởng đạo đức, lí tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ, hậu quả là thế hệ trẻ ngày nay
thiếu hẳn một bầu nhiệt huyết với sự nghiệp cách mạng của Đảng, với con đường
19

đi lên của dân tộc.
Thứ tư , chúng ta bước ra từ nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu để hoà mình
vào sân chơi chung của thế giới, do đó những lề thói làm ăn , tư tưởng nông
nghiệp lạc hậu cũ kĩ len lỏi vào trong đời sống xã hội là điều không thể tránh khỏi
.
Thứ năm, đó là do ý thức của mỗi cá nhân trong xã hội, có thể nói người
Việt Nam rất anh dũng quả cảm khi đất nước có biến nhưng khi thời bình lại rất
an phận không dám đấu tranh với cái xấu của xã hội cũng như của chính bản thân
mình, nhất là trong điều kiện hiện nay, khi đất nước mới phát triển chưa được bao
nhiêu đã vội tự mãn với những thành quả đạt được, không trau dồi cố gắng.
Đó là những nguyên nhân quan trọng dẫn tới những mặt chưa tốt của con
người Việt Nam hiện nay

PHẦN III. CÁC GIẢI PHÁP
Đứng trước tình hình đó, chúng ta cần phải có những biện pháp thực sự
quyết liệt và hiệu quả, có thể nêu ra một số biện pháp sau:
Thứ nhất, cần đẩy mạnh và đẩy nhanh công cuộc phát triển kinh tế, đi đôi
với thực hiện các công bằng xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân. Trong sản
xuất cần lấy người lao động làm trung tâm, gắn người lao động với tư liệu sản
xuất, phát huy tinh thần dân chủ, sáng kiến của người lao động, qua đó rèn rũa
cho người lao động phẩm chất của giai cấp công nhân và của con người Việt Nam
hiện đại, năng động sáng tạo, cần cù thông minh, có tinh thần hợp tác và chia sẻ.
20

Thứ hai,cần quán triệt hơn nữa chủ trương của Đảng về con người, tuy vậy
cũng không nên quá xem trọng nhân tố con người mà bỏ qua các nhân tố khác
dẫn đến tình trạng chủ quan duy ý chí như trước đây. Hoàn thiện các điều kiện
cho phát triển nguồn lực con người, từ pháp luật đến các chính sách xã hội, y tế ,
giáo dục, văn hoá, tôn giáo, đảm bảo quyền lợi tự do, công bằng cho mọi công
dân. Trong đó giáo dục cần được coi là quốc sách hàng đầu bởi giáo dục chính là
tiền đề trực tiếp để xây dựng con người Việt Nam với đầy đủ phẩm chất trí tuệ và
nhân cách sống, trực tiếp đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ đắc lực
cho công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt trong tình hình hiện nay, khi mà khoa
học công nghệ và con người đang trở thành hai nhân tố quyết định. Giáo dục hiện
nay còn rất nhiều vấn đề cần giải quyết nhưng quan trọng lúc này là cần giáo dục
tư tưởng và đạo đức lối sống con người Việt Nam ngay từ khi còn ngồi trên ghế
nhà trường. Thêm vào đó là đổi mới cách dạy và cách học trong các trường phổ
thông và đại học sao cho phù hợp với sự phát triển chung của thời đại và thế giới,
cần có phương pháp để người học năng động hơn, sáng tạo hơn và kiến thức cũng
cần sát với tình hình thực tại, học phải đi đôi với hành. Có chính sách đào tạo và
thu hút nguồn nhân tài, hạt nhân của sự phát triển trong các lĩnh vực hợp lí, phải
coi “nhân tài là nguyên khí của quốc gia”. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia
đình nhà trường và xã hội để hiệu quả giáo dục đạt cao nhất.
Thứ ba, cần khơi dậy trong giới trẻ tinh thần yêu nước, lòng tự tôn dân
tộc,tinh thần cách mạng xã hội chủ nghĩa, không những làm cho họ biết tự hào về
truyền thống cha anh mà còn phải biết tự xấu hổ với cha anh, với bạn bè thế giới
và với chính bản thân mình vì tình trạng nghèo nàn, lạc hậu của đất nước và quyết
tâm chấn hưng đất nước.Lịch sử đã có một Nhật Bản , Trung Quốc nhờ tinh thần
dân tộc của mình mà vượt mọi khó khăn vươn lên trở thành những con rồng châu
Á, hay ngay trong chính lịch sử của dân tộc ta nhờ có tinh thần yêu nước nồng
nàn mà chúng ta lập nên bao chiến công hiển hách, buộc những đế quốc hùng
21