Tải bản đầy đủ
Suất điện động cảm ứng

Suất điện động cảm ứng

Tải bản đầy đủ

Giáo viên tổng kết:
điện thì trong mạch phải tồn tại suất
- Khi có sự biến đổi từ thông qua mặt điện động. Suất điện động sinh ra dòng
giới hạn bởi một mạch điện kín, thì điện cảm ứng gọi là suất điện động
trong mạch xuất hiện suất điện động cảm ứng.
cảm ứng.
Hiện tượng xuất hiện suất điện động
cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng
điện từ.
HĐ 4: Chiều của dòng điện cảm ứng - Định luật Len-Xơ
- Thí nghiệm
- Nhận xét
- Quy tắc Len-xơ
- Đặt vấn đề: Trước khi làm thí nghiệm
xác định chiều dòng điện cảm ứng, ta
hãy tiến hành một thí nghiệm phụ
nhằm xác định sự tương ứng giữa
chiều dòng điện qua điện kế và phía
lệch của kim điện kế.
- Thí nghiệm: Mắc ống dây nối tiếp với
điện kế, sau đó nối hai đầu mạch điện
đó vào hai mạch điện của một ăcquy.
- Hỏi: Rút ra nhận xét về sự tương ứng
giữa chiều của dòng điện qua điện kế
và phía lệch của kim điện kế?
- Hướng dẫn HS làm thí nghiệm như
trên hình 38.5 SGK.
- Quan sát phía lệch của kim điện kế
hỏi: Chiều dòng điện trong ống dây?
- Kết luận: chiều dòng điện qua điện
thế cũng có nghĩa là chiều dòng điện
cảm ứng trong ống dây.
- Biết chiều dòng điện cảm ứng trong
ống dây, hãy xác định đầu 1 của ống
dây hình 38.1a là cực gì, ở hình 38.1b
là cực gì?

- Học sinh theo dõi thí nghiệm, quan
sát và trả lời các câu hỏi của giaó viên.
- HS1 rút ra nhận xét
- HS2 nhận xét ý kiến cuả bạn
HS làm thí nghiệm theo nhóm, quan
sát, nhận xét, chuẩn bị các phương án
trả lời.
HS1 trả lời câu hỏi của giáo viên
HS2 nhận xét câu trả lời cuả bạn và bổ
sung thêm.
HS3 trả lời câu hỏi của giáo viên(có thể
gọi thêm HS4, HS5 trả lời)
- Trong trường hợp thí nghiệm theo
hình 38.1a, từ trường của dòng điện
cảm ứng như ngăn cản nam châm lại
gần ống dây; trường hợp thí nghiệm
theo hình 38.1b thì từ trường của dòng
điện cảm ứng như ngăn cản nam châm
xa nó.

- Kết luận: Hình 38.1 a đầu 1 của ống
dây là cực Bắc, trên hình 38.1b đầu 1
là cực Nam.
- Kết luận: Nêu quy tắc Len-xơ theo
SGK.
HĐ6: Định luật Fa-ra-day về cảm ứng điện từ (Công thức Fa-ra-day)
- Thực nghiệm chứng tỏ suất điện động
cảm ứng trong mạch điện kín tỉ lệ với
tốc độ biến thiên của từ thông qua
mạch.
=k

∆Φ
∆T

Trong hệ SI,k=1

- HS chú ý theo dõi giáo viên dẫn dắt
để đưa ra công thức biểu thức định luật
Fa-ra-đây.
+ Nếu tính đến quy tắc Lenxơ thì suất
điện động cảm ứng được viết:
=-

∆Φ
∆T

Dấu (-) biểu thị quy tắc Len-xơ
HĐ 7: Tổng kết bài học
- Tại lớp: Vận dụng quy tắc Len - xơ - Cá nhân độc lập suy nghĩ, có thể trao
giải thích câu hỏi H1 và H2
đổi theo nhóm (hoặc theo bàn) để ra
phương án trả lời.
- Kết luận: Chiều dòng điện cảm ứng - HS1 giải thích câu hỏi 1
trong ống dây không đổi vì theo quy - HS2 nhận xét câu trả lời cuả bạn
tắc Len-xơ thì đầu 1 của ống dây vẫn - HS3 giải thích câu hỏi C2
- HS4 nhận xét bổ sung câu trả lời của
là cực Bắc.
bạn.
II. CỦNG CỐ
- Học sinh vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi
- Giáo viên kết luận về trả lời các câu hỏi H1, H2 SGK
- Củng cố bằng các câu hỏi trắc nghiệm
1, Trong một từ trường đều B , từ thông gửi qua một diện tích S giới hạn
t một vòng dây kín phẳng được tính bởi công thức:
A. Φ = BS.cos2 α
B. Φ = BS
C. Φ = BS.cos α
D. Φ = BS.Sin α
2. Khi một mạch điện chuyển động trong từ trường thì công của các lực đi
từ tác dụng lên mạch điện được đo bằng:
A. ∆ A = R. ∆Φ
C. ∆ A = U. ∆Φ
3. Đơn vị của từ thông là

B. ∆ A = I. ∆Φ
D. ∆ A = C. ∆Φ

A. Tesla (T)
B. Cu lông
C. Vêbe (Wb)
D. (Henri) H
4. Chọn câu SAI: suất điện động tự cảm có giá trị lớn khi:
A. Dòng điện tăng nhanh
B. Dòng điện giảm nhanh
C. Dòng điện có giá trị lớn
D. Câu A và B đều đúng
5. Một mạch kín (C) trong một từ trường đều, quay quanh một trục nằm
trong mặt phẳng chứa mạch kín (C). Hỏi cường độ dòng điện đổi chiều khi mạch
quay được.
A. 1/4 vòng
B. 1/2 vòng
C. 1vòng
D. 2 vòng
6. Công thức xác định suất điện động cảm ứng( công thức Faraday) xuất
hiện trong cuộn dây có dạng.
∆Φ
∆t
∆C
C. EC = k.
∆t

A. EC = k.

∆I
∆t
∆Q
D. EC = k.
∆t

B. EC = k.

7. Trong trường hợp dây dẫn chuyển động trong từ trường với vectơ vận
tốc v của dây và vectơ cảm ứng từ B lập với nhau 1 góc α , thì biểu thức xác
định suất điện động cảm ứng xuất hiện trong đoạn dây có dạng:
A. E= Blv
C. E= BlvSin α

B. Φ = Blvcos α
D. Φ = Blv.tg α

BÀI 39. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG
TRONG MỘT ĐOẠN DÂY DẪN CHUYỂN ĐỘNG
I. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HĐ 1: Suất điện động cảm ứng trong một đoạn dây dẫn chuyển động
trong từ trường
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
- Trình bày thí nghiệm theo sơ đồ hình
39.1 SGK.
- Khi cho đoạn mạch MN chuyển
động tịnh tiến và tiếp xúc với hai thanh
ray, ta thấy kim điện kế quay; khi cho
đoạn dây MN dừng lại thì kim điện kế
chỉ số 0. Điều đó chứng tỏ điều gì?
- ( Có thể gọi thêm một số học sinh
nữa để nhận thấy khả năng suy đoán
của các em)
- Kết luận: Suất điện động cảm ứng chỉ
xuất hiện ở đoạn dây MN chuyển
động.

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
- HS theo dõi thí nghiệm, suy luận để
trả lời câu hỏi của giáo viên.
- HS.1 trả lời câu hỏi của giáo viên
- HS.2 nhận xét thêm
Nhận xét
+ Khi đoạn dây MN chuyển động, từ
thông qua mạch MNPQ biến thiên. Do
đó trong mạch xuất hiện suất điện động
cảm ứng.
+ Khi đoạn dây MN đứng yên thì trong
mạch không xuất hiện suất điện động
cảm ứng.

HĐ 2: - Xác định 2 cực của nguồn điện(Đoạn dây MN)
- Quy tắc bàn tay phải
- Đặt vấn đề: Trở lại thí nghiệm hình
39.1SGK và sợi MN đóng vai trò
nguồn điện trong mạch.
- Trong hai đầu MN đầu nào là cực
dương, đầu nào là cực âm?
- Nhận xét: Gọi MN là một nguồn điện
thì M là cực âm, N là cực dương..
- Nếu ta biết hướng của các đường sức
từ, chiều chuyển động của đoạn dây
MN, ta dùng quy tắc bàn tay phải xác
định được cực âm và cực dương của

HS suy nghĩ, có thể thảo luận theo
nhóm (hoặc theo bàn), trả lời câu hỏi
của giáo viên.
- HS.1 trả lời câu hỏi của giáo viên
- HS.2 (đại diện của một nhóm) nhận
xét câu trả lời của bạn và đưa ra câu trả
lời của mình.
HS.1 trả lời
HS.2 nhận xét
(Có thể lấy tinh thần xung phong đại
diện cho các nhóm trả lời.)

nguồn điện (đoạn dâyMN) được
không?
- Kết luận: Nêu quy tắc bàn tay
phải( chỉ chiều từ cực âm sang cực
dương của nguồn điện) theo SGK
HĐ 3: Biểu thức suất điện động cảm ứng trong đoạn dây
+ Nguyên nhấn sinh ra suất điện động cảm ứng
+ Thành lập công thức xác định độ lớn suất điện động cảm ứng
- Giáo viên đặt điều kiện và đưa ra HS suy nghĩ, có thể thảo luận theo
công thức
nhóm để đưa ra phương án trả lời.
=

∆Φ
∆T

- HS.1 trả lời câu hỏi của giáo viên
∆Φ là từ thông được quét bởi đoạn - HS.2 (đại diện cho nhóm 1 trả lời
dây trong thời gian ∆ T.
+ vì các vectơ v và B đều vuông góc - Lấy ý kiến đại diện cho một nhóm trả
với MN nên ∆Φ = BS =B(lv ∆ t), từ đó lời câu hỏi của GV
- Có thể gọi đại diện của một nhóm trả
rút ra:
lời câu hỏi của GV
=Blv
Lưu ý: Ta có thể thành lập công thức Kết luận : Lực Loren tác dụng len các
electron có chiều từ N⇒M.
trên như sau:
- Ta giả thiết rằng hai đầu của đoạn Do đó
dây không nối thành mạch kín.
- Khi MN chuyển động tịnh tiến về
phía trái trên màn hình 39.1 SGK.
Theo quy tắc bàn tay trái thì lực Loren
tác dụng lên các electron có chiều như
thế nào?
- Trên electron có mấy lực tác dụng,
mối quan hệ giữa các lực đó như thế
nào?
- Viết biểu thức liên hệ giữa fB và f1
ở trạng thái cân bằng.
- Gọi I là chiều dài của đoạn MN thì
công thức liên hệ giữa E và U liên hệ
với nhau như thế nào? Từ đó rút ra
công thức liên hệ giữa hiệu điện thế U
hai đầu MN với B, V và L?
- Trong trường hợp vectơ vận tốc của
hạt mang điện và đường sức từ không