Tải bản đầy đủ
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

Tải bản đầy đủ

2

cứu khác bác bỏ vai trò của trung gian tài chính đối với tăng trưởng kinh tế. Các
nghiên cứu này tập trung nhấn mạnh vai trò của vốn vật chất (physical capital) và
vốn con người (human capital) và bỏ qua vai trò của trung gian tài chính trong
việc tích lũy vốn phục vụ tăng trưởng kinh tế. Các nghiên cứu nổi bật trong
nhóm này có thể kể đến như Devereux and Smith (1994), Lucas Jr (1988),
Stiglitz (1985, 1993) và Stern (1989). Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn
Hải Phương Linh (2012) và Ngô Quang Mỹ Thiên (2012) kết luận rằng độ sâu
tài chính tăng trưởng cùng chiều với tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Với tình hình thực tiễn nêu trên, cùng với những mâu thuẫn trong cách
xem xét đóng góp của hệ thống tài chính trong các nghiên cứu khoa học nói trên,
luận văn này nhằm mục đích tìm hiểu những vai trò của hệ thống các trung gian
tài chính đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu này có mục tiêu tổng quát là xem xét ảnh hưởng của sự phát triển
trung gian tài chính đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Sự phát triển của
trung gian tài chính được biểu hiện bởi lượng tiền trong nền kinh tế và lượng tín
dụng tư nhân trong nền kinh tế, là hai vấn đề được xem xét trong luận văn này.
Do vậy, luận văn này có hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:
(i) Phân tích tác động của sự thay đổi khối tiền tệ mở rộng (M2) đến tăng
trưởng kinh tế Việt Nam.
(ii) Phân tích tác động của sự thay đổi khối lượng tín dụng tư nhân đến tăng
trưởng kinh tế Việt Nam.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu này nhằm mục đích trả lời câu hỏi: Sự phát triển của trung
gian tài chính theo chiều sâu có giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam hay
không? Một cách tương ứng với các mục tiêu nghiên cứu trên, nghiên cứu này
được thực hiện nhằm để trả lời hai câu hỏi nghiên cứu cụ thể dưới đây.

3

Câu hỏi nghiên cứu 1: Tăng trưởng kinh tế sẽ thay đổi như thế nào khi
khối tiền tệ mở rộng (M2) trong nền kinh tế thay đổi?
Câu hỏi nghiên cứu 2: Tăng trưởng kinh tế sẽ thay đổi như thế nào khi
khối lượng tín dụng tư nhân trong nền kinh tế thay đổi?
1.4 Dữ liệu và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu của Việt Nam. Dữ liệu dạng chuỗi thời
gian với các biến được đo lường trong định kỳ hàng năm, trong khoảng thời gian
từ năm 1995 đến năm 2012.
Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cơ sở dữ liệu của
Worldbank và tổng cục thống kê Việt Nam.
1.5 Cấu trúc của luận văn
Luận văn này bao gồm phần mở đầu, các chương trong nội dung bao gồm
chương 1, chương 2 và chương 3 và phần kết luận và gợi ý chính sách. Phần mở
đầu trình bày những động cơ thúc đẩy người viết tiến hành nghiên cứu, mục tiêu
nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu cùng với dữ liệu và phạm vi nghiên cứu. Chương
1 sẽ tổng hợp các lý thuyết có liên quan đến vấn đề nghiên cứu và trình bày
khung phân tích của luận văn. Chương 2 sẽ nối tiếp trình bày phương pháp
nghiên cứu và phân tích dữ liệu để kiểm định mối quan hệ giữa phát triển tài
chính và tăng trưởng kinh tế. Chương tiếp theo trình bày kết quả nghiên cứu của
luận văn và các thảo luận về kết quả này. Cuối cùng sẽ là phần tổng kết nghiên
cứu và trình bày các gợi ý chính sách, dựa vào kết quả của nghiên cứu trong
chương trước.

4

CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
VỀ QUAN HỆ GIỮA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ TĂNG TRƯỞNG
KINH TẾ
2.1 Cơ sở lý thuyết
2.1.1 Tổng hợp các nghiên cứu về tăng trưởng kinh tế
Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng hay mở rộng về mặt sản lượng của một
nền kinh tế (Soubbotina, 2004). Tăng trưởng kinh tế thông thường được đo
lường bằng phần trăm thay đổi của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hay tổng sản
phẩm quốc dân (GNP). Cũng theo Soubbotina (2004), tăng trưởng kinh tế có thể
đến từ hai nguồn gốc, bao gồm tăng trưởng theo chiều rộng và tăng trưởng theo
chiều sâu. Tăng trưởng theo chiều rộng (extensive growth) đạt được khi một nền
kinh tế sử dụng nhiều hơn các nguồn lực sản xuất (vốn vật chất, vốn con người,
lao động), trong khi đó, tăng trưởng theo chiều sâu đạt được khi một nền kinh tế
sử dụng cùng một số lượng các nguồn lực này một cách hiệu quả hơn (tiến bộ
công nghệ).
Đã có rất nhiều nghiên cứu, cả lý thuyết lẫn thực nghiệm bàn về các yếu
tố tác động đến tăng trưởng kinh tế. Đầu tiên, mô hình tăng trưởng Harrod –
Domar khẳng định rằng tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào tiết kiệm và năng suất
của vốn. Sau đó, Solow (1956) xây dựng một mô hình tăng trưởng nổi tiếng đến
tận ngày hôm nay, được gọi là mô hình Solow hay mô hình tăng trưởng tân cổ
điển (neoclassical growth model). Trong mô hình Solow, bên cạnh các yếu tố
như tích lũy vốn và tăng trưởng dân số, tiến bộ công nghệ là yếu tố quyết định
đến tăng trưởng kinh tế. Mankiw và cộng sự (1992) cho rằng quá trình tích lũy
vốn con người, cũng như quá trình tích lũy vốn vật chất, có đóng góp tích cực
đến tăng trưởng kinh tế. Gần đây, Acemoglu và cộng sự (2003) khám phá ra rằng
thể chế kinh tế cũng có tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế của các quốc
gia. Barro (1996) bằng nghiên cứu thực nghiệm đã tìm ra bằng chứng cho ảnh
hưởng của các yếu tố như tuổi thọ và học vấn cao của người dân, tỷ lệ sinh sản
thấp, chi tiêu chính phủ, khả năng khuyến khích của luật pháp và sự cải thiện

5

trong tỷ giá thương mại. Trong phạm vi nghiên cứu của mình, luận văn này tập
trung phân tích tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế với các
lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm được trình bày trong phần tiếp theo.
2.1.2 Trung gian tài chính – tầm quan trọng đối với phát triển kinh tế
Trung gian tài chính (Financial intermediaries) hay còn gọi là các thể chế
tài chính (Financial instituition) cùng với thị trường tài chính, công cụ tài chính
và cơ sở hạ tầng tài chính tạo nên một hệ thống tài chính hoàn chỉnh. Trung gian
tài chính bao gồm ngân hàng trung ương, ngân hàng thương mại, ngân hàng phát
triển và các tổ chức tài chính phi ngân hàng.
Trung gian tài chính là tổ chức có chức năng chính là huy động vốn từ
người tiết kiệm và chuyển lượng vốn này đến các nhà đầu tư. Chức năng của
trung gian tài chính bao gồm: huy động tiết kiệm, đánh giá dự án, quản lý rủi ro,
giám sát và đánh giá các giao dịch tài chính (Schumpeter, 1911).
Thông qua cơ chế hoạt động của mình, các trung gian tài chính góp phần
đánh giá và phân bổ nguồn vốn xã hội cho các dự án mang lại hiệu quả kinh tế từ
đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hình 2.1 Vai trò của trung gian tài chính
(Nguồn: Nguyễn Xuân Thành, chương trình Fullbright)