Tải bản đầy đủ
GIẢI BÀI TOÁN VỀ HỆ THẤU KÍNH

GIẢI BÀI TOÁN VỀ HỆ THẤU KÍNH

Tải bản đầy đủ

gi¸o ¸n vËt lý 11

AB → A1B1 →
Theo dõi tính toán để A2B2
xác đònh d2 và k.
d1 d1’
d2
d2’
Với: d2 = O1O2 – d1’; k = k1k2 =
d1' d 2'
Vẽ hình.
d1 d 2

Thực hiện tính toán.

Vẽ hình 30.2.

Thực hiện C1.
Thực hiện tính toán.
Yêu cầu học sinh rút ra kết luận
về độ tụ của hệ thấu kính ghép sát
nhau.

Rút ra kết luận.

2. Hệ hai thấu kính đồng trục
ghép sát nhau
Sơ đồ tạo ảnh:
L1
L2
AB → A1B1 →
A2B2
d1 d1’
d2
d2’
d1' d 2'
Với: d2 = – d1’; k = k1k2 =
=
d1 d 2
d 2'
d1
1
1
1
1
+ ' =
+
d1 d 2
f1 f 2
Hệ thấu kính tương đương với
một thấu kính có độ tụ D = D 1 +
D2.
Độ tụ của hệ hai thấu kính mỏng
đồng trục ghép sát nhau bằng
tổng đại số các độ tụ của từng
thấu kính ghép thành hệ.

Hoạt động 3 (20 phút) : Giải các bài tập ví dụ.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

Yêu cầu học sinh nêu sơ đồ
tạo ảnh.

Nêu sơ đồ tạo ảnh.

Yêu cầu học sinh tính d1’.

Tính d1’.

Yêu cầu học sinh tính d2.
Yêu cầu học sinh tính d2’.

Tính d2.
Tính d2’.

Nội dung cơ bản
II. Các bài tập thí dụ
Bài tập 1
Sơ đồ tạo ảnh:
L1
L2
AB → A1B1 → A2B2
d1 d1’
d2
d2’
d1 f1
10.(−15)
=
Ta có d’1 =
= d1 − f1
10 + 15
6(cm)
d2 = l – d’1 = 34 – (-6) = 40(cm)
d2 f2
40.24
=
d’2 =
= 60(cm)
d 2 − f 2 40 − 24

d1' d 2'
− 6.60
Yêu cầu học sinh tính k.
Tính k.
k=
=
= - 0,9
d1 d 2
10.40
nh cuối cùng là ảnh thật, ngược
Yêu cầu học sinh nêu tính
Nêu tính chất của ảnh cuối
chiều với vật và cao bằng 0,9 lần
chất của ảnh cuối cùng.
cùng.
109

GV :

gi¸o ¸n vËt lý 11

vật.
Bài tập 2
a) Tính d :
Yêu cầu học sinh tính d.

Ta có: d =

Tính d.

Yêu cầu học sinh tính tiêu
cự của hệ thấu kính ghép.

Tính f.

Yêu cầu học sinh tính tiêu
cự của thấu kính L2.

Tính f2.

d' f
− 12.(−20)
=
=
'
− 12 + 20
d −f

30(cm)
b) Tiêu cự f2 :
Coi là hệ thấu kính ghép sát nhau
ta có :
d .d '
30.(−20)
=
f=
= - 60(cm)
'
30 − 20
d +d
1
1
1
=
+
Với
suy ra :
f
f1 f 2
f1 f
− 20.(−60)
=
f2 =
= 30(cm)
f1 − f
− 20 + 60

Hoạt động 4 (5 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Cho học sinh tóm tắt những kiến thức cơ Tóm tắt những kiến thức cơ bản.
bản.
Ghi các bài tập về nhà.
Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập
trang 195 sgk và 30.8, 30.9 sbt.

Ngµy so¹n: ………………

TiÕt 60:
§ Bµi tËp
i. Mơc ®Ých
1. KiÕn thøc:
- Nªu ®ỵc c¸c ®Þnh nghÜa liªn quan ®Õn l¨ng kÝnh
- ViÕt chÝnh x¸c c¸c c«ng thøc l¸ng kÝnh
- VËn dơng ®ỵc c¸c c«ng thøc vµo gi¶i bµi tËp
2. KÜ n¨ng.
- Gi¶i ®ỵc c¸c bµi to¸n vỊ l¸ng kÝnh
ii. Chn bÞ
GV: Néi dung bµi tËp vµ ph¬ng ¸n gi¶ng d¹y
HS: Lµm bµi tËp vỊ nhµ
iii. tiÕn tr×nh gi¶ng gi¹y
Ho¹t ®éng 1: ( 5 phót) Bµi cò
Ho¹t ®éng cđa HS

Trỵ gióp cđa gi¸o viªn
110

GV :

gi¸o ¸n vËt lý 11

- Lªn b¶ng gi¶i qut vÊn ®Ị
- Theo dâi vµ nhËn xÐt kÕt qu¶

- VÏ ®êng ®i cđa tia s¸ng ®¬n s¾c qua l¨ng kÝnh (
trêng hỵp cã tia lã )
- ViÕt c¸c c«ng thøc l¨ng kÝnh

Ho¹t ®éng 2: ( 5 phót) Bµi tËp tr¾c nghiƯm SGK
Ho¹t ®éng cđa HS
- Tr¶ lêi vµ gai thÝch theo yªu cÇu cđa GV
Bµi 4: D
Bµi 5: C
Bµi 6: A

Trỵ gióp cđa gi¸o viªn
- Gi¸o viªn gäi lÇn lỵt mét sè HS tr¶ lêi vµ gi¶i
thÝch ®¸p ¸n la chä cđa m×nh trong c¸c bµi tËp
tr¾c nghiƯm SGK
- Yªu cÇu HS bỉ sung vµ nhËn xÐt
- GV nhËn xÐt vµ kÕt ln

Ho¹t ®éng 3: ( 15 phót) Bµi tËp tù ln SGK
Ho¹t ®éng cđa HS
- Xung phong lªn b¶ng gi¶i
- Theo dâi bµi gi¶i
- §Ĩ vë bµi tËp trªn bµn

- NhËn xÐt bµi gi¶i cđa b¹n
- Theo dâi vµ ph©n tÝch cïng GV ®Ĩ han thµnh
bµi gi¶i

Trỵ gióp cđa gi¸o viªn
- Gi¸o viªn gäi HS lªn b¶ng gi¶i bµi tËp 7 SGK
- Theo dâi HS gi¶i
- KiĨm tra vë bµi tËp cđa 1 sè HS
- Yªu cÇu HS g¶i vµo giÊy nh¸p hc theo dâi
bµi b¹n g¶i
- Yªu cÇu HS nhËn xÐt bµi gi¶i cđa b¹n
- GV theo dâi, híng dÉn ph©n tÝch ®Ĩ hoµn thµnh
bµi gi¶i cïng HS

Ho¹t ®éng 4: ( 22 phót) Bµi tËp lµm thªm
Néi dung bµi tËp:
Bµi 1 .§iỊu nµo sau ®©y lµ ®óng khi nãi vỊ l¨ng kÝnh?
A. L¨ng kÝnh lµ mét khèi chÊt trong st h×nh l¨ng trơ ®øng, cã tiÕt diƯn th¼ng lµ mét h×nh
tam gi¸c. B. Gãc chiÕt quang cđa l¨ng kÝnh nhá h¬n 90 0 C. Hai mỈt bªn cđa l¨ng kÝnh
lu«n ®èi xøng nhau qua mỈt ph¼ng ph©n gi¸c cđa gãc chiÕt quang.
D. TÊt c¶ c¸c l¨ng kÝnh chØ sư dung hai mỈt bªn cho ¸nh s¸ng trun qua
Bµi 2 . §iỊu nµo sau ®©y lµ Sai khi nãi vỊ l¨ng kÝnh vµ ®êng ®i cđa mét tia s¸ng qua l¨ng
kÝnh?
A. TiÕt diƯn th¼ng cđa l¨ng kÝnh lµ mét tam gi¸c c©n.
B. L¨ng kÝnh lµ mét khèi chÊt trong st h×nh l¨ng trơ ®øng, cã tiÕt diƯn th¼ng lµ mét h×nh
tam gi¸c.
C. Mäi tia s¸ng khi qua l¨ng kÝnh ®Ịu khóc x¹ vµ cho tia lã ra khái l¨ng kÝnh . D. A vµ C
®óng
Bµi 3: Tr¶ lêi c¸c c©u hái 2 vµ 3 nhê sư dơng d÷ kiƯn sau: Mét l¨ng kÝnh cã gãc chiÕt
quang A = 600, chiÕt st n = 2 . ChiÕu mét tia tíi ,n»m trong mét tiÕt diƯn th¼ng, vµo
mét mỈt bªn díi gãc tíi i1= 450.
2. C¸c gãc r1,r2,i2 cã thĨ lÇn lỵt nhËn nh÷ng gi¸ trÞ :
A.300, 300 vµ 450
B.300, 450 vµ 300
C. 45 0 , 300 vµ 300
D. Mét kÕt qu¶ kh¸c.
3. KÕt ln nµo sau ®©y lµ ®óng khi nãi vỊ gãc lƯch D?
A. D = 300, gãc lƯch lµ cùc ®¹i.
B. D = 45 0, gãc lƯch lµ cùc tiĨu.
111

GV :

gi¸o ¸n vËt lý 11

C. D = 300, gãc lƯch lµ cùc tiĨu.
D. D = 450, gãc lƯch lµ cùc ®¹i.
Bµi 4: Mét l¨ng kÝnh tam gi¸c ®Ịu cã gãc chiÕt quang A, chiÕt st n =1,732 ≈ 3 . ChiÕu mét
tia tíi, n»m trong mét tiÕt diƯn th¼ng, vµo mét mỈt bªn, sao cho gãc lƯch cđa tia lã so víi tia
tíi lµ cùc tiĨu vµ b»ng A. Gãc tíi i vµ gãc lƯch D lµ:
A. i = 450, A = 600;
B.i = 60 0, A = 450;
C. I = 45 0, A = 450;
D. A,B vµ C ®Ịu sai.
Bµi 5: Mét l¨ng kÝnh thủ tinh cã gãc chiÕt quang A rÊt nhá vµ cã chiÕt st n. ChiÕu mét tia
s¸ng, n»m trong mét tiÕt diƯn th¼ng, vu«ng gãc víi mét mỈt bªn cđa l¨ng kÝnh. BiĨu thøc
nµo sau ®©y lµ §óng víi biĨu thøc tÝnh gãc lƯch D cđa tia lã so víi tia tíi?
A. D = (2n-1)A,
B. D = (n- 1/2) A
C. D = (n-1)A,
D. D = (2n+1)A.
Bµi 6: Mét l¨ng kÝnh tam gi¸c ®Ịu ABC, cã chiÕt st n=1,5576.ChiÕu mét tia tíi SI tíi c¹nh
AB. §iỊu kiƯn nµo vỊ gãc tíi sau ®©y lµ §óng ®Ĩ lu«n cã ph¶n x¹ toµn phÇn trªn mỈt AC. A.
i1 ≤ 320
B. i1 ≤ 220 C. i1 ≤230 D. Mét ®iỊu kiƯn kh¸c.
Bµi 7 : T×m ph¸t biĨu sai vỊ l¨ng kÝnh. A. Tia s¸ng ®¬n s¾c qua l¨ng kÝnh thủ tinh ®Ỉt trong
kh«ng khÝ sau hai lÇn khóc x¹ ë hai mỈt bªn sÏ lƯch vỊ phÝa ®¸y. B. Mäi tia s¸ng ®¬n s¾c ®i
qua l¨ng kÝnh sau hai lÇn khóc x¹ ë hai mỈt bªn th× tia lã ®Ịu lƯch vỊ phÝa t©y.
C. NÕu chiÕt st bªn trong l¨ng kÝnh nhá h¬n chiÕt st m«i trêng bªn ngoµi th× tia s¸ng ®¬n
s¾c qua l¨ng kÝnh sau hai lÇn khóc x¹ ë hai mỈt bªn lã ra lƯch vỊ phÝa ®Ønh l¨ng kÝnh.
D. Mét vËt thËt qua l¨ng kÝnh thủ tinh ®Ỉt tronh kh«ng khÝ sÏ cho ¶nh ¶o cïng chiỊu lƯch vỊ
phÝa gãc chiÕt quang l¨ng kÝnh.
Bµi 8: Mét sỵi c¸p quang h×nh trơ lµm b»ng chÊt dỴo trong st. Mäi tia s¸ng ®i xiªn gãc qua
®¸y ®Ịu bÞ ph¶n x¹ toµn phÇn ë thµnh vµ chØ lã ra ë ®¸y thø hai. ChiÕt st chÊt dỴo tho¶ m·n
®iỊu kiƯn: A. n > 2 ;
B.n < 2 ;
C.n > 2 2 ;
D. n > 2 /2.
Ho¹t ®éng 5: Cđng cè vµ tỉng kÕt bµi häc
Ho¹t ®éng cđa HS
- Chó ý theo dâi
- NhËn nhiƯm vuh häc tËp

Trỵ gióp cđa gi¸o viªn
- Nªu nh÷ng chó ý khi gi¶i bµi tËp
- NhËn xÐt bµi häc
- Giao nhiƯm vơ vỊ nhµ

IV. RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY

..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

Ngµy so¹n: ../…/

TiÕt 61
MẮT

I. MỤC TIÊU
+ Trình bày dược cấu tạo của mắt, các đặc điểm và chức năng của mỗi bộ phận của mắt.

+ Trình bày được khái niệm về sự điều tiết và các đặc điểm liên quan như : Điểm cực viễn, điểm
cực cận, khoảng nhìn rỏ.

112

GV :

gi¸o ¸n vËt lý 11
II. CHUẨN BỊ
Giáo viên: Mô hình cấu tạo của mắt để minh họa. Các sơ đồ về các tật của mắt.
Học sinh: Nắm vững kiến thức về thấu kính và về sự tạo ảnh của hệ quang học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Hoạt động 1 (phút) : Kiểm tra bài cũ : Viết sơ đồ tạo ảnh qua quang hệ, có giải thích các đại lượng.
Hoạt động 2 ( phút) : Tìm hiểu cấu tạo quang học của mắt.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản
I. Cấu tạo quang học của mắt
Giới thiệu hình vẽ 31.2
Quan sát hình vẽ 31.2.
Mắt là một hệ gồm nhiều môi trường
Y
ê
trong suốt tiếp giáp nhau bằng các mặt
u
cầu.
Nêu đặc điểm và tác dụng
Từ ngoài vào trong, mắt có các bộ phận
của giác mạc.
sau:
+ Giác mạc: Màng cứng, trong suốt. Bảo
Nêu đặc điểm của thủy dòch. vệ các phần tử bên trong và làm khúc xạ
các tia sáng truyền vào mắt.
Nêu đặc điểm của lòng đen + Thủy dòch: Chất lỏng trong suốt có chiết
cầu học sinh nêu đặc điểm các
và con con ngươi.
suất xấp xỉ bằng chiết suất của nước.
bộ phận của mắt.
+ Lòng đen: Màn chắn, ở giữa có lỗ trống
Nêu đặc điểm của thể thủy gọi là con ngươi. Con ngươi có đường kính
tinh.
thay đổi tự động tùy theo cường độ sáng.
Nêu đặc điểm của dòch thủy + Thể thủy tinh: Khối chất đặc trong suốt
tinh.
có hình dạng thấu kính hai mặt lồi.
Nêu đặc điểm của màng lưới. + Dòch thủy tinh: Chất lỏng giống chất keo
loãng, lấp đầy nhãn cầu sau thể thủy tinh.
+ Màng lưới (võng mạc): Lớp mỏng tại đó
tập trung đầu các sợi dây thần kinh thò
giác. Ở màng lưới có điểm vàng V là nơi
Vẽ hình 31.3.
cảm nhận ánh sáng nhạy nhất và điểm mù
Vẽ hình mắt thu gọn (hình
(tại đó, các sợi dây thần kinh đi vào nhãn
31.3).
Ghi nhận hệ quang học của cầu) không nhạy cảm với ánh sáng.
Giới thiệu hệ quang học của
mắ
t và hoạt động của mắt.
Hệ quang học của mắt được coi tương
mắt và hoạt động của nó.
đương một thấu kính hội tụ gọi là thấu
kính mắt.
Mắt hoạt động như một máy ảnh, trong
đó:
- Thấu kính mắt có vai trò như vật kính.
- Màng lưới có vai trò như phim.
Hoạt động 3 ( phút) : Tìm hiểu sự điều tiết của mắt. Điểm cực viễn. Điểm cực cận.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung cơ bản
II. Sự điều tiết của mắt. Điểm cực viễn.
Điểm cực cận.
Yêu cầu học sinh nêu công
Nêu công thức xác đònh vò trí
1
1
1
+
Ta có:
=
thức xác đònh vò trí ảnh qua ảnh qua thấu kính.
f
d
d'
thấu kính.
Với mắt thì d’ = OV không đổi.
Giới thiệu hoạt động của
Ghi nhận hoạt động của mắt
Khi nhìn các vật ở các khoảng cách khác
mắt khi quan sát các vật ở khi quan sát các vật ở các nhau (d thay đổi) thì f của thấu kính mắt
các khoảng cách khác nhau.
khoảng cách khác nhau.
phải thay đổi để ảnh hiện đúng trên màng
Giới thiệu sự điều tiết của

lưới.
Ghi nhận sự điều tiết của 1. Sự điều tiết

113

GV :