Tải bản đầy đủ
VAI TRÒ CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆHIỆN ĐẠI TRONG VIỆC PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨCTRUYỀN THỐNG – THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

VAI TRÒ CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆHIỆN ĐẠI TRONG VIỆC PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨCTRUYỀN THỐNG – THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

Tải bản đầy đủ

Thứ nhất, khoa học và công nghệ hiện đại góp phần định hướng
cho nhận thức và thái độ của con người Việt Nam đối với truyền thống
yêu nước của dân tộc.
Thứ hai, bên cạnh vai trò định hướng, khoa học và công nghệ
hiện đại còn trở thành công cụ, phương tiện giúp con người phát huy
truyền thống yêu nước một cách tích cực, phong phú và hiệu quả hơn
so với khi đất nước ta còn nghèo nàn, lạc hậu.
Thứ ba, khi khoa học và công nghệ hiện đại trở thành động lực
để hiện thực hóa tình yêu đối với quê hương, đất nước, con người
Việt Nam thì đồng thời nó cũng tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh,
cải tạo các phong tục, tập quán lạc hậu, hay những chuẩn mực cũ
không còn phù hợp với cuộc sống hiện đại. Bên cạnh những kết quả
đạt được, việc nâng cao vai trò của khoa học và công nghệ đối với
việc phát huy "truyền thống yêu nước" vẫn còn có những hạn chế,
tồn tại.
3.1.2.Thực trạng vai trò của khoa học và công nghệ hiện đại
trong việc phát huy "truyền thống nhân ái".
Thứ nhất, sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại góp
phần định hướng nhận thức mới về truyền thống nhân ái của dân tộc ta.
Thứ hai, các thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại
ngày càng được sử dụng rộng rãi nên con người có nhiều cách thức
khác, hiện đại và hiệu quả hơn để thể hiện tinh thần yêu thương giữa
con người với nhau.
Thứ ba, ngày nay, bên cạnh các công trình nghiên cứu cùng các
sản phẩm khoa học và công nghệ hiện đại giúp cuộc sống con người
trở nên tốt đẹp hơn, môi trường sống thêm trong lành, chất lượng
cuộc sống được nâng cao, sức khỏe, tuổi thọ con người được cải
thiện,... thì cũng có không ít những nguy cơ đang rình rập, đe dọa
cuộc sống của con người hàng ngày, hàng giờ.
3.1.3. Thực trạng vai trò của khoa học và công nghệ hiện đại
trong việc phát huy "truyền thống cần cù, tiết kiệm trong lao động"
21

Thứ nhất, vai trò của khoa học và công nghệ hiện đại trong việc
định hướngvề mặt nhận thức.
Thứ hai, với vai trò là động lực và phương tiện, sự phát triển
của khoa học và công nghệ đã và đang tạo ra cho con người nhiều cơ
hội và điều kiện để con người phát huy truyền thống cần cù, tiết kiệm
trong lao động.
Thứ ba,trong vai trò đấu tranh, cải tạo những quan niệm sai
lầm, lạc hậu, những hành vi đi ngược lại truyền thống cần cù, tiết
kiệm trong lao động của người Việt Nam hiện nay, khoa học và công
nghệ cũng góp phần làm thay đổi nhận thức của một bộ phận người
dân còn có nhận thức chưa đúng đắn về truyền thống này trong bối
cảnh thời đại mới.
3.1.4.Thực trạng vai trò của khoa học và công nghệ hiện
đại trong việc phát huy "truyền thống hiếu học"
Thứ nhất, sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại
đang tạo ra sự thay đổi sâu sắc và toàn diện trong nhận thức, quan
niệm của người học về mục tiêu học tập, nội dung kiến thức, phương
pháp và cách thức học tập so với các giai đoạn trước.
Thứ hai, là công cụ, phương tiện phát huy truyền thống hiếu
học của dân tộc, những thành tựu của khoa học và công nghệ đã tạo
ra những điều kiện hết sức thuận lợi để mỗi người thực hiện mong
muốn được học tập, mở mang kiến thức về các lĩnh vực của đời sống.
Thứ ba,khoa học và công nghệ hiện đại góp phần tạo ra cơ sở
cho việc đấu tranh, cải tạo và xóa bỏ những quan niệm cũ, lệch lạc về
học tập.
3.2. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng vai trò của khoa học
đến việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam
hiện nay
3.2.1. Đảm bảo kết hợp hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh
tế với mục tiêu phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc
trong chiến lược phát triển khoa học và công nghệ
Hiện nay, trong chiến lược phát triển cũng như trong quá trình
triển khai ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ vào thực
22

tiễn chúng ta nhấn mạnh mục tiêu phát triển kinh tế. Chính vì vậy,
mục tiêu hướng đến phục vụ phát triển các lĩnh vực khác như văn
hóa, nâng cao đời sống tinh thần của người dân chưa thực sự được
nhấn mạnh trong đường lối, chính sách phát triển khoa học và công nghệ.
3.2.2.Giải quyết tốt mâu thuẫn giữa việc phát huy giá trị đạo
đức truyền thống với xu hướng xa rời các chuẩn mực giá trị đạo
đức truyền thống bởi những tác động tiêu cực của khoa học và
công nghệ
Quá trình giữ gìn và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống
trong bối cảnh hiện nay đang gặp phải không ít trở ngại mà trước hết
là xu hướng xa rời các chuẩn mực giá trị đạo đức truyền thống bởi
những tác động tiêu cực của khoa học và công nghệ. Yêu cầu đặt ra
đòi hỏi phải có sự đổi mới các hình thức, phương pháp cho phù hợp,
hiệu quả hơn trên cơ sở ứng dụng các thành tựu của khoa học và công
nghệ hiện đại.
3.2.3. Phát huy vai trò của các chủ thể đồng thời đảm bảo sự
phối hợp tích cực, hiệu quả giữa các chủ thể trong việc phát huy
các giá trị đạo đức truyền thống
Muốn nâng cao hiệu quả vai trò của các chủ thể phát huy, bên
cạnh việc nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của các chủ thể cần
phải đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, có hiệu quả giữa
Đảng, Nhà nước, các tổ chức đoàn thể, các cơ sở giáo dục, các gia
đình và đặc biệt là đội ngũ các nhà nghiên cứu khoa học.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
Phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong thời đại
cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại là một vấn đề có ý nghĩa
quan trọng không chỉ đối với sự phát triển của các giá trị đạo đức, mà
còn quan trọng đối với cả sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ
của đất nước ta hiện nay.Chính vì vậy, trong thời gian qua, các chủ
thể tham gia trực tiếp nhất vào quá trình này đã có những chuyển
biến tích cực trong nhận thức và hành động đem lại những kết quả tốt
đẹp. Đó là sự chỉ đạo định hướng của Đảng, sự quản lý của Nhà
nước, giáo dục từ phía nhà trường, gia đình và các tổ chức chính trị 23

xã hội, đội ngũ các nhà khoa học. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn tồn tại
những bất cập, dẫn đến chưa thực sự nâng cao được vai trò của
khoa học và công nghệ trong việc phát huy các giá trị đạo đức
truyền thống tốt đẹp của dân.
Thực trạng đó đòi hỏi phải có những phương hướng và giải
pháp đúng đắn, cụ thể, kịp thời nhằm nâng cao hơn nữa vai trò của
khoa học và công nghệtrong việc phát huy các giá trị đạo đức truyền
thống dân tộc Việt Nam hiện nay.
Chương 4
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM
NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
HIỆN ĐẠI ĐẾN VIỆC PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC
TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC VIỆT NAM HIỆN NAY
4.1. Phương hướng nâng cao vai trò của khoa học và công
nghệ hiện đại đến việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống
dân tộc Việt Nam hiện nay
4.1.1. Phát triển khoa học và công nghệ theo hướng nhân văn,
nhân đạo
Quan điểm của Đảng ta luôn nhất quán với đường lối phát triển
khoa học, công nghệ là nhằm “phát triển lực lượng sản xuất, phát
triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã
hội, nâng cao đời sống nhân dân”, nghĩa là hướng đến mục tiêu phục
vụ con người, vì sự phát triển của con người và xã hội.
4.1.2. Tạo môi trường xã hội lành mạnh cho việc nâng cao vai
trò của khoa học và công nghệ đối với việc phát huy các giá trị đạo
đức truyền thống
* Điều kiện kinh tế - xã hội
* Điều kiện chính trị - xã hội

24

4.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao vai trò của
khoa học và công nghệ hiện đại đến việc phát huy các giá trị đạo
đức truyền thống dân tộc Việt Nam hiện nay
4.2.1.Nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học và công
nghệ trong việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc.
Mọi hoạt động khoa học từ việc đưa ra định hướng đến nghiên
cứu và tổ chức ứng dụng các thành tựu của khoa học và công nghệ đều
phải xuất phát từ nhận thức của các chủ thể tham gia vào quá trình đó.
Mỗi chủ thể đều có vai trò, nhiệm vụ khác nhau nhưng đều phải nhận
thức rõ tầm quan trọng của khoa học và công nghệ trong việc phát huy
các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, từ đó xác định phương thức
phù hợp nhất để nâng cao vai trò của khoa học và công nghệ.
4.2.2. Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý về khoa học và công
nghệ trong nền kinh tế thị trường nhằm tạo động lực, đồng thời
hạn chế những tác động tiêu cực cho việc phát huy các giá trị đạo
đức truyền thống
Trong thời gian qua, bằng các quy định trong các chính sách và
cơ chế quản lý kinh tế do Nhà nước ban hành đã có tác dụng kích
thích đổi mới và nâng cao trình độ công nghệ của sản xuất, đảm bảo
kết hợp hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế và văn hóa tinh thần
trong xây dựng, hoạch định và thực thi các chiến lược, kế hoạch phát
triển khoa học và công nghệ.

25