Tải bản đầy đủ
Các cơ sở để tìm hiểu môn phương pháp dạy TN-XH

Các cơ sở để tìm hiểu môn phương pháp dạy TN-XH

Tải bản đầy đủ

38

Header Page 45 of 161.
coi trọng chất lượng GD-ĐT và hiệu quả sử dụng, đáp ứng nhu cầu nhân lực trước mắt
và lâu dài của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao dân trí,
đáp ứng nhu cầu học tập của mọi tầng lớp nhân dân, tiến tổi một xã hội học hành...".
(Dự thảo chiến lược phát triển Giáo dục-Đào tạo đến năm 2010 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo)
4.2.2. Mục tiêu đào tạo giáo viên tiểu học của nhà trường sư phạm
4.2.2.1. Mục tiêu của nhà trường sư phạm
Mục tiêu của nhà trường sư phạm là đào tạo và bồi dưỡng sinh viên một cách
toàn diện, không ngừng nâng cao chất lượng học tập văn hóa và khoa học, học tập
phương pháp giáo dục và nghiệp vụ giảng dạy, phấn đấu làm cho tất cả giáo viên phổ
thông dần dần có trình độ đại học..., coi trọng hơn nữa việc nâng cao phẩm chất chính
trị và rèn luyện đạo đức cách mạng, việc đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm theo
đúng nguyên lý giáo dục của Đảng. [1, tr. 3-4-5]
4.2.2.2. Mục tiêu đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học sư phạm
Hệ Đại học sư phạm đào tạo giáo viên tiểu học tuyển những học sinh đã tốt
nghiệp PTTH, đào tạo trong 4 năm để họ trở thành giáo viên tiểu học có trình độ Đại
học sư phạm, có tư tưởng và phẩm chất đạo đức của người giáo viên mới, có đủ sức
khỏe, có kiến thức khoa học vững chắc, có năng lực giáo dục và giảng dạy tốt các môn
học ở Tiểu học theo yêu cầu mổi của giáo dục, có khả năng tham gia và tự nghiên cứu
khoa học giáo dục tiểu học, có tiềm lực tự bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm và
trình độ chuyên môn để tự vươn lên trở thành nòng cốt của cấp học. Những phẩm chất
này được cụ thể như sau:
1. Có tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, thái độ lao động đúng đắn,
vượt khó khăn trong công tác giáo dục ở tiểu học;
2. Có tri thức văn hóa khoa học tổng hợp và hệ thống (bao gồm tri thức khoa học
tự nhiên, khoa học xã hội- nhân văn, nghệ thuật...) làm cơ sở để hiểu sâu nội dung của
giáo dục tiểu học và giảng dạy tốt các môn học ở tiểu học, trong đó có một số lĩnh vực
được trang bị sâu hơn;

Footer Page 45 of 161.

39

Header Page 46 of 161.
3. Hiểu và nắm chắc khoa học sư phạm, bao gồm: Tâm lý, Giáo dục học, phương
pháp giảng dạy và giáo dục các bộ môn;
4. Nắm được đường lối chủ trương của nhà nước, các quan điểm, đường lối,
chính sách giáo dục đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục tiểu học;
5. Có kỹ năng tiến hành các hoạt động giáo dục và giảng dạy các bộ môn ở tiểu
học cho các đối tượng khác nhau;
6. Có khả năng tiến hành các hoạt động nghiên cứu, biết đánh giá, tổng kết rút
kinh nghiệm, phổ biến kinh nghiệm giáo dục và giảng dạy, có năng lực thường xuyên
tự học để không ngừng nâng cao trình độ
7. Biết vận dụng sáng tạo các quan điểm đường lối giáo dục trong việc quản lý
nhà trường và vận động nhân dân xây dựng nhà trường tiểu học. [3, tr. 3-4-5].
4.2.2.3. Mục tiêu của Giáo dục Tiểu học
Giáo dục tiểu học là bậc học bắt buộc đối với trẻ em từ sáu đến mười bốn tuổi.
Chương trình giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm năm học, từ lớp Một đến lớp
Năm, Tuổi học sinh vào lớp Một là sáu tuổi.
Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự
phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ
bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bước đầu
xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học trung
học cơ sở.
(Điều 23 - Luật Giáo dục- 1998).
Giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cần thiết về
tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán;
có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về nghệ thuật.
(Điều 24 -Luật Giáo dục).
4.3. Môn TN -XH trong chương trình giáo dục tiểu học
4.3.1. Mục tiêu môn Tự nhiên -Xã hội

Footer Page 46 of 161.

40

Header Page 47 of 161.
Môn Tự nhiên và Xã hội ở Tiểu học nhằm giúp học sinh:
- Có một số kiến thức cơ bản, ban đầu và thiết thực về con người và sức khỏe,
một số sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội;
- Bước đầu hình thành và phát triển những kỹ năng như tự chăm sóc sức khỏe
cho bản thân, ứng xử hợp lý trong đời sống để phòng tránh một số bệnh tật và tai nạn;
quan sát, nhận xét, nêu thắc mắc, đặt câu hỏi, biết cách diễn đạt những hiểu biết của
mình về các sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội;
- Hình thành và phát triển những thái độ và hành vi như có ý thức thực hiện các
quy tắc vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng; yêu thiên nhiên, gia đình
và cộng đồng; yêu thiên nhiên, gia đình, trường học, quê hương.
4.3.2. Đặc điểm môn học
Môn TN-XH là môn học được xây dựng theo tư tưởng tích hợp. Môn học xem
xét tự nhiên-con người-xã hội trong một thể thống nhất, có mối quan hệ qua lại và tác
động lẫn nhau. Môn học được hình thành từ tri thức của nhiều ngành khoa học như
Sinh học, Vật lý, Hóa học, Địa lý, Lịch sử, Môi trường, Dân số...
Trong chương trình môn TN-XH, tư tưởng tích hợp được thể hiện trong nội dung
và phương pháp dạy học với nhiều mức độ và hình thức khác nhau theo hai giai đoạn
phát triển nhận thức của trẻ em ở tiểu học.
Giai đoạn 1: Từ lớp Một đến lớp Ba: Ở giai đoạn này, trẻ em có cái nhìn môi
trường tự nhiên và xã hội dưới dạng tổng thể. Tư duy của trẻ còn nặng về cụ thể, khả
năng phân tích của trẻ chưa cao. Vì vậy, chương trình chưa được cấu trúc theo môn mà
theo dạng các chủ đề. (Trong chương trình cải cách giáo dục, môn học được cấu trúc
dưới dạng 7 chủ đề: Gia đình, Trường học, Quê hương, Cơ thể người, Thực vật, Động
vật, Bầu trời và Trái đất. Trong chương trình tiểu học 2000, chương trình được cấu
trúc lại thành 3 chủ đề: Con người và sức khỏe, Xã hội, Tự nhiên).
Giai đoạn 2: Lớp Bốn và lớp Năm: Ở giai đoạn này, tư duy phân tích và tư duy
trừu tượng của học sinh tiểu học phát triển hơn. Vì vậy, chương trình được cấu trúc
theo các phân môn: Lịch sử, Khoa học , Địa lý.

Footer Page 47 of 161.

41

Header Page 48 of 161.
Trong môn TN-XH, các kiến thức được trình bày từ gần đến xa, từ dễ đến khó,
tăng dần mức độ phức tạp và khái quát nhằm phù hợp với khả năng tiếp thu của học
sinh. Đây là nguyên tắc đồng tâm trong cấu trúc chương trình.
Môn TN-XH là môn học về thiên nhiên, con người và xã hội gần gũi xung quanh
các em, vì vậy các em có vốn sống để tham gia xây dựng bài học. Giáo viên cần tăng
cường tổ chức những hoạt động thực hành để học sinh biết cách thực hiện những hành
vi có lợi cho sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng. [5], [8], [9], [10], [11].

Footer Page 48 of 161.

42

Header Page 49 of 161.
CHƯƠNG 2 : NGHIÊN CỨU THỬ NGHIỆM
1. Tìm hiểu nội dung môn phương pháp dạy TN-XH
1.1. Đặc điểm môn học
Đây là môn học nằm trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học trình độ cử
nhân. Môn học được xây dựng để đáp ứng yêu cầu dạy học môn Tự nhiên - Xã hội ở
bậc tiểu học trong Chương trình cải cách bắt đầu từ năm 1995 và Chương trình Tiểu
học 2000 bắt đầu từ năm học 2002-2003. Môn Phương pháp dạy TN-XH là môn học
được xây dựng theo tinh thần đón trước sự phát triển của môn TN-XH nhằm chuẩn bị
đội ngũ giáo viên tiểu học dạy tốt môn học này.
1.2. Mục tiêu dạy học
1.2.1. Mục tiêu kiến thức
Sau khi học xong môn Phương pháp dạy TN-XH, mục tiêu kiến thức mà người
học cần đạt được là:
- Nắm vững nội dung chương tình, mục tiêu, sách giáo khoa, các phương pháp và
cách thức tổ chức giảng dạy môn TN-XH ở Tiểu học;
- Nắm vững tư tưởng và nguyên tắc xây dựng chương trình môn TN-XH;
- Nắm vững đặc điểm môn học để từ đó triển khai dạy học môn học một cách có
hiệu quả;
- Hiểu rõ vấn đề dạy học gắn với thực tế địa phương, từ đó hướng dẫn học sinh
áp dụng lý thuyết học ở trường vào cuộc sống sản xuất ở địa phương và những tình
huống thực trong cuộc sống.
1.2.2. Mục tiêu kỹ năng
Môn học giúp người học hình thành những kỹ năng:
- Biết lập kế hoạch dạy học theo đúng yêu cầu và đặc điểm môn học, hoàn cảnh
và đặc điểm nhận thức của học sinh, đặc điểm thực tế địa phương nơi trường đóng;

Footer Page 49 of 161.

43

Header Page 50 of 161.
- Biết dạy học bằng cách kết hợp nhiều những phương pháp mang tính chất đặc
thù của môn học, khai thác mặt mạnh của từng phương pháp để dạy học đạt hiệu quả
cao;
- Biết tổ chức dạy học bằng nhiều hình thức khác nhau để có thể giúp học sinh
hình thành những kỹ năng cần thiết một cách tốt nhất;
- Biết đánh giá học sinh bằng xu hướng đánh giá tích cực hiện nay;
1.2.3. Mục tiêu thái độ
- Ý thức được tầm quan trọng phải trang bị cho học sinh tiểu học những kiến
thức ban đầu, cơ bản và thiết thực về tự nhiên và xã hội để các em có thể ứng xử đúng
trong những trường hợp cụ thể trong cuộc sông;
- Luôn cố gắng giúp học sinh biến những kiến thức lý thuyết trong sách vở thành
những điều có ích cho cuộc sống của các em;
- Yêu nghề, yêu trẻ, có thái độ xây dựng để hoàn thiện môn học;
1.3. Yêu cầu nhận thức
- Nắm vững các khái niệm "tư tưởng tích hợp", "nguyên tắc đồng tâm", "dạy học
gắn với thực tế địa phương", " bài học mở "...
- Hiểu - biết về đặc điểm, các mặt mạnh và yếu của từng phương pháp dạy học,
từng cách thức tổ chức dạy học và từng phương pháp đánh giá trong dạy học môn TNXH.
- Thành thạo kỹ năng lập kế hoạch dạy học, kỹ năng đứng lớp, kỹ năng tổ chức
dạy học một cách có hiệu quả.
1.4. Phân tích các MTDH của môn PP dạy TN-XH
1.4.1. Phân bố chương trình
- Số đơn vị học trình: 03 ĐVHT (45 tiết)
-Môn học dành 36 tiết cho phần lý thuyết và 9 tiết cho phần thực hành được
phân bố như sau:
Phần một: Tổng quan chương trình môn PP dạy học TN-XN: 6 tiết

Footer Page 50 of 161.