Tải bản đầy đủ
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP

Tải bản đầy đủ

5

sau: “C nh tranh là s ganh ua gi a các ch th kinh t trên c s phát huy hi u
qu nh ng ngu n l c c a mình

t n d ng nh ng c h i kinh doanh, th a mãn t t

nh t nhu c u c a khách hàng m c tiêu và qua ó giành
tr

c v th t t trên th

ng”

1.1.1.2. Khái ni m n ng l c c nh tranh
Theo báo cáo c a Di n àn kinh t th gi i WEF (1997) v kh n ng c nh
tranh toàn c u thì n ng l c c nh tranh

c hi u là kh n ng, n ng l c mà doanh

nghi p có th duy trì v trí c a nó m t cách lâu dài và b n v ng trên th tr
tranh, b o

m th c hi n m t t l l i nhu n ít nh t b ng t l

c tiêu c a doanh nghi p,
nghi p

ng th i

t

c

ng c nh

òi h i tài tr nh ng

c nh ng m c tiêu c a doanh

t ra. N ng l c c nh tranh có th chia làm 3 c p: n ng l c c nh tranh qu c

gia, n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p, n ng l c c nh tranh c a s n ph m và
ch v .
Có th

úc k t v n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p nh sau: N ng l c

nh tranh c a doanh nghi p là kh n ng t o ra s n ph m, d ch v
th

u vi t h n

i

h p d n khách hàng trên c s khai thác th c l c và l i th bên trong, bên

ngoài nh m

t hi u qu kinh t cao và b n v ng.

1.1.1.3. Khái ni m l i th c nh tranh
Khái ni m l i th c nh tranh ã tr thành tâm
chi n l

c. Có nhi u tác gi

a ra có

m c a các cu c th o lu n v

nh ngh a khác nhau v l i th c nh tranh.

Trong tác ph m Competitive advantage, Michael Porter cho r ng
thành công trên th tr

ng thì doanh nghi p ph i có kh n ng c nh tranh so v i các

i th . L i th c nh tranh
hóa và chi n l

c th hi n

ba góc

:d n

u v chi phí, khác bi t

c t p trung thành công. Ngoài ra, Porter cho r ng l i th c nh tranh

xu t phát t giá tr mà công ty t o ra cho khách hàng c a mình v
ra nó.

có th

t trên chi phí t o

6

Barney [200:9] cho r ng doanh nghi p có l i th c nh tranh khi doanh nghi p
có các hành

ng t o ra giá tr kinh t trong ngành ho c th tr

doanh nghi p c nh tranh th c hi n các hành
gi a l i th c nh tranh và hi u qu ho t

ng t

ng và khi có ít

ng t . Barney nêu m i liên h

ng, ông cho r ng m t doanh nghi p ho t

ng hi u qu trên m c trung bình khi nó t o ra giá tr v

t mong

i t ngu n l c

c s d ng.
Nh v y, th c t có nhi u quan ni m khác nhau v l i th c nh tranh. M u
ch t c a l i th c nh tranh là nh ng gì làm cho doanh nghi p n i b t, nh ng gì làm
cho doanh nghi p t t h n

i th nh m th a mãn nhu c u ngày càng t ng c a khách

hàng.
1.1.1.4. Khái ni m kh n ng c nh tranh
Hi n nay có nhi u quan ni m khác nhau v kh n ng c nh tranh c a doanh
nghi p.
Theo Fafchams, kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p là kh n ng doanh
nghi p ó có th s n xu t ra s n ph m v i chi phí bi n
a nó trên th tr

i trung bình th p h n giá

ng.

Theo Randall, ó là kh n ng giành
i l i nhu n nh t

c và duy trì th ph n trên th tr

ng

nh.

Theo Dunning, ó là kh n ng cung ng s n ph m c a chính doanh nghi p
trên các th tr

ng khác nhau mà không phân bi t n i b trí s n xu t c a doanh

nghi p ó.
Theo m t s quan

m khác thì cho r ng kh n ng c nh tranh là trình

ngh s n xu t s n ph m theo úng yêu c u c a th tr

ng

ng th i duy trì

công
c thu

nh p c a mình.
Có th th y r ng các quan ni m
quy l i

u nói t i vi c chi m l nh th tr

ng trên các góc

khác nhau nh ng chung

ng và l i nhu n. T

ó cho th y n ng l c

7

nh tranh th hi n s c m nh n i t i c a doanh nghi p. Trong khi ó, kh n ng
nh tranh xét trên khía c nh doanh nghi p s d ng và phát huy n ng l c c nh tranh
ó nh th nào trong vi c tranh ua v i các

i th

chi m l nh th tr

ng và l i

nhu n.
Tóm l i, có th khái quát "kh n ng c nh tranh c a DN": Là vi c huy
ng có hi u qu các

ng l c c nh tranh

ng, s

a doanh nghi p, bi n chúng thành

nh ng l i th c nh tranh và s d ng chúng nh nh ng công c c nh tranh nh m
c v th c nh tranh nh t

t

nh.

1.1.2. M t s lý thuy t v n ng l c c nh tranh
1.1.2.1. Các lý thuy t c

n

i di n cho lý thuy t c

n v n ng l c c nh tranh là Adam Smith và David

Ricardo. Theo Adam Smith, ngu n g c th

ng m i gi a hai hay nhi u qu c gia là

do m i qu c gia có l i th c nh tranh tuy t

i v m t ngành nào ó so v i qu c gia

khác. David Ricardo cho r ng, các qu c gia không có l i th c nh tranh tuy t
n có th mua bán trao

i nh l i th t

ng

i

i.

1.1.2.2. Lý thuy t n ng l c c nh tranh c a Michael Porter

Hình 1.1: Mô hình kim c

ng c a Michael Porter
(Ngu n:L i th c nh tranh qu c gia )

8

Michael Porter là giáo s qu n tr kinh doanh t i khoa kinh doanh
Harvard và là chuyên gia hàng

u v

ih c

chi n l

c kinh doanh và tính c nh

ng, Michael Porter ã

a ra mô hình phân tích t i sao

tranh qu c t .
Trong mô hình kim c

t vài qu c gia l i có l i th c nh tranh h n các qu c gia khác.
Lý thuy t này cho r ng

m t a qu c gia c a m t t ch c óng vai trò quan

tr ng trong vi c hình thành nên l i th c nh tranh toàn c u. Mô hình kim c
phân tích n ng l c c nh tranh d a trên 4 y u t : Các y u t v
các

ng

u ki n s n xu t,

u ki n v nhu c u, các ngành h tr liên quan và chi n l

c công ty c u trúc

ngành và s c nh tranh.
Mô hình 5 áp l c:

Hình 1.2: Mô hình 5 áp l c c a Michael Porter
(Ngu n: how competitive forces shape strategy)

Michael Porter

xu t mô hình n m áp l c trong ó th hi n b t k m t

ngành ngh nào trên th tr
c t các
gia th tr

ng

u ch u tác

ng c a n m l c l

i th c nh tranh trong ngành, m i e d a t các

ng c nh tranh: áp

i th ti m n ng tham

ng, áp l c t các nhà cung c p, áp l c t khách hàng và áp l c t các s n

9

ph m thay th .
1.1.2.3. Các tr
Tr

ng phái khác

ng phái “qu n tr chi n l

ra ngu n l c b o

c”: Tr

ng phái này chú tr ng

n vi c t o

m cho n ng l c c nh tranh nh : nhân l c, v n, công ngh ,

marketing. Vi c phân tích l i th c nh tranh c a doanh nghi p d a trên vi c o
ng và

i chi u các ngu n l c này. Tiêu bi u cho tr

ng phái này là Jr & A.J.

Strickland, Fred David .
Tr

ng phái “N ng l c c nh tranh ho t

nh ng ch tiêu g n v i ho t

ng”: Tr

ng phái này nghiên c u

ng kinh doanh: th ph n, n ng su t lao

chi phí v.v… Nh ng doanh nghi p có các ch tiêu ho t
ch ng h n nh n ng su t lao

ng, giá c ,

ng kinh doanh hi u qu ,

ng cao, th ph n l n, chi phí s n xu t th p thì có

ng l c c nh tranh cao.
Tr

ng phái “N ng l c c nh tranh d a trên tài s n”:

ây là tr

ng phái

nghiên c u ngu n hình thành n ng l c c nh tranh trên c s s d ng các ngu n l c
nh nhân l c, công ngh , lao

ng. Doanh nghi p có n ng l c c nh tranh cao là

doanh nghi p có kh n ng ti p c n và s d ng hi u qu các ngu n l c này.
Tr

ng phái “N ng l c c nh tranh theo quá trình”: Tr

ng phái này nghiên

u n ng l c c nh tranh nh các quá trình duy trì và phát tri n n ng l c c nh tranh.
Các quá trình bao g m: qu n lý chi n l
tác nghi p (s n xu t, ch t l
Chi n l

c

id

c, s d ng ngu n nhân l c, các quá trình

ng…).

ng xanh

W.Chan Kim và Renée Mauborgne (H c vi n INSEAD Pháp) ã nghiên c u
và công b “chi n l

c

100 n m qua. Quan

m này cho r ng c nh tranh

thì không th

id

ng xanh” d a trên s li u c a 30 ngành trong h n
các ngành có quá nhi u

t hi u qu cao. C h i th c s là t o ra các “ i d

thác các kho ng th tr

ng ch a bi t

i th

ng xanh”, khai

n, ch a b xâu xé b i c nh tranh.

10

1.1.3. M t s y u t c u thành n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p (các y u t
ib )
Áp d ng mô hình kim c
xu t s n g ,

ng c a Michael Porter cho tr

ng h p công ty s n

u ki n v y u t s n xu t th hi n n ng l c c nh tranh nh n ng l c

qu n lý, n ng l c tài chính, ngu n nhân l c, n ng l c ng d ng công ngh , n ng l c
nghiên c u phát tri n, n ng l c marketing, d ch v khách hàng (kh n ng phát tri n
ng màu theo yêu c u, ch t l

ng s n ph m và d ch v h u mãi, kh n ng giao

hàng úng h n và chính xác), n ng l c c nh tranh v giá, uy tín th

ng hi u.

1.1.3.1. N ng l c qu n lý
ng l c t ch c, qu n lý doanh nghi p
ng

n s t n t i và phát tri n c a doanh nghi p nói chung c ng nh n ng l c

nh tranh doanh nghi p nói riêng. Trình
hi n

c coi là y u t quan tr ng nh

t ch c, qu n lý doanh nghi p

c th

các m t sau:
Trình

c a

i ng cán b qu n lý:

th c liên quan t i ho t
tr

c th hi n qua kinh nghi m, ki n

ng kinh doanh c a doanh nghi p (t pháp lu t, th

ng, ngành hàng,…).

Trình

t ch c, qu n lý doanh nghi p: th hi n

máy qu n lý và phân

vi c s p x p, t ch c b

nh ch c n ng, nhi m v c a các b ph n. B máy

qu n lý g n nh và hi u qu góp ph n nâng cao n ng l c c nh tranh c a
doanh nghi p
ng l c ho ch

nh: N ng l c này có ý ngh a quan tr ng trong vi c

ng phát tri n,
ho ch

m b o hi u qu ho t

nh th hi n

khách hàng, kh n ng
nhu c u khách hàng.
1.1.3.2. N ng l c tài chính

kh n ng d báo xu h

nh

ng c a doanh nghi p. N ng l c
ng th tr

ng, d báo nhu c u

l p ra k ho ch và t ch c th c hi n nh m áp ng

11

t doanh nghi p mu n c nh tranh
chính. Trong ó v n là m t trong nh ng
r ng ho t

c tr

c h t ph i có

u ki n c n

ng c a mình. Do v y kh n ng huy

n ng l c v tài

doanh nghi p duy trì và

ng v n và s d ng v n hi u

qu s làm cho n ng l c tài chính c a doanh nghi p m nh lên.

nâng cao n ng

c tài chính, doanh nghi p ph i c ng c và phát tri n ngu n v n, t ng v n t có,
r ng v n vay, s d ng hi u qu các ngu n v n
ng

t o uy tín

i v i nh ng

i cho vay.

1.1.3.3. Ngu n nhân l c
i v i doanh nghi p s n xu t s n g thì y u t con ng
quan tr ng trong vi c s n xu t s n ph m và h tr
Ngu n nhân l c th hi n
l

ng d ng cho khách hàng.

hai m t:

ng: Doanh nghi p ph i có

ch c n ng

s l

ng nhân viên

m b o hoàn thành t t yêu c u và kh i l

Ch t l

ng:

Ch t l

ng ngu n nhân l c th hi n qua:
Trình

i óng vai trò r t

c a

i ng lao

các phòng ban

ng công vi c.

ng: Th hi n qua kinh nghi m và k n ng

ch c công vi c, kh n ng v n hành máy móc, kh n ng x lý s c
ch t l

ng s n ph m, kh n ng ph i h p v i các phòng ban liên quan

gi i quy t v n

, kh n ng sáng t o ch

ng trong công vi c và

kh n ng c i ti n trong công vi c.
n ng qu n tr

u hành c a cán b qu n lý, trình

chuyên môn

nghi p v và k n ng th c hi n nghi p v c a nhân viên: ây là tiêu
chí quan tr ng quy t

nh ch t l

ng s n ph m s n xu t và d ch v

a doanh nghi p s n xu t s n, là y u t then ch t giúp nâng cao n ng
c c nh tranh c a doanh nghi p. N ng l c qu n tr

u hành t t giúp

m b o các khâu v n hành nh p nhàng và hi u qu , t vi c mua
nguyên li u dung môi và các nguyên li u ph cho
tra ch t l

n s n xu t, ki m

ng, óng gói và giao hàng. Ngoài ra, vi c phát tri n các

12

ng màu và cách th c ng d ng s n có vai trò r t quan tr ng. Vi c
làm ra

c các b ng màu nhanh chóng và úng v i yêu c u c a

khách hàng làm t ng thi n c m và lòng tin t khách hàng, t

ó t o ra

tri n v ng g n k t và trung thành c a khách hàng v i s n ph m c a
công ty, m ra các c h i h p tác lâu dài trong t
1.1.3.4. Trình

ng lai.

công ngh

m quan tr ng c a công ngh th hi n rõ và nó nh h

ng l n

n n ng l c

nh tranh c a doanh nghi p. Công ngh phù h p góp ph n l n vào vi c
ch t l

mb o

ng s n ph m, n ng su t s n xu t, th i gian s n xu t và m c tiêu hao n ng

ng.
1.1.3.5. N ng l c nghiên c u và phát tri n (R&D)
Các y u t nh ngu n nhân l c nghiên c u, trang thi t b nghiên c u và tài
chính cho ho t

ng nghiên c u là các y u t c u thành n ng l c nghiên c u và

phát tri n. Trong môi tr

ng c nh tranh ngày càng gay g t, yêu c u c a khách hàng

ngày càng cao òi h i doanh nghi p ph i chú tr ng công tác nghiên c u phát tri n
t o ra các dòng s n ph m ch t l

ng, áp ng úng nhu c u c a khách hàng.

ng th i các công th c s n ph m c n thi t k

m b o h p lý hóa s n xu t, t i u

hóa chi phí.
1.1.3.6. N ng l c marketing
ng l c marketing tác

ng tr c ti p t i s n xu t và tiêu th s n ph m, áp

ng nhu c u khách hàng, góp ph n làm t ng doanh thu, t ng th ph n, nâng cao v
th c a doanh nghi p. Kh o sát nhu c u th tr
phù h p, xây d ng chi n l
là nh ng ho t
Mang

c s n ph m,

ng

l a ch n th tr

ng m c tiêu

nh giá và phát tri n h th ng phân ph i

ng s ng còn c a doanh nghi p.
c thù c a công ty s n xu t s n g v i dòng s n ph m cao c p ch y u

ph c v cho các

it

ng khách hàng

M và Châu Âu nên ho t

ng marketing

13

a ANC không

c chú tr ng th c hi n

Vi t nam. Thay vào ó, các h i ch

tri n lãm n i th t qu c t là n i ANC ti p c n các khách ti m n ng, tìm hi u nhu
u và mong

i c a khách hàng

t

ó thi t l p chi n l

c phát tri n s n ph m

và d ch v phù h p.
1.1.3.7. D ch v khách hàng
ch v khách hàng tác

ng l n

n n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p

n xu t s n g . Công tác d ch v khách hàng xuyên su t t vi c ti p c n, h tr
các khách hàng ti m n ng, ti p nh n
úng h n cho

n hàng,

u ph i s n xu t và giao hàng

n vi c gi i quy t các khi u n i c a khách hàng.

c thù c a ngành s n xu t và kinh doanh s n g là h tr
ng khách hàng nên công ty c n có
ng d ng c a x

ng khách hàng.

khách hàng trong vi c pha s n, h

ng d ng t i

i ng k thu t viên túc tr c trên chuy n

i ng k thu t viên h tr nhân viên x

ng c a

ng d n phun s n và ki m tra ch t l

ng s n

ph m n i th t sau khi hoàn thi n. Ngoài ra, m t công tác quan tr ng khác là phát
tri n các b ng màu theo yêu c u c a khách hàng. Vi c t o ra b ng màu chính xác và
nhanh chóng theo m u c a khách hàng s mang l i s tín nhi m và hài lòng c a
khách hàng, t
khách hàng

ó gia t ng tri n v ng ký k t h p

ng và lòng trung thành c a

i v i s n ph m c a công ty.

1.1.3.8. N ng l c c nh tranh v giá
Giá thành s n ph m c u thành b i hai y u t chính, ó là giá nguyên li u
vào và chi phí s n xu t. Ngoài ra các chi phí gián ti p khác nh h

ng

u

n giá c a

n ph m nh chi phí bán hàng, chi phí qu n lý chung…
Theo Michael Porter, chi phí th p giúp cho doanh nghi p có m c l i nhu n
trên m c trung bình trong ngành m c dù có nhi u
u này thì doanh nghi p c n có s

i th c nh tranh.

t

c

u t và kh n ng ti p c n ngu n v n, k

ng k thu t, h th ng qu n lý ch t ch , s n ph m

c thi t k

có th s n xu t

14

dàng, h th ng phân ph i hi u qu v i chi phí th p.
ng l c canh v giá th hi n
so v i

m c giá phù h p v i th tr

i th , kh n ng chi t kh u

n ph m khi giá c các y u t
1.1.3.9. Th
Th

các

t ng giá

ng hi u
ng hi u là m t t p h p nh ng c m nh n c a khách hàng v doanh

thu c tính, cá tính. Th
ng hi u-ng

ph m,

ng l n và m c

u vào t ng lên.

nghi p và s n ph m hay d ch v v i

th

n hàng s l

ng, m c giá bán

y

các khía c nh: mô t nh n di n, giá tr ,

ng hi u ràng bu c v i ng

i tiêu dùng . Th

ng hi u nh h

n vi c thuy t ph c mua hàng, quy t

i tiêu dùng qua m i quan h
ng

n kh n ng nh n bi t s n

nh s trung thành c a khách hàng.

p oàn Akzo Nobel là t p oàn v các s n ph m hóa ch t và s n ph hàng
u và n m trong danh sách 500 công ty l n nh t th gi i (Fortune Global 500
company). Uy tín và th

ng hi u c a t p oàn có tác

ng tích c c

a công ty TNHH Akzo Nobel Coatings Vi t Nam. Khi nh c
Nobel khách hàng th
và môi tr

ng liên t

ng

n m t công ty luôn

ng v i s n ph m s n cao c p, ch t l

n th

ng hi u

n s n g Akzo
cao an toàn cho ng

i

ng cao, h tr k thu t chu áo,

o hành ng d ng toàn c u.
Tóm l i, Có th
nh h

ng c a th

ng hi u m nh là có m t tài s n l n, là có l i th c nh tranh.

ng hi u

n kinh doanh ngày nay là h t s c l n. Tài s n th

ng

hi u có t tr ng ngày càng l n trong t ng tài s n c a doanh nghi p, và nó chính là
i th c nh tranh c a doanh nghi p.
các y u t bên trong c u thành nên n ng l c c nh tranh c a doanh nghi p
n xu t s n g d a trên phân tích các y u t
Michael Porter nh trên, s
1.3 :

các y u t

u vào theo mô hình kim c

ng c a

c bi u di n nh th hi n trong hình

15

ng l c qu n


Uy tín th ng
hi u
ng l c c nh
tranh v giá

ng l c
tài chính

NG L C C NH TRANH
A DOANH NGHI P S N
XU T S N G

Ngu n nhân l c

ch v khách
hàng

ng l c ng
ng công ngh

ng l c nghiên
u phát tri n

Hình 1.3: Các nhân t bên trong nh h
nghi p s n xu t s n g

ng l c
marketing

ng n ng l c c nh tranh c a doanh

(Ngu n: T ng h p c a tác gi )
1.1.4. M t s y u t môi tr

ng bên ngoài nh h

ng

n n ng l c c nh tranh

a doanh nghi p
1.1.4.1 Môi tr

ng vi mô:

Theo mô hình 5 áp l c c a Michael Porter dùng phân tích c nh tranh trong
ph m vi ngành, các y u t môi tr

ng vi mô có nh h

ng

n n ng l c c nh tranh

a công ty s n xu t s n g nh th hi n trong hình 1.4.
- Khách hàng:
Khách hàng trong l nh v c s n g là nh ng các x
th t

tiêu th th tr

khách hàng nh h
hàng

ng trong n
ng b i s l

ng gia công s n xu t n i

c và xu t kh u… S c m nh trong àm phán c a
ng khách hàng, t m quan tr ng c a t ng khách

i v i doanh nghi p, s nh y c m v giá c a khách hàng, kh n ng khách

hàng d dàng tìm s n ph m thay th .