Tải bản đầy đủ
1 Các khái niệm về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp

1 Các khái niệm về văn hóa, văn hóa doanh nghiệp

Tải bản đầy đủ

5
ngoài kinh tế, sống được nhờ sự trợ cấp của nhà nước và ăn theo nền kinh tế
(Dương Thị Liễu và cộng sự, 2009, trang 10).
Khi phân loại căn cứ theo hình thức biểu hiện, văn hóa được phân loại thành
văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần, hay nói đúng hơn theo cách phân loại này văn
hóa bao gồm văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể. Các đền chùa, cảnh quan di tích
lịch sử cũng như các sản phẩm văn hóa truyền thống như đồ gốm tranh, tượng, các
loại trang phục….đều thuộc loại hình văn hóa phi vật thể. Tuy vậy sự phân loại trên
cũng chỉ có nghĩa tương đối bởi vì trong một sản phẩm văn hóa thường có cả yếu tố
“vật thể” và “phi vật thể” (Dương Thị Liễu và cộng sự, 2009).
Như vậy, khái niệm văn hóa rất rộng, trong đó có những giá trị vật chất và tinh
thần được sử dụng làm nền tảng định hướng cho lối sống, đạo lý, tâm hồn và hành
động của mỗi dân tộc và các thành viên để vươn tới cái đúng, cái tốt, cái đẹp, cái
mỹ trong mối quan hệ giữa người và người, giữa người với tự nhiên và môi trường
xã hội.
Tổ chức văn hóa, giáo dục, khoa học của Liên Hợp Quốc (UNESCO) đưa ra
một định nghĩa được nhiều quốc gia thừa nhận và ứng dụng: “Văn hóa là tổng thể
sống động các hoạt động sáng tạo trong quá khứ và hiện tại hình thành một hệ thống
các giá trị truyền thống và thị hiếu. Văn hóa đó xác định từng đặc trưng riêng của
dân tộc”.
Từ những đặc trưng và nhận định có thể rút ra văn hóa như sau: “Văn hóa là
toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần mà loài người tạo ra trong quá trình lịch sử”.
1.1.2 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa tham gia vào mọi quá trình hoạt động của con người và sự tham gia
đó ngày càng được thể hiện rõ nét và tạo thành lĩnh vực văn hóa đặc thù như văn
hóa chính trị, văn hóa pháp luật, văn hóa giáo dục, văn hóa gia đình…và văn hóa
kinh doanh.
Văn hóa là một công cụ quan trọng và không thể thiếu trong quản lý điều
hành, bất kể đó là điều hành một quốc gia, một xã hội, một doanh nghiệp hay một
cơ quan. Người ta không thể quản lý điều hành tốt mà không sử dụng công cụ văn

6
hóa. Về mặt khoa học quản trị, việc quản trị một doanh nghiệp hay một quốc gia
điều có những nét tương đồng. Người ta thường sử dụng pháp luật và văn hóa xã
hội như hai công cụ quan trọng để quản lý một quốc gia.Và cũng tương tự người ta
có thể dùng quy chế và văn hóa doanh nghiệp để quản lý một doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp được các nhà nghiên cứu kinh tế trên thế giới bắt đầu
tìm hiểu và nghiên cứu từ thập niên 70 của thế kỷ 20 sau thành công của các doanh
nghiệp Nhật Bản có nền tảng dựa vào văn hóa doanh nghiệp giới doanh nhân.
Khái niệm văn hóa doanh nghiệp có nhiều định nghĩa nhưng vẫn chưa có định
nghĩa chuẩn nào được công nhận chính thức.
Theo chuyên gia người Pháp về doanh nghiệp vừa và nhỏ đã cho rằng văn hóa
doanh nghiệp là tổng hợp các giá trị, các biểu tượng huyền thoại, nghi thức các điều
cấm kỵ, các quan điểm triết học, đạo đức nền móng sâu xa của DN. Trong khi đó tổ
chức lao động quốc tế (ILO) thì định nghĩa văn hóa doanh nghiệp như là một sự
trộn lẫn giá trị, tiêu chuẩn, thói quen, truyền thống, những ứng xử và lễ nghi mà
toàn bộ chúng ta là duy nhất với một tổ chức đã biết. Hoặc theo (Kotter và Heskett,
1992) văn hóa tổ chức tượng trưng cho một hệ thống độc lập bao gồm các giá trị và
cách ứng xử chung trong một cộng đồng và có khuynh hướng được duy trì trong
thời gian dài.
Như vậy văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị vật chất và tinh thần được
gầy dựng nên trong suốt quá trình hình thành tồn tại và phát triển của một doanh
nghiệp. Các giá trị đó trở thành quan niệm tập quán truyền thống ăn sâu vào hoạt
động của doanh nghiệp và chi phối đến tình cảm, nếp suy nghĩ niềm tin, lý tưởng,
hành vi mọi thành viên của doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu chung.
Văn hóa doanh nghiệp là một trong những yếu tố gắn kết lợi ích cá nhân với lợi ích
tập thể, hưởng hành vi cá nhân vào việc thực hiện tốt nhất mục tiêu và sự kỳ vọng
của doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp là sản phẩm của những người làm cùng
trong một doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu giá trị bền vững. Văn hóa doanh nghiệp
xác lập một hệ thống các giá trị được mọi người trong doanh nghiệp chấp nhận, đề
cao, chia sẻ và ứng xử theo các giá trị đó.

7
Văn hóa doanh nghiệp tạo nên sự khác biệt cho doanh nghiệp và được coi là
bản sắc đặc trưng riêng của mỗi doanh nghiệp, VHDN liên quan đến các nhận thức
những gì mà thấy và nghe được. Với cách hiểu như vậy, khái niệm VHDN có thể
định nghĩa như sau: “VHDN là một hệ thống các ý nghĩa giá trị, niềm tin chủ đạo,
cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong doanh nghiệp
đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của từng
thành viên trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh
nghiệp đó.
Tóm lại văn hóa doanh nghiệp là những đặc trưng, bản sắc cá tính nét riêng cơ
bản để phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác. Đồng thời VHDN là
những chuẩn mực hành vi, hệ thống giá trị mà tất cả những người trong doanh
nghiệp đó phải tuân theo hoặc bị chi phối.
1.2 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp
Các yếu tố quyết định sự thành công của doanh nghiệp không phải nguồn vốn
nhiều hay ít sử dụng công nghệ gì mà nó được quyết định bởi việc tổ chức những
con người như thế nào, nguồn nhân lực luôn là tài sản quý giá nhất của mỗi
doanh nghiệp. Con người có thể đi lên từ tay không nhưng không bao giờ từ tay
không về văn hóa. Văn hóa chỉ có nền tảng chứ không có điểm mốc cuối cùng do
vậy xuất phát điểm của doanh nghiệp sẽ rất cao nếu nó được xây dựng trên nền
tảng văn hóa. Các doanh nghiệp khi xây dựng đều phải có nhận thức và niềm tin
triệt để khi đó văn hóa sẽ xuất hiện.
Văn hóa doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động của
doanh nghiệp, thể hiện qua các mặt sau:
Văn hóa doanh nghiệp là nguồn lực tạo ra lợi thế cạnh tranh
Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp được xem xét trên các khía cạnh như:
chất lượng sản phẩm, chi phí, sự linh hoạt, thời gian giao hàng….để có được những
lợi thế này doanh nghiệp phải có được những nguồn lực như nhân lực tài chính
công nghệ. Nguồn lực tài chính, máy móc, nguyên vật liệu đóng vai trò lợi thế so
sánh với đối thủ cạnh tranh trước khách hàng. Nguồn nhân lực đóng vai trò tham

8
gia toàn bộ quá trình chuyển hóa các nguồn lực khác thành sản phẩm đầu ra vì vậy
có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định tạo ra những lợi thế cạnh tranh như chất
lượng sản phẩm, thời gian giao hàng.
Tính hiệu quả của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào yếu tố văn hóa. Nó
ảnh hưởng trực tiếp to lớn đến việc hình thành mục tiêu, chiến lược và chính sách,
nó tạo ra định hướng có tính chất chiến lược đồng thời cũng tạo thuận lợi cho việc
thực hiện thành công chiến lược cho bản thân doanh nghiệp. Môi trường văn hóa
của doanh nghiệp còn có ý nghĩa tác động quyết định đến tinh thần, thái độ động cơ
lao động của các thành viên và việc sử dụng đội ngũ lao động vào các yếu tố khác
Văn hóa doanh nghiệp là một nguồn lực của doanh nghiệp
Mục tiêu của văn hóa doanh nghiệp là nhằm xây dựng một phong cách quản
trị hiệu quả đưa hoạt động của doanh nghiệp vào nề nếp và xây dựng mối quan hệ
hợp tác thân thiện giữa các thành viên của doanh nghiệp, làm cho doanh nghiệp trở
thành một cộng đồng làm việc trên tinh thần hợp tác tin cậy, gắn bó, thân thiện và
tiến thủ. Trên cơ sở đó hình thành tâm lý chung và lòng tin vào sự thành công của
doanh nghiệp, do đó xây dựng một nền nếp văn hóa lành mạnh tiến bộ trong tổ
chức, đảm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân trong doanh nghiệp. Mỗi công ty đều
có một hệ thống giá trị, một bản sắc riêng.
Văn hóa doanh nghiệp giữ chân người tài giỏi
Sự cạnh tranh trong môi trường kinh doanh của Việt Nam những năm gần
đây ngày càng cao. Người lao động có nhiều sự lựa chọn công việc hơn trước do
vậy việc biến động nhân lực là điều không thể tránh khỏi. Để giữ chân và phát huy
hết năng lực của nhân viên thì ngoài lương , các khoản phúc lợi xã hội và cơ hội
thăng tiến thì người lao động còn quan tâm đến văn hóa doanh nghiệp của doanh
nghiệp có phù hợp không, có cảm thấy thoải mái khi công tác không đó là các yếu
tố gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp tạo nên bản sắc của doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp là tài sản tinh thần của doanh nghiệp và phân biệt với
các doanh nghiệp khác, các thế hệ thành viên đã cùng chung tay xây dựng bảo tồn