Tải bản đầy đủ
ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP

ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP

Tải bản đầy đủ

bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm
thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn
vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền
thông giáo dục sức khỏe .
Đơn vị sự nghiệp y tế công lập được xác định dựa vào các tiêu chuẩn:
Thứ nhất, Đơn vị phải có văn bản quyết định thành lập ĐVSNYTCL của
cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương.
Thứ hai, Đơn vị được nhà nước cung cấp kinh phí và tài sản để hoạt động
thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thu theo
chế độ Nhà nước quy định.
Thứ ba, Đơn vị có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lí tài chính kế
toán theo chế độ nhà nước quy định.
Thứ tư, Đơn vị có tài khoản tại Kho bạc hoặc ngân hàng để kí gửi các
khoản thu, chi tài chính.
Các ĐVSNYTCL có các đặc điểm sau:
Thứ nhất, ĐVSNYTCL là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã
hội, không vì mục đích kiếm lời.
Đặc điểm này xuất phát từ tính chất của dịch vụ công, chủ yếu cung cấp
hàng hóa và dịch vụ cho xã hội không nhằm mục đích lợi nhuận như hoạt động
sản xuất kinh doanh. Nhà nước tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự

8

8

nghiệp y tế nhằm cung ứng cho xã hội dịch vụ khám chữa bệnh, chăm sóc sức
khỏe cộng đồng, trước hết nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân
phối lại thu nhập trong xã hội, đảm bảo thực hiện công bằng xã hội, đảm bảo mọi
tầng lớp, thành phần nhân dân đều có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ y tế. Chính
vì vậy sẽ thúc đẩy các ngành kinh tế phát triển, đảm bảo nguồn nhân lực dồi dào,
khỏe mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế và không ngừng nâng cao đời sống tinh
thần, sức khỏe của nhân dân.
Thứ hai, sản phẩm của các ĐVSNYTCL là sản phẩm mang lại lợi ích
chung có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất
cũng như tinh thần.
Sản phẩm và dịch vụ chủ yếu của các ĐVSNYTCL cung cấp cho xã hội là
dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng..Đó chính là
những “ Hàng hóa công cộng” có thể dùng chung cho nhiều người “ không loại
trừ” và “ không tranh giành”. Chính vì vậy, mọi người đều có thể tiêu dùng loại
hàng hóa đặc biệt này, phạm vi tác động sâu rộng đến tất cả các ngành kinh tế
quốc dân. Hoạt động trong lĩnh vực y tế đảm bảo cho lực lượng lao động lao
động có sức khỏe , tinh thần tốt để quá trình lao động tạo ra của cải vật chất ngày
càng hiệu quả, gắn bó hữu cơ với quá trình tái sản xuất xã hội.
Thứ ba, hoạt động sự nghiệp y tế trong các ĐVSNYTCL luôn gắn liền và
bị chi phối bới các chương trình phát triển kinh tế, xã hội của Nhà nước.
Chính phủ tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp y tế là để thực
hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện những mục tiêu kinh
tế - xã hội nhất định. Chính phủ tổ chức các chương trình mục tiêu quốc gia như:

9

9

Chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chương trình sức khỏe sinh sản,
chương trình phòng chống HIV/AIDS, … Những chương trình mục tiêu quốc gia
này chỉ có nhà nước với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để
và có hiệu quả. Để các chương trình này đi vào cuộc sống thì cần phải có các tổ
chức để thực hiện, triển khai và nhà nước đã sử dụng các đơn vị sự nghiệp công
để thực hiện bởi nếu để tư nhân thực hiện thì mục tiêu lợi nhuận sẽ lấn át mục
tiêu xã hội, từ đó dẫn đến các mục tiêu xã hội trở nên khó khăn khi thực hiện,
kìm hãm sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước.
1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ, vai trò của các đơn vị sự nghiệp y tế công
đối với nền kinh tế quốc dân.
Thứ nhất, đơn vị SNYTCL là các đơn vị do Nhà nước thành lập để cung
cấp các dịch vụ y tế công cộng cho xã hội: Nhu cầu khám chữa bệnh, chăm sóc,
tư vấn sức khỏe ngày càng là nhu cầu thiết yếu, hoạt động y tế ra đời chính là để
điều hòa những tác động không tốt của thế giới tự nhiên đối với con người.Chính
vì vậy, sự nghiệp y tế rất cần được quan tâm, chú trọng, lấy mục tiêu chăm sóc
sức khỏe cho con người làm gốc tạo nền tảng bền vững để phát triển kinh tế.
Thứ hai, các ĐVSNYTCL còn là cầu nối để thực hiện những chủ trương,
chính sách của Đảng và Nhà nước trong phát triển xã hội. Chính sách của Đảng
và Nhà nước ta luôn quan tâm, chú trọng tới vấn đề làm sao để đảm bảo an sinh,
xã hội, đảm bảo công bằng xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo,…các hoạt
động y tế là cầu nối quan trọng, là công cụ tiêu biểu để Đảng và Nhà nước thực
hiện chủ trương, chính sách của mình thông qua việc cắt giảm viện phí, lệ phí

10

10

đối với những người có công với cách mạng, các đối tượng chính sách, người
nghèo, người cao tuổi, trẻ em,…
Thứ ba, các ĐVSNCL là một công cụ để qua đó Nhà nước có thể ổn định
thị trường của các dịch vụ y tế công cộng, đảm bảo cho mọi người dân có cơ hội
tiếp cận với những dịch vụ khám chữa bệnh giá rẻ, hợp lí, phù hợp với mọi tầng
lớp trong xã hội, ai cũng có quyền được chăm sóc sức khỏe, được khám, chữa
bệnh theo nhu cầu.
1.2. Khái quát về cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế
công lập.
1.2.1 Khái niệm tự chủ tài chính
Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm chính xác nào về quyền tự chủ, tự
chịu trách nhiệm đối với các đơn vị sự nghiệp công.
Theo từ điển tiếng Việt, “tự chủ” là hình thức tự điều hành, quản lý mọi
công việc của mình, không bị phụ thuộc hay chi phối bởi một chủ thể khác. Nó
thể hiện tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vai trò của chủ thể trong việc thực
hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao phó nhằm đạt được các mục tiêu đặt ra.
“Tự chịu trách nhiệm” là khả năng chủ thể có thể đứng ra giải trình, chứng minh
cho những hành động và quyết định của mình đã được thực hiện một cách hợp
lý, đúng luật pháp; và đồng thời là việc chủ thể sẵn sàng gánh chịu những hậu
quả pháp lý có thể xảy ra.
Theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP của Chính phủ nước CHXHCN Việt
Nam ngày 25/04/2006, có quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm tại các đơn
11

11

vị sự nghiệp công lập là quyền được chủ động trong các quyết định về thực hiện
nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính một cách tiết kiệm và có hiệu
quả để hoàn thành các nhiệm vụ được giao.
1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc của cơ chế tự chủ tài chính.

● Mục tiêu của cơ chế tự chủ tài chính:
Điều 2 Nghị định số 43/2006/NĐ-CP quy định mục tiêu thực hiện quyền
tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các ĐVSYTCL là:
Thứ nhất, trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho đơn vị sự nghiệp y
tế công lập trong việc tổ chức, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn
lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao; phát huy mọi khả năng của
đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội; tăng nguồn thu nhằm
từng bước giải quyết thu nhập cho người lao động.
Thứ hai, thực hiện chủ trương xã hội hóa trong việc cung cấp dịch vụ y tế
cho xã hội, huy động sự đóng góp của cộng đồng xã hội để phát triển các hoạt
động sự nghiệp y tế, từng bước giảm dần bao cấp từ Ngân sách Nhà nước.
Thứ ba, thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với đơn vị sự
nghiệp y tế công, Nhà nước vẫn quan tâm đầu tư để hoạt động sự nghiệp ngày
càng phát triển; đảm bảo cho các đối tượng chính sách – xã hội, đồng bào dân
tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn được cung cấp dịch vụ
theo quy định ngày càng tốt hơn.
Thứ tư, phân biệt rõ cơ chế quản lư nhà nước với đơn vị sự nghiệp y tế
công với cơ quan quản lý nhà nước đối với cơ quan hành chính Nhà nước.

12

12

● Nguyên tắc của cơ chế tự chủ tài chính tại các ĐVSNYTCL:
Trong quá trình thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cần tuân thủ những
nguyên tắc (Điều 3 Nghị định 43/2006/NĐ-CP):
Thứ nhất, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đối với hoạt động sản xuất hàng
hóa, cung cấp dịch vụ phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, phù
hợp với khả năng chuyên môn và tài chính của đơn vị.
Thứ hai, thực hiện công khai, dân chủ theo quy định của pháp luật.
Thứ ba, thực hiện quyền tự chủ phải gắn với tự chịu trách nhiệm trước cơ quan
quản lý cấp trên trực tiếp và trước pháp luật về những quyết định của mình; đồng
thời chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Thứ tư, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền,nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân
theo quy định của pháp luật.
1.2.3 Phân loại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở Việt Nam

● Theo NĐ43/2006/NĐ-CP và NĐ85/2012/NĐ-CP của Chính Phủ, căn cứ vào
nguồn thu sự nghiệp (thu phí, lệ phí, thu dịch vụ, thu khác…), ĐVSNYTCL
được phân loại để thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính như
sau:
Mức tự đảm bảo chi phí

Tổng số thu sự nghiệp

hoạt động thường xuyên =
của đơn vị SNC (%)

13

x 100%
Tổng số chi hoạt động thường xuyên

13

̵ Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt
động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt
động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển lớn hơn hoặc bằng 100%
̵ Nhóm 2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt
động thường xuyên: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên lớn hơn
hoặc bằng 100%
̵ Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt
động thường xuyên: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên từ trên
10% đến dưới 100%
̵ Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh phí
hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do ngân sách nhà
nước bảo đảm toàn bộ: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên từ 10%
trở xuống.
● Việc đăng ký, phân loại các đơn vị sự nghiệp y tế được ổn định trong thời gian
03 năm, sau thời hạn 03 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp. Trường hợp
đơn vị có biến động về nguồn thu hoặc nhiệm vụ chi làm thay đổi cơ bản mức tự
bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên thì được xem xét điều chỉnh việc phân
loại trước thời hạn.
1.2.4. Nội dung của cơ chế tự chủ tài chính.

14

14

Theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP quy định các đơn vị sự nghiệp công lập,
cụ thể là các ĐVSNYTCL được quyền chủ động quyết định về quản lý tài chính
trong các nội dung:
● Tự chủ về nguồn tài chính:
Các ĐVSNYTCL được tự chủ tài chính, được chủ động bố trí kinh phí để thực
hiện nhiệm vụ được giao. Các nguồn tài chính đơn vị sự nghiệp thực hiện tự chủ
tài chính được phép chủ động quản lý sử dụng bao gồm:
̵ Ngân sách nhà nước cấp
̵ Nguồn thu sự nghiệp từ việc cung cấp các dịch vụ y tế
̵ Nguồn thu từ việc cung ứng hàng hóa, dịch vụ theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm
vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công.
̵ Từ phần được để lại từ số thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước theo quy
định của pháp luật.
̵ Trích nộp của các cơ sở hạch toán độc lập trực thuộc đơn vị theo quy chế chi
tiêu nội bộ; thu nhập được chia của các cơ sở sau khi hoàn thành nghĩa vụ với
ngân sách nhà nước.
̵ Thu từ các hoạt động khác theo quy định của pháp luật (nếu có).
● Quyền tự chủ về sử dụng nguồn tài chính chi hoạt động thường xuyên

15

15

Theo NĐ85/2012/NĐ-CP quy định rõ các nội dung chi theo chức năng, nhiệm
vụ mà đơn vị được chủ động quyết định. Cụ thể:
- Các đơn vị được chủ động nguồn tài chính chi hoạt động thường xuyên để chi
hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ của đơn vị; chi phục vụ cho
việc thu phí, lệ phí; chi thực hiện các hoạt động dịch vụ (kể cả chi thực hiện
nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, chi trả vốn vay, trả lãi tiền vay) theo quy định
sau:
◦ Số thu khấu hao tài sản cố định được hạch toán vào Quỹ phát triển hoạt động
sự nghiệp để duy tu, bảo dưỡng tài sản cố định, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng,
mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động chuyên môn. Số thu khấu hao của các
tài sản hình thành từ nguồn vốn vay, vốn huy động được sử dụng để chi trả gốc
tiền vay, lãi vay theo các hợp đồng vay vốn, huy động vốn;
◦ Đối với các nội dung chi quản lý, chi hoạt động chuyên môn đã được cơ quan
nhà nước có thẩm quyền quy định mức chi: Đơn vị được quyết định một số mức
chi cao hơn hoặc thấp hơn mức chi quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ của
đơn vị, nhưng phải phù hợp với khả năng tài chính của đơn vị. Riêng đối với tiêu
chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô, nhà làm việc, trang bị điện thoại công vụ tại
nhà riêng, công tác phí nước ngoài, tiếp khách nước ngoài: Đơn vị không được
quyết định mức chi cao hơn mức quy định của nhà nước;
◦ Đối với các nội dung chi quản lý, chi hoạt động chuyên môn chưa được cơ
quan nhà nước có thẩm quyền quy định mức chi: Đơn vị căn cứ vào tình hình
thực tế, vào quy trình chuyên môn kỹ thuật để xây dựng và ban hành định mức

16

16

kinh tế kỹ thuật và định mức chi cho phù hợp theo nguyên tắc ban hành theo quy
chế chi tiêu nội bộ và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình;
◦ Căn cứ vào khả năng tài chính và tình hình thực tế, Thủ trưởng đơn vị được
quyết định sử dụng một phần nguồn kinh phí chi thường xuyên hàng năm và một
phần từ Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để đào tạo nâng cao trình độ tay
nghề của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chi mua sắm các trang thiết bị,
sửa chữa lớn nhà cửa, cơ sở hạ tầng để tăng cường năng lực phục vụ và nâng cao
chất lượng dịch vụ;
◦ Căn cứ tính chất công việc, thủ trưởng đơn vị được quyền quyết định phương
thức khoán chi phí cho từng bộ phận, đơn vị trực thuộc nhằm sử dụng kinh phí
tiết kiệm, hiệu quả.
● Về tiền lương, tiền công, thu nhập tăng thêm:
Về tiền lương, tiền công:
̵ Đối với các đơn vị tự bảo đảm chi phí hoạt động và đơn vị bảo đảm một phần
chi phí hoạt động:
◦ Đối với những hoạt động thực hiện chức năng nhiệm vụ nhà nước giao; hoạt
động thu phí, lệ phí thì tính theo tiền lương cấp bậc, chức vụ do nhà nước quy
định
◦ Đối với những hoạt động cung cấp sản phẩm do nhà nước đặt hàng, tính theo
đơn giá quy định hoặc tính theo tiền lương cấp bậc, chức vụ do nhà nước quy
định.

17

17

◦ Đối với các hoạt động dịch vụ đơn vị có thành lập tổ chức sự nghiệp trực thuộc
để hoạt động dịch vụ và tổ chức hạch toán riêng áp dụng theo chế độ tiền lương
của doanh nghiệp nhà nước tại Nghị định số 205/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004
của Chính phủ, Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ.
- Đối với đơn vị do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động:
◦ Đối với những hoạt động thực hiện chức năng nhiệm vụ nhà nước giao; hoạt
động thu phí, lệ phí thì tính theo tiền lương cấp bậc, chức vụ do nhà nước quy
định
◦ Đối với hoạt động dịch vụ( nếu có) chi phí tiền lương, tiền công cho người lao
động thực hiện hoạt động dịch vụ đó, đơn vị tính theo tiền lương cấp bậc, chức
vụ do nhà nước quy định.
Về thu nhập tăng thêm:
Nhà nước khuyến khích các đơn vị sự nghiệp tăng thu, tiết kiệm chi, tinh giản
biên chế, tăng thêm thu nhập cho người lao động trên cơ sở hoàn thành nhiệm vụ
được giao, sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách; căn cứ kết quả tài
chính trong năm, đơn vị quyết định tổng mức thu nhập tăng thêm trong năm như
sau:
- Đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động, được quyết định tổng
mức thu nhập tăng thêm trong năm theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị, sau
khi đã thực hiện trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp.

18

18