Tải bản đầy đủ
Chương 2 Các qui định tội phạm về môi trường trong Bộ luật Hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng

Chương 2 Các qui định tội phạm về môi trường trong Bộ luật Hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng

Tải bản đầy đủ

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

Chng 2
Cỏc qui nh ti phm v mụi trng
trong B lut Hỡnh s Vit Nam v thc tin ỏp dng

2.1. Cỏc qui nh v ti phm mụi trng trong B lut Hỡnh s Vit Nam

m bo cho s n nh, phỏt trin bn vng ca t nc, trờn c
s Hin nh, mt s hnh vi xõm hi n cỏc yu t ca mụi trng gõy hu
qu nghiờm trng c coi l ti phm v cỏ nhõn vi phm s b truy cu
trỏch nhim hỡnh s ó c a vo trong B lut Hỡnh s. Vic hỡnh s hoỏ
nhng hnh vi nguy him xõm hi n mụi trng l th hin s nhn thc
ỳng n ca ng, Nh nc trc nhng hu qu do vic mụi trng b suy
thoỏi, ụ nhim gõy ra, th hin thỏi kiờn quyt ca Nh nc trong vic
u tranh vi cỏc hnh vi vi phm phỏp lut v bo v mụi trng. Theo ú,
nhng cỏ nhõn thc hin nhng hnh vi vi phm phỏp lut v mụi trng, gõy
ra hu qu nghiờm trng s phi chu trỏch nhim hỡnh s, trỏch nhim phỏp
lý nghiờm khc nht ca Nh nc. Mt s ti phm c th v mụi trng
c ghi nhn trong B lut Hỡnh s, ti Chng VII "Cỏc ti phm v kinh
t" v Chng VIII "Cỏc ti xõm phm an ton, trt t cụng cng v trt t
qun lớ hnh chớnh", ú l: iu 180. Ti vi phm cỏc quy nh v qun lý v
bo v t ai; iu 181. Ti vi phm v qun lý cỏc quy nh v qun lý v
bo v rng; iu 216. Ti vi phm v bo v v s dng cỏc di tớch lch s,
vn hoỏ, danh lam, thng cnh gõy hu qu nghiờm trng.
Cựng vi cỏc quy nh trong cỏc lnh vc chuyờn ngnh phỏp lut v
t ai, ti nguyờn thiờn nhiờn, v qun lý v bo v cỏc thnh t khỏc nhau
ca mụi trng... Cỏc quy nh ca phỏp lut hỡnh s, ó gúp phn ỏng k
trong vic rn e v trng tr cỏc ti phm xõm hi mụi trng, gúp phn

46

nõng cao nhn thc v bo v mụi trng núi chung, u tranh phũng, chng
cỏc ti phm v mụi trng núi riờng.
2.1.1. Nhng du hiu phỏp lý c trng ca cỏc ti phm v mụi
trng
Khỏi nim chung ca ti phm v mụi trng nờu trong Ch-ơng 1 giỳp
chỳng ta xỏc nh phm vi ca loi ti phm ny, cng nh l c s cho vic
xõy dng cỏc ti phm c th. hiu cỏc ti phm v mụi trng rừ rng v
c th hn, c bit nhm ỏp dng chớnh xỏc cỏc quy nh tng ng ca B
lut Hỡnh s trong cuc sng, ũi hi phi nghiờn cu cu thnh ti phm th
hin qua: khỏch th, mt khỏch quan, ch th v mt ch quan.
2.1.1.1. Khỏch th ca ti phm v mụi trng
Khỏch th ca ti phm l quan h xó hi c phỏp lut hỡnh s bo
v trỏnh khi s xõm hi cú tớnh cht ti phm, nhng b ti phm xõm hi n
v gõy nờn (hoc e do thc t gõy nờn) thit hi ỏng k nht nh [8, tr. 343].
i vi cỏc ti phm v mụi trng khỏch th loi ca cỏc ti phm
v mụi trng l tng th nhng quan h xó hi v gi gỡn mụi trng trong
sch, s dng hp lý nhng ti nguyờn ca nú v m bo an ton mụi trng
cho dõn c.
hiu khỏch th ca ti phm v mụi trng cn lm rừ khỏi nim
"mụi trng". Khỏi nim ny c a ra trong Lut Bo v mụi trng
2005, theo ú "Mụi trng bao gm cỏc yu t t nhiờn v vt cht nhõn to
bao quanh con ngi, cú nh hng ti i sng, sn xut, s tn ti, phỏt
trin ca con ngi v sinh vật" (Khon 1 iều 3). c bit, Lut khụng ch
xõy dng khỏi nim v mụi trng, m cũn ch rừ nhng b phn cu thnh
ca mụi trng. "Thnh phn mụi trng l cỏc yu t vật chât to thnh
mụi trng nh: t, nc, khụng khớ, õm thanh, ỏnh sỏng, sinh vt, h sinh
thỏi v cỏc hỡnh thỏi sinh vt khỏc" (Khon 1 iu 3).

47

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

Ni dung ca cỏc quan h xó hi l khỏch th ca ti phm v mụi
trng khụng gii hn trong mt lnh vc no, nh trong hot ng kinh t
chng hn. Hu qu ca nhng hnh vi xõm hi mụi trng gõy ra khụng ch
i vi hot ng kinh t, m i vi ton b cuc sng trờn trỏi t.
Trờn c s phõn tớch khỏch th ca loi ti phm ny, khỏch th trc
tip trong tng ti phm l nhng quan h xó hi c th v bo v v s dng
hp lý nhng b phn cu thnh ca mụi trng, cng nh m bo an ton
mụi trng cho dõn c. Vớ d, khỏch th ca ti hu hoi ngun li thu sn
l cỏc quan h xó hi v bo v v s dng hp lý nhng ngun li thu sn,
tc cỏc quan h v bo v v s dng hp lý sụng, h, bin.
i tng ca ti phm v mụi trng chớnh l i tng ca cỏc
hnh vi xõm hi n mụi trng. ú l nhng b phn cu thnh ca mụi
trng m ó c lit kờ trong (Khon 1 iều 3) Lut Bo v mụi trng
2005. Nhng b phn ny hỡnh thnh v tn ti mt cỏch t nhiờn, hoc cú s
kt tinh ca lao ng con ngi nhng vn tn ti trong thiờn nhiờn hoc
c a vo thiờn nhiờn thc hin chc nng sinh vt v nhng chc
nng t nhiờn khỏc. Chớnh bi bn cht gn vi t nhiờn nờn nhng thnh
phn cu thnh mụi trng cú th phõn bit c vi nhng i tng ti
phm khỏc m thng c bit di dng "hng hoỏ" hay "ti sn".
Nh vy, cn c vo i tng v khỏch th ca ti phm cú th
phõn chia nhng hnh vi xõm hi mụi trng c lut hỡnh s bo v thnh
hai nhúm:
Nhúm th nht bao gm cỏc hnh vi xõm phm trc tip n cỏc yu
t ca mụi trng nh: Vi phm cỏc yờu cu v gỡn gi, bo v mụi trng;
a vỏo s dng ccỏc cụng trỡnh lm nh hng xu n tỡnh trng mụi
trng xung quanh v sc kho ca con ngi; gõy ụ nhim mụi trng xung
quanh nh mụi trng khụng khớ, mụi trng nc, mụi trng t,; vi
phm cỏc qui nh v bo qun, s dng v vn chuyn cỏc cht hoỏ hc, cỏc

48

cht phúng x, cỏc cht bc x, cỏc c t, cỏc cht vi sinh, cỏc cht sinh hc,
du, khớ gas gõy thit hi cho mụi trng xung quanh v sc kho con
ngi.
Nhúm th hai bao gm cỏc ti xõm phm trt t phỏp lut mụi trng
v cỏc qui nh trong vic cỏc thnh phn mụi trng nh: Vi phm cỏc qui
nh v bo v v s dng t hoc cỏc ti nguyờn trong lũng t; vi phm cỏc
qui nh v bo v v s dng rng hoc cỏc ti nguyờn rng; hu hoi hoc
lm h hng cỏc cụng trỡnh thiờn nhiờn, cỏc vựng t nhiờn c bo v c bit.
2.1.1.2. Mt khỏch quan ca ti phm v mụi trng
Mt khỏch quan ca ti phm l mt bờn ngoi ca s xõm hi nguy him
ỏng k cho xó hi n khỏch th c bo v bng phỏp lut hỡnh s, tc l s
th hin cỏch x s cú tớnh cht ti phm trong thc t khỏch quan [8, tr.
344].
Cỏc ti phm v mụi trng cú th c thc hin bng hnh ng
hoc khụng hnh ng vi phm cỏc quy nh ca phỏp lut v s dng ngun
ti nguyờn thiờn nhiờn, gi gỡn v bo v mụi trng. Cỏc hnh vi ti phm v
mụi trng rt a dng: gõy ụ nhim mụi trng, hu hoi ti nguyờn mụi
trng, khụng thc hin quy tc bo v mụi trng, gõy dch bnh v.v...
Nhng hnh vi trong mt khỏch quan ca ti phm v mụi trng l s th
ch hoỏ trong lnh vc hỡnh s nhng hnh vi b nghiờm cm quy nh trong
Lut Bo v mụi trng (Điều 29):
1- t phỏ rng, khai thỏc khoỏng sn mt cỏch ba bói gõy hu hoi
mụi trng, lm mt cõn bng sinh thỏi;
2- Thi khúi, bi, khớ c, mựi hụi thi gõy hi vo khụng khớ; phỏt
bc x, phúng x quỏ gii hn cho phộp vo mụi trng xung quanh;

49

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

3- Thi du m, hoỏ cht c hi, cht phúng x quỏ gii hn cho
phộp, cỏc cht thi, xỏc ng vt, thc vt, vi khun, siờu vi khun c hi v
gõy dch bnh vo ngun nc;
4- Chụn vựi, thi vo t cỏc cht c hi quỏ gii hn cho phộp;
5- Khai thỏc, kinh doanh cỏc loi thc vt, ng vt quý, him trong
danh mc quy nh ca Chớnh ph;
6- Nhp khu cụng ngh, thit b khụng ỏp ng tiờu chun mụi
trng; nhp khu, xut khu cht thi;
7 - S dng cỏc phng phỏp, phng tin, cụng c hu dit hng lot
trong khai thỏc, ỏnh bt cỏc ngun ng vt, thc vt.
c trng ca cỏc ti phm v mụi trng quy nh trong B lut Hỡnh
s l thng s dng kt cu dn chiu. xỏc nh vic thc hin ti phm
v mụi trng thng phi cn c vo vic xỏc nh cỏc hnh vi vi phm cỏc
quy tc v s dng ngun ti nguyờn thiờn nhiờn v bo v mụi trng, trong
ú cỏc quy tc ny c quy nh trong nhng vn bn chuyờn ngnh khỏc.
Vớ d, mun khng nh hnh vi gõy ụ nhim khụng khớ theo iu 182, thỡ
cn cn c trờn c s gii hn ti a c phộp thi vo khụng khớ cỏc cht c,
khúi, bi v.v... Gii hn ny c quy nh c th trong qui chuẩn kỹ thuật
quốc gia do Bộ Tài nguyên và Mụi trng ban hnh (TCVN 5939- 2005). Vỡ
vy, cú th ỏp dng chớnh xỏc B lut Hỡnh s i vi cỏc ti phm v mụi
trng cn phi vn dng chớnh xỏc cỏc quy nh ca phỏp lut Vit Nam v
bo v mụi trng, trong ú cn c bit lu ý mt s vn bn quan trng nh:
- Lut Bo v mụi trng ngy (2005);
- Lut a dng sinh hc (2008);
- Lut Bo v v phỏt trin rng (2004);
- Lut Ti nguyờn nc (20-5-1998);

50

- Luật Thu sn (2003).
Ngh nh 159/N-CP ban hnh ngy 30/10/2007 v ni dung x pht
vi phm hnh chớnh trong lnh vc qun lý rng, bo v rng v qun lý lõm
sn; Ngh nh s 117/2009/N-CP ngy 31/12/2009 ca Chớnh ph v x
pht vi phm hnh chớnh trong lnh vc bo v mụi trng;
Ngh nh ca Chớnh ph s 34/2005/N-CP ngy 17/3/2005 Quy
nh v x pht vi phm hnh chớnh trong lnh vc ti nguyờn nc;
Ngh nh ca Chớnh ph s 77/2007/N-CP ngy 10/5/2007 Quy
nh v x pht vi phm hnh chớnh trong lnh vc khoỏng sn.
- Danh mc mt s loi ph liu ban hnh kốm theo Quyt nh s
12/2006/Q-BTNMT ngy 08 thỏng 9 nm 2006 ca B trng B Ti
nguyờn v Mụi trng.
- Danh mc cht thi nguy hi ban hnh kốm theo Quyt nh s
23/2006/Q-BTNMT ngy 26 thỏng 12 nm 2006 ca B trng B Ti
nguyờn v Mụi trng.
* Phn ln cỏc ti phm v mụi trng cú cu thnh vt cht (9 trong
s 11 ti: iu 182, iu 185, 186, iu 188, iu 189, iu 191). khng
nh ti phm hon thnh cn chng minh c nhng hnh vi vi phm gõy
hu qu c th. Trong din bin xõm hi mụi trng phc tp v ph bin
hin nay, vic xõy dng cỏc ti phm v mụi trng vi cu thnh vt cht
cha phỏt huy ht c vai trũ ca mỡnh i vi vic gỡn gi v bo v mụi
trng. Nhng hnh vi tn phỏ, hu hoi mụi trng sng cn c ngn
chn ngay t u v cú nhng bin phỏp ch ti kiờn quyt. õy l mt trong
s nhng iu kin c bn gi vng s tng trng n nh v mt kinh t,
m bo cht lng cuc sng ngy cng c ci thin. Vic nghiờn cu v
sa i cỏc quy nh ca B lut Hỡnh s v bo v mụi trng thụng qua
vic x lý ngay t khi thc hin cỏc hnh vi vi phm l ht sc cn thit. Cn

51

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

c x lý hỡnh s cỏc hnh vi ny khụng da vo ỏnh giỏ hu qu m cú
th bng vic xỏc nh quy mụ vi phm. Núi mt cỏch ngn gn: nờn thay i
tớnh cht ca cu thnh cỏc ti phm v mụi trng sang cu thnh hỡnh thc
l ch yu.
Hu qu trong cỏc ti phm v mụi trng c quy nh trong cỏc
cu thnh c bn l "hu qu nghiờm trng". Ngoi ra trong mt s cu thnh
vi tỡnh tit tng nng s dng thut ng "hu qu rt nghiờm trng" hoc
"hu qu c bit nghiờm trng". õy l nhng tiờu chớ mang tớnh cht tng
i, rt khú xỏc nh chớnh xỏc vỡ ph thuc vo nhiu yu t khỏc nhau nh:
tớnh cht ca hnh vi, quy mụ ca hnh vi, thit hi vt cht, kh nng khc
phc nhng thit hi cho mụi trng, v.v c bit trong lnh vc mụi
trng vic ỏnh giỏ mc ca thit hi cú nhng c thự riờng. Tht khụng
hp lý nu ch n gin ỏp dng nhng quy nh ca phỏp lut xỏc nh tớnh
cht nghiờm trng, m c ỏp dng cho cỏc ti phm khỏc nh xõm phm ti
sn riờng cụng dõn, cho cỏc ti phm v mụi trng. cú th ỏp dng chớnh
xỏc cỏc quy nh ca B lut Hỡnh s i vi cỏc ti phm v mụi trng, cn
cú mt s hng dn riờng c th t phớa cỏc c quan chc nng ca Nh
nc, nht l Tũa ỏn Nhõn dõn Ti cao, B Tài nguyên v Mụi trng, i vi
cỏc loi "hu qu" quy nh trong chng ny.
Xỏc nh cỏc hnh vi phm ti v mụi trng cng cn ch rừ mi
quan h nhõn qu gia cỏc hnh vi vi phm vi nhng hu qu xy ra. Nhng
thit hi v mụi trng phi phỏt sinh trc tip v ch yu t chớnh cỏc hnh
vi vi phm.
Trờn c s xỏc nh hu qu ca cỏc hnh vi vi phm, cú th xỏc nh
tớnh cht hon thnh ca ti phm.
* Ti phm v mụi trng vi cu thnh hỡnh thc. ú l ti lm lõy
lan dch bnh nguy him cho ng vt, thc vt (iu 187); ti vi phm cỏc quy
nh v bo v ng vt thuc danh mc loi nguy cp, quý, him c u tiờn

52

bo v (iu 190). xỏc nh ti phm ó hon thnh, khụng cn thit phi
cú hu qu xy ra. Thi im ti phm hon thnh c tớnh t thi im thc
hin hnh vi lit kờ ti cỏc iu trờn nh: a ra khi vựng dch bnh ng vt
cú kh nng truyn dch bnh cho ngi; sn bn ng vt hoang dó v.v...
* Cu thnh ca một số ti phm v mụi trng ũi hi phi cú du
hiu bt buc v vic ó b x pht hnh chớnh (iu 187, iu 188, iu 189).
Vic quy nh du hiu ó b x pht vi phm hnh chớnh trong cỏc ti phm
v mụi trng cú mt s vn v ni dung cn lu ý sau:
- Vic quy nh du hiu ny trong cỏc cu thnh ti phm v mụi
trng nhm tng cng trỏch nhim ca cỏc cỏ nhõn i vi vic bo v mụi
trng. Hnh vi vi phm ca nhng ngi ó b x pht hnh chớnh chng t
tớnh h thng ca s vi phm, s ngoan c ca ngi vi phm i vi nhng
hnh vi xõm hi mụi trng, cng nh ý thc khụng tt v vic bo v mụi
trng. iu ny núi lờn tớnh nguy him xó hi cao hn, v vỡ vy nhng
ngi ó b x pht vi phm hnh chớnh trong lnh vc mụi trng cn thit
phi b x lý mt cỏch kiờn quyt thụng qua cỏc ch ti hỡnh s, k c trng
hp hnh vi vi phm lp li cha dn n nhng hu qu nghiờm trng nh
quy nh trong B lut Hỡnh s.
- Du hiu v vic ó b x pht hnh chớnh trong một số ti phm v
mụi trng ch cú th l c s cho vic nh ti c th nu nh ú l vic x
pht hnh chớnh i vi hnh vi xõm hi mụi trng cựng loi v cha hết thi
hiệu c coi l cha b x pht hnh chớnh. Ni dung ca cỏc iu trong B
lut Hỡnh s phn cỏc ti phm v mụi trng th hin rt rừ kt lun ny khi s
dng kt cu "ó b x pht hnh chớnh v hnh vi ny". i vi thi hn
c coi l cha b x pht hnh chớnh, Phỏp lnh X pht vi phm hnh
chớnh (2002) quy nh rừ rng trong Khon 1 Điều 10 v thi hn ny l 1 nm.
2.1.1.3. Mt ch quan ca ti phm v mụi trng

53

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

Mt ch quan ca ti phm l mt bờn trong ca s xõm hi nguy
him ỏng k cho xó hi n khỏch th c bo v bng phỏp lut hỡnh sli, tc l thỏi tõm lý ca ch th c th hin di hỡnh thc c ý hoc
vụ ý i vi hnh vi nguy him cho xó hi b do mỡnh thc hin v i vi
hu qu ca hnh vi ú [8, tr. 344].
Mt ch quan ca cỏc ti phm v mụi trng c th hin di hỡnh
thc li c ý. Ngha l ngi phm ti bit rừ hnh vi ca mỡnh l nguy him
cho xó hi, thy trc hu qu ca hnh vi ú v mong mun hu qu xy ra
hoc tuy khụng mong mun nhng vn cú ý thc mc cho hu qu xy ra.
Trong quy nh ca B lut Hỡnh s ti cỏc iu ca ti phm v mụi
trng khụng cú mt quy nh trc tip hoc mt quy nh "ng ý" no cú
th khng nh ngi vi phm phi chu trỏch nhim hỡnh s trong trng hp
cú li do vụ ý. Hn na mt s trng hp ngi thc hin hnh vi nguy
him phi chu trỏch nhim hỡnh s sau khi ó tng b x pht hnh chớnh cho
nhng hnh vi vi phm cựng loi, nờn cng cú c s khng nh mt ch
quan ca ti phm v mụi trng c c trng ch bng li c ý. Trong cỏc
ti liu khoa hc phỏp lý cng th hin quan im ny [1, tr. 55].
Nghiờn cu cỏc hnh vi xõm hi mụi trng cú th rỳt ra mt s nhn
xột sau:
- Phỏ hoi mụi trng l phỏ hoi chớnh iu kin sng ca con ngi,
lm nh hng trc tip n cuc sng ca nhiu ngi. Vi s gia tng ca
cỏc hnh vi phỏ hoi ny, nờn coi cỏc ti phm ny ch yu l cỏc ti phm
rt nghiờm trng tng xng vi tớnh nguy him xó hi rt cao ca nú.
- Vi c thự ca cỏc hot ng xõm hi n mụi trng, thit hi
nhiu v ln nht l do cỏc t chc v doanh nghip gõy ra trong quỏ trỡnh sn
xut. Chớnh nhng ngi gi chc v khụng thc hin ht trỏch nhim ca
mỡnh, khụng cú ý thc bo v mụi trng v cu th thc hin cụng vic ca

54

mỡnh gõy thit hi cho mụi trng, nhng h li khú cú th b truy cu trỏch
nhim hỡnh s vỡ hnh vi vi phm phi vi li c ý.
- Trong cỏc ti liu phỏp lý ca nc ngoi phn ụng ý kin cho rng:
"phn ln cỏc ti phm v mụi trng c thc hin do li vụ ý" [21, tr. 22].
T s nhn xột trờn, cú th rỳt ra kt lun v vic mt ch quan ca
cỏc ti phm v mụi trng khụng nờn ch c c trng bng li c ý. Khi
bỡnh lun v "ti vi phm cỏc quy nh v bo v mụi trng gõy hu qu
nghiờm trng" ca B lut Hỡnh s nm 1985, cỏc tỏc gi cng cho rng: "v
mt ch quan, ti phm c thc hin do c ý hoc do vụ ý" [21, tr. 22].
Nhng hnh vi do vụ ý gõy hu qu nng n cho mụi trng cng cn
c nghiờm tr nhm tng cng hiu qu ca thc tin bo v mụi trng
Vit Nam. ng thi vic chu trỏch nhim hỡnh s trong trng hp cú li
vụ ý nờn c quy nh trc tip trong cỏc ti phm c th.
ng c v mc ớch ca cỏc ti phm v mụi trng rt a dng, cú th
l v li hoc ng c cỏ nhõn khỏc nhng khụng phi l du hiu bt buc
trong cu thnh ti phm. Trong mt ch quan ca ti phm v mụi trng,
mc ớch v ng c hu nh khụng cú ý ngha nh ti. Tuy nhiờn, cng
cú ti cú yờu cu mc ớch i vi mt vi hnh vi riờng l. Thc hin ti hu
hoi ngun li thu sn (iu 188 B lut Hỡnh s) bng hnh vi s dng
cht c, cht n, cỏc hoỏ cht khỏc, dũng in hoc cỏc phng tin, ng c
khỏc b cm ũi hi phi cú mc ớch "khai thỏc thu sn hoc lm hy hoi
ngun li thy sn" (Mc a Khon 1 iu 188 B lut Hỡnh s).
2.1.1.4. Ch th ca ti phm v mụi trng
Ch th ca ti phm l ngi ó cú li (c ý hoc vụ ý) trong vic
thc hin hnh vi nguy him cho xó hi b lut hỡnh s cm, cú nng lc trỏch
nhim hỡnh s v tui chu trỏch nhim hỡnh s [8, tr. 343].

55

Ket-noi.com
Ket-noi.com kho
kho tai
tai lieu
lieu mien
mien phi
phi

Ch th ca cỏc ti phm v mụi trng l tt c nhng ngi cú nng
lc trỏch nhim hỡnh s v t tui theo quy nh ca phỏp lut.
Tuy nhiờn cú th nhn thy tn ti vn chu trỏch nhim hỡnh s i
vi ti phm c th v mụi trng t 14 tuổi.
Ti phm m ngi thc hin phi chu trỏch nhim t 14 tui
trong chng XVII l ti hu hoi rng vi khung hỡnh pht c bit tng
nng (Khon 3 iu189 B lut Hỡnh s). Theo Khon 3 Điều 8 B lut Hỡnh
s, ti phm rt nghiờm trng l ti phm gõy nguy hi rt ln cho xó hi m
mc cao nht ca khung hỡnh pht i vi ti y l n 15 nm tự. Trong khi
ú, ngi t 14 tui tr lờn, nhng cha 16 tui phi chu trỏch nhim
hỡnh s v ti phm rt nghiờm trng do c ý. Khung hỡnh pht cao nht ca
ti hy hoi rng quy nh ti Khon 3 Điều 189 B lut Hỡnh s n 15 nm
tự, lit cỏc ti ny vo ti phm rt nghiờm trng. ng thi, nhng ti
phm ny c thc hin do c ý. D dng nhn thy vic ngi trờn 14 tui
vn phi chu trỏch nhim hỡnh s.
Trong mt s ti phm v mụi trng cú ch th c bit. S c bit
ny thụng thng nht gn vi vic gi chc v hoc cú quyn hn ca ngi
vi phm:
- Chu trỏch nhim hỡnh s ch cú th l nhng ngi gi chc v
hoc cú quyn theo quy nh ca phỏp lut cũn i vi cỏc hnh vi "cho phộp
a vo Vit Nam ng vt, thc vt hoc sn phm ng vt, thc vt b
nhim bnh hoc mang mm bnh nguy him cú kh nng truyn cho ngi"
(iu 186) hoc "cho phộp a vo Vit Nam ng vt, thc vt, sn phm
ng vt, thc vt thuc i tng kim dch m khụng thc hin cỏc quy
nh ca phỏp lut v kim dch" iu 187 B lut Hỡnh s.
Nhỡn chung xỏc nh ch th ca cỏc ti phm v mụi trng theo
phỏp lut Vit Nam nh vy l tng i hp lý. Vic gỡn gi v bo v mụi
trng l trỏch nhim ca mi ngi. cú c ý thc ỳng n v mụi

56