Tải bản đầy đủ
e. Kỹ năng sử dụng các phương tiện phỏng vấn

e. Kỹ năng sử dụng các phương tiện phỏng vấn

Tải bản đầy đủ

cho công việc viết báo của mình sao cho có hiệu quả cao nhất, thành công
nhất.
2.4.2. Phong cách chuyên nghiệp của nhà báo phát thanh
Nhà báo chuyên nghiệp hiện đại là nhà báo được đào tạo, làm việc và
ăn lương của đơn vị báo chí, có thẻ nhà báo hoặc thẻ CTV báo chí, tôn trọng
luật báo chí. Phong cách chuyên nghiệp của nhà báo thể hiện ở việc lòng
chuyên sâu vào công việc làm báo, coi hiệu quả công việc làm báo đúng đắn
là mục đích cao nhất của mình..
Bên cạnh những kỹ năng cứng được đào tạo theo cách này cách khác,
nhà báo cũng cần có những kỹ năng mềm để ứng xử và và hoạt động trong
nhiều tình huống công việc, giao tiếp, tác nghiệp khác nhau để đạt hiệu quả
cao. Song nghề báo là một nghề của nhiều nghề nên khó có tiêu chí nào, kỹ
năng nào để vận dụng như một công thức bất di bất dịch. Vì vậy nhà báo cần
có sự linh hoạt mà chính tính linh hoạt vận dụng kỹ năng cũng là một kỹ
năng. Có khi nhà báo phải khôn khéo mềm mỏng như một nhà ngoại giao,
nhưng cũng có khi nhà báo cũng phải bụi bặm dấn thân như một tay chơi có
hạng. Có khi nhà báo cầu kỳ chỉn chu đến từng chi tiết nhỏ nhất của công việc
nhưng cũng có khi phải chấp nhận những gì có thực trong điều kiện eo hẹp
nào đó mà tác nghiệp. Có khi nhà báo phải có trái tim nóng mà nhiều khi nhà
báo cũng phải có cái đầu lạnh một chút để thực thi công việc không để tình
cảm cá nhân làm ảnh hưởng công việc của mình.
Ví dụ:
Vì hiệu quả công việc, nhà báo có thể gọi một cuộc điện thoại hàng
chục phút để tường thuật một vụ bắt cóc con tin về cho tòa soạn. Hay đang đi
đường mà bắt gặp một vụ hỏa hoạn lớn, nhà báo sẵn sang rút điện thoại ra
tác nghiệp và gọi điện về tòa soạn để đưa tin trực tiếp từ hiện trường.
Phong cách chuyên nghiệp của nhà báo được thể hiện qua việc nhà báo
có thể tác nghiệp mọi lúc mọi nơi, trong mọi điều kiện hoàn cảnh. Dù không
có sự chuẩn bị về mặt nội dung cũng như các phương tiện kỹ thuật như máy
21

ghi âm, mic…nhưng chỉ với một chiếc điện thoại, nhà báo cũng vẫn có thể tác
nghiệp thành công.
Hay trong trường hợp tác nghiệp tại các hội nghị, hoặc các chuyến công
tác dài ngày mà cơ quan lại yêu cầu phải có thông tin phát sóng kịp thời,
không được chậm chễ thì nhà báo phải đem theo cả máy tính để viết bài, cắt
chỉnh âm thanh và gửi về cho cơ quan.
Phong cách chuyên nghiệp của nhà báo là phải có khả năng ứng dụng
tốt các thành quả của khoa học-công nghệ trong tác nghiệp và giỏi ít nhất một
ngoại ngữ thông dụng. Hiện nay, hoạt động báo chí không thể tách rời các sản
phẩm của khoa học-công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin. Do đó, nhà
báo phải có kiến thức vững vàng về công nghệ thông tin, sử dụng thành thạo
các thiết bị kỹ thuật phục vụ tác nghiệp. Bên cạnh đó, nhà báo phải thành thạo
một ngoại ngữ thông dụng, nhất là tiếng Anh (theo các chuyên gia, hiện hơn
80% các giao dịch trên thế giới diễn ra bằng tiếng Anh và phần lớn các thông
tin trên Internet được chuyển tải qua tiếng Anh). Bác Hồ từng nói: “Trong
nghề làm báo, ta có kinh nghiệm của ta, nhưng ta cũng cần phải học thêm
kinh nghiệm của các nước anh em. Muốn thế, thì những người làm báo ít nhất
cũng cần biết một thứ tiếng nước ngoài”. Thực tế cho thấy, ngoại ngữ là
phương tiện quan trọng giúp nhà báo khai thác các nguồn thông tin bằng tiếng
nước ngoài, mở mang tri thức mọi mặt, học hỏi kinh nghiệm của báo chí thế
giới, mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp; qua đó, hội
nhập hiệu quả và đạt tới đẳng cấp quốc tế.
Nhà báo chuyên nghiệp không bao giờ cho phép bản thân tùy tiện và
thiếu trách nhiệm khi tác nghiệp. Luôn đúng giờ, giữ lời hứa, bảo mật thông
tin cho nhân vật...là yếu tố cực kỳ quan trọng của mỗi nhà báo. Khi đi cơ sở
tác nghiệp hoặc hẹn nhân vật để phỏng vấn, nhà báo luôn luôn phải đúng giờ,
vì trong nhiều trường hợp chỉ cần trễ hẹn 5 phút cũng có thể khiến nhà báo
thất bại.

22

Rõ ràng tính hiệu quả công việc sẽ là tiêu chí chung của tính chuyên
nghiệp cho dù tình huống nào xảy ra, để thực hiện tốt nhất công việc của
mình nhà báo phải biết và sẽ biết làm gì để đạt được mục đích. Ví dụ biết
chuẩn bị chu đáo công việc, biết hình dung trước tình huống để đối phó, biết
xoay sở trong nhiều hoàn cảnh, biết sử dụng tốt nhiều phương tiện tác nghiệp,
biết ứng xử với đủ mọi đối tượng trong mỗi hoàn cảnh, biết tự sắp xếp công
việc để hoạt động độc lập, đồng thời cũng có kỹ năng để làm việc theo mô
hình nhóm…Để có thể có hiệu quả công việc tốt nhà báo đôi khi phải hy sinh
quyền lợi cá nhân, phải biết xoay sở tình thế, biết chịu đựng. Trong thực tế đôi
khi nhà báo cũng có thể phải rất bản lĩnh hoặc đôi khi thật khôn khéo, thậm
chí hơi “láu cá” để đạt được mục đích của mình.
Cuộc sống đang ngày càng hiện đại hơn. Và muốn có một nền báo chí
chuyên nghiệp thì cần phải có những phóng viên có phong cách chuyên
nghiệp. Họ chuyên nghiệp từ tác phong ăn mặc, đi đứng, trò chuyện, nhìn
nhận vấn đề…. Cái mà nhà báo chuyên nghiệp cần thoát ra đó là những phong
tục tập quán thói quen của Á Đông, như cả nể, cảm tính, xuề xòa, rông dài,
thích hình thức, hướng nội…
3.

Những khó khăn của nhà báo phát thanh khi đi tác nghiệp
Muốn sáng tạo được những tác phẩm báo chí hay, hấp dẫn, có chất
lượng cao, mang đậm hơi thở cuộc sống thì ngoài việc nắm vững nghiệp vụ
báo chí, có kiến thức sâu rộng về các vấn đề trong cuộc sống thì việc đi thực
tế, tiếp cận cơ sở là điều kiện bắt buộc và hết sức quan trọng đối với các
phóng viên.
Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là việc đi cơ sở của các phóng viên
đang gặp khá nhiều khó khăn, thử thách. Theo số liệu từ cơ quan quản lý nhà
nước cho biết hiện nay toàn quốc có 906 cơ quan báo chí; trong đó có 838 cơ
quan báo in, 67 đài phát thanh, truyền hình, một hãng thông tấn quốc gia, 95
báo điện tử và hàng ngàn trang tin điện tử cung cấp thông tin; trên 17.000 nhà

23

báo đã được cấp thẻ. Vì vậy, trong một ngày có những cơ sở phải đón tiếp
hàng chục nhà báo, phóng viên đến làm việc.
Không phải cứ muốn đến cở sở nào, gặp gỡ ai là cũng có thể đến được
ngay mà phóng viên phải trải qua những quá trình bắt buộc. Trước hết cần
phải tìm cách liên hệ với lãnh đạo đơn vị, địa phương, sau đó là đặt lịch hẹn
thông báo thời gian, địa điểm và lên chương trình cho buổi làm việc. Nếu mọi
việc thuận lợi thì phóng viên mới có thể đến gặp nhân vật ở cơ sở. Tuy nhiên
không phải lúc nào việc đi cơ sở cũng “thuận buồm, xuôi gió”, nếu không
muốn nói là gặp khá nhiều khó khăn, trở ngại ở khâu này hay khâu khác. Đối
với những phóng viên trẻ chưa có thẻ nhà báo mà chỉ xuất trình cơ sở giấy
giới thiệu của cơ quan báo chí thì việc tác nghiệp không hề dễ dàng. Không
những không nhận được thái độ thiện cảm mà thậm chí còn bị từ chối trả lời
phỏng vấn.Đối với những phóng viên lâu năm trong nghề thì họ có những lợi
thế, những kinh nghiệm riêng trong quá trình tác nghiệp nên việc đi cơ sở
cũng sẽ có nhiều thuận lợi hơn so với phóng viên trẻ, mặc dù thỉnh thoảng họ
vẫn gặp những trở ngại trong quá trình tác nghiệp. Nhưng với những phóng
viên trẻ mới vào nghề vì những nguyên nhân chủ quan hay những tác động
khách quan mà việc đến cơ sở của họ thực sự là một việc không dễ dàng gì.
Gần đây rất nhiều các bài biết phản ảnh các vụ việc phóng viên bị hành
hung hoặc gây khó dễ trong tác nghiệp. Thực tế này cho thấy, nhà báo dù là
đại diện cho tiếng nói của Đảng, của dân tộc nhưng họ chưa được bảo về về
quyền lợi cũng như vị thế trong xã hội.
Ví dụ: Vụ việc các phóng viên phải ngồi bệt dưới sàn để đưa tin tường
thuật quốc hội ngày 21/10 vừa qua là minh chứng rõ ràng nhất về những khó
khăn phóng viên gặp phải trong quá trình tác nghiệp.
Đối với những phóng viên lâu năm, có thâm niên trong nghề và đã tạo
dựng được “thương hiệu” với những tác phẩm đã được ghi nhận, độc giả biết
đến thì khi họ đi liên hệ với cơ sở thì người ở cơ sở sẽ biết họ là ai, công tác
tại cơ quan báo chí nào, hay viết về lĩnh vực nào… nên sẽ dễ dàng hơn trong
24