Tải bản đầy đủ
CHƯƠNG 2. HƯỚNG DẪN HS LỚP ĐIỀU DƯỠNG 12B SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY ĐỂ HỌC VÀ TỰ HỌC MÔN CHÍNH TRỊ

CHƯƠNG 2. HƯỚNG DẪN HS LỚP ĐIỀU DƯỠNG 12B SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY ĐỂ HỌC VÀ TỰ HỌC MÔN CHÍNH TRỊ

Tải bản đầy đủ

thấp, khả năng nắm bắt kiến thức bài học không sâu, từ đó dẫn đến những nhận thức
không đúng. Đặc biệt, tình trạng thờ ơ, chán học môn này rất phổ biến. Đa số SV chưa có
ý thức cao với môn học, cho rằng đây là môn học phụ, dẫn đến thái độ ỷ lại, thụ động,
thiếu tích cực. SV hầu như không có phương pháp và hình thức học tập sáng tạo.
2.2. Sử dụng SĐTD để học và tự học môn Chính trị
GV hướng dẫn HS thiết kế SĐTD cho môn Chính trị trước, trong và sau khi học
một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách sắp xếp kiến thức một cách
lôgic, khoa học, từ đó tìm ra phương pháp học phù hợp, đem lại kết quả học tập cao.
2.2.1. Sử dụng SĐTD để chuẩn bị bài trước khi lên lớp
Chuẩn bị bài trước khi đến lớp giúp người học định hình được kiến thức, nắm được
cấu trúc bài học, xác định được nội dung trọng tậm, chủ động trong việc tiếp thu bài từ đó
hiểu bài nhanh hơn, sâu hơn và nhớ lâu hơn.
Sử dụng SĐTD để chuẩn bị bài trước khi đến lớp giúp HS phát huy tính tích cực,
khả năng sáng tạo của bộ não, vì bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm
cái mà do chính mình tự suy nghĩ, tự viết, tự vẽ ra theo ngôn ngữ của mình, đồng thời
còn phát triển khiếu thẩm mĩ, óc hội họa, bởi đó là “sản phẩm kiến thức hội họa” do
chính HS tự làm ra.
Chuẩn bị bài trước khi đến lớp tốt sẽ giúp HS chủ động trong việc tiếp thu bài
giảng của GV, đặc biệt sử dụng SĐTD giúp HS dễ theo dõi, bổ sung kiến thức, những
điểm cần lưu ý và có được cái nhìn tổng thể về nội dung bài học, thấy được mối liên hệ
giữa các nội dung trong bài, từ đó dễ nhớ, khắc sâu nôi dung bài học.
* Thiết kế SĐTD chuẩn bị bài trước khi lên lớp
HS có thể thiết kế SĐTD trên giấy với bút màu hoặc sử dụng các phần mềm máy
tính hỗ trợ thiết kế SĐTD.
Quy trình thiết kế SĐTD:
Bước 1: Xác định chủ đề chính của SĐTD
HS đọc lướt bài học để xác định chủ đề chính của SĐTD thường là tiêu đề của bài.
Bước 2: Xác định nhánh chính cấp 1, cấp 2, cấp 3
Dựa vào cấu trúc của bài, HS xác định nhánh chính cấp 1, cấp 2, cấp 3,…
19

Các bài trong giáo trình, tài liệu môn Chính trị thường gồm từ 3 đến 4 mục lớn,
được đánh số La Mã từ I., II., III., IV… đây chính là các nhánh chính cấp 1 của SĐTD,
trong các mục lớn thường có các mục nhỏ hơn như 1., 2., 3., trong các mục nhỏ là các ý a,
b, c hoặc gạch đầu dòng,… đây là các nhánh cấp 2, cấp 3, cấp 4…
Bước 3: Hoàn chỉnh SĐTD
HS bổ sung và hoàn chỉnh SĐTD bằng các ý chi tiết, thiết lập mối liên hệ giữa các
nhánh chính, những điểm cần lưu ý, những điểm khác biệt…
Ví dụ: Thiết kế SĐTD bài Con người, nhân cách, mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.
HS xác định chủ đề trung tâm chính là tiêu đề của bài: Con người, nhân cách, mối
quan hệ giữa các nhân và xã hội; các nhánh chính cấp 1 là các mục I. Bản chất con người,
II. Nhân cách, III. Quan hệ giữa các nhân với tập thể, cá nhân và xã hội.

Các nhánh cấp 2 là các mục 1, 2,… trong các mục I, II,… như nhánh chính cấp 2
trong phần I. Bản chất con người gồm các mục 1. Khái niệm về con người, 2. Bản chất
con người; trong phần II. Nhân cách gồm các mục 1. Khái niệm và cấu trúc của nhân
cách, 2. Những tiền đề và quá trình hình thành nhân cách con người mới XHCN Việt
Nam; trong phần III. Giữa các nhân với tập thể, cá nhân và xã hội gồm các mục 1. Quan
hệ giữa cá nhân với tập thể, 2. Quan hệ giữa cá nhân với xã hội.

20

Các nhánh cấp 3 là các mục a, b, c.

Các nhánh cấp 4 là các ý lớn, gạch đầu dòng,…

21

SĐTD bài Con người, nhân cách, mối quan hệ giữa các nhân và xã hội.

Ví dụ: Thiết kế SĐTD bài Chủ nghĩa duy vật khoa học
Xác định chủ đề và nhánh chính cấp 1

Nhánh cấp 2

22

Nhánh cấp 3, 4

Hoàn thiện SĐTD

23

SĐTD bài Cấu trúc xã hội

24

SĐTD bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giải phóng dân tộc.

GV lưu ý học sinh khi thiết kế SĐTD nên chọn lọc các từ ngữ ngắn gọn, xúc tích
nhưng vẫn truyền đạt đủ nội dung cần thiết mà người đọc có thể hiểu được, tránh đưa
nguyên cả đoạn văn vào SĐTD, ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết, dành quá
nhiều thời gian để ghi chép. Nên tận dụng tối đa các hình ảnh liên quan, sử dụng màu sắc
để mô tả các ý cần diễn đạt vì hình ảnh, màu sắc có tác dụng liên tưởng, gợi nhớ lâu hơn
từ ngữ.
2.2.2. Sử dụng SĐTD để ghi chép bài trên lớp
So với cách ghi chép theo kiểu truyền
thống, tức là ghi chép thông tin bằng cách sử
dụng các kí tự và chữ số theo đường thẳng,
thì việc ghi chép bằng công cụ SĐTD hiệu
quả hơn nhiều. Kĩ thuật ghi chép này cho
phép HS nhanh chóng ghi lại các ý tưởng
bằng các từ khóa, sắp xếp một cách cơ bản
25

thông tin khi nó được truyền tải và cho HS cơ hội để hình thành những mối liên hệ và liên
tưởng. Sử dụng SĐTD để ghi chép bài giúp HS vừa tổng quát được nội dung cả bài, vừa
chi tiết đến các ý chính, ý nhỏ trong từng phần, có thể thêm, bớt các nội dung khác nếu
cần, dễ dàng tìm được mối liên hệ giữa các nội dung trong bài từ đó sẽ nhớ bài nhanh
hơn, lâu hơn.

HS cũng có thể tham gia vào bài học bằng cách bổ sung những suy nghĩ, quan
điểm và cảm nghĩ của chính mình. Đồng thời, trong kĩ thuật ghi chép này, HS còn sử
dụng cả màu sắc, hình ảnh để lưu trữ thông tin nên rất dễ nhớ vì đã tận dụng được chức
năng của cả não trái lẫn não phải trong việc ghi nhớ.
Kết thúc bài học, HS có thể sử dụng ngay SĐTD đó để tổng kết bài.
GV lưu ý HS muốn sử dụng SĐTD để ghi chép nội dung bài trên lớp đạt hiệu quả
cao cần kết hợp chuẩn bị bài mới bằng cách đọc trước bài mới, tìm từ khóa cho các ý
chính trong bài, sau đó kết hợp với lời giảng của GV trên lớp, có thể lựa chọn lại từ khóa
hoặc bổ sung, thêm bớt để hoàn thiện SĐTD.
2.2.3. Sử dụng SĐTD để tổng kết bài học
Sau khi kết thúc bài học trên lớp, có thể sử dụng SĐTD để tổng kết bài học theo
một số cách sau đây:
* HS tự thiết kế một SĐTD để hệ thống lại kiến thức bài học
26

* GV hướng dẫn SV hệ thống lại kiến thức bài học bằng cách sử dụng các SĐTD
vẽ sẵn, SĐTD khuyết thiếu yêu cầu HS hoàn thiện các SĐTD đó.

* GV tổ chức HS hoạt động nhóm, mỗi HS tự thiết kế một SĐTD, hoặc một nhánh
của SĐTD sau đó tổng hợp các ý kiến thành một SĐTD của nhóm.
2.2.4. Sử dụng SĐTD để học bài cũ, ôn tập để kiểm tra
Môn Chính trị là môn học có số tiết nhiều, lượng kiến thức lớn, vì vậy HS khi ôn
tập thường có tâm lý ngại học vì bài quá dài, kiến thức khô khan khó nhớ, tuy nhiên khi
sử dụng SĐTD để ôn tập thì môn Chính trị lại trở nên đơn giản, dễ học và hấp dẫn hơn.
Trên cơ sở HS đã thiết kế SĐTD cho từng bài, mỗi bài được hệ thống chỉ trên một tờ giấy
A4, như vậy cả cuốn giáo trình môn học được tóm tắt, hệ thống chỉ trên hơn 10 tờ giấy A4
với những nội dung cô đọng xúc tích nhất nhưng vẫn đảm bảo đủ các mục, ý chính trong
bài, ngoài ra SĐTD còn sử dụng màu sắc, hình ảnh minh họa, tạo sự liên tưởng, thu hút sự
chú ý của HS, giúp HS dễ nhớ và nhớ lâu. Khi ôn tập, HS chỉ cần giở lại SĐTD của từng
27

bài, từng chương, từng học phần, kết hợp với giáo trình để mở rộng, bổ sung thêm, nhờ đó
việc ôn tập của HS trở nên nhanh hơn, tiết kiệm thời gian hơn, hiệu quả hơn.
HS nên lập kế hoạch ôn tập lại các SĐTD sau đó khoảng 10 – 30 phút, 1 ngày, 1
tuần, 1 tháng,… sẽ giúp HS nhớ lâu và không ngừng phát triển trí nhớ.

2.2.5. Hướng dẫn học sinh sử dụng SĐTD trong việc tự học

Sử dụng SĐTD cho việc tự học là một hình thức tư duy hiện đại, không chỉ giúp
HS hệ thống kiến thức, còn hướng dẫn cả cách thức để phát hiện vấn đề, thu thập thông
tin, xử lý thông tin, rút ra kết luận, kiểm tra và đánh giá kết quả…
Hoạt động thiết kế sơ đồ tư duy khi tự học, đọc tài liệu tương tự như hoạt động
chuẩn bị bài trước khi lên lớp:
1. HS đọc lướt qua tài liệu để nắm sơ bộ nội dung chính.
Đọc lướt tài liệu thường là xem mục lục, những tiêu đề chính, kết quả, kết luận,
những minh họa, hình ảnh quan trọng, những chi tiết nổi bật để xác định nhánh chính cấp
1, cấp 2, cấp 3,…
2. Tiếp theo là đọc chi tiết
HS đọc lại nội dung, bổ sung những chi tiết nhỏ khi đọc tổng quát.
3. Đọc lại
Đọc lại để bổ sung những chỗ khó đã bỏ qua.
28

2.2.6. Hướng dẫn học sinh sử dụng SĐTD trong việc học nhóm
Làm việc theo nhóm là sự hợp tác,chung sức của một tập thể cùng thực hiện chung
một nhiệm vụ. Một nhóm có tổ chức hoạt động tốt (có nhóm trưởng, thư ký và các thành
viên cùng nhìn về một hướng mà hành động) và có phương thức làm việc khoa học sẽ
nâng cao hiệu quả hoạt động, sẽ đi đến đích một cách tốt đẹp và nhanh chóng.
Mục đích của làm viêc theo nhóm là tạo sức mạnh tổng hợp từ tập thể, mọi

thành

viên trong nhóm sẽ cùng nhìn về một hướng, hạn chế cái “tôi” trong các thành viên tạo
nên sự kết nối làm nên sức mạnh tổng hợp để đạt được mục đích nhanh hơn và hiệu quả hơn.
SĐTD chính là một bức tranh tổng thể về chủ đề đang hướng tới để mỗi cá nhân có
thể hiểu được bức tranh đó, nắm bắt được diễn biến của quá trình tư duy theo nhóm đang
diễn ra đến đâu, đang ở nhánh nào của SĐTD và tổng quan toàn bộ kết quả của nhóm ra
sao. Điều này giúp tiết kiệm thời gian làm việc trong nhóm do các thành viên không mất
thời gian giải thích ý tưởng của mình thuộc ý lớn nào. Trong quá trình thảo luận nhóm có
rất nhiều ý kiến trong khi đó mỗi người luôn giữ chính kiến của mình, không hướng vào
mục tiêu đã đề ra dẫn đến không rút ra được kết luận cuối cùng. Sử dụng SĐTD sẽ khắc
phục được những hạn chế đó bởi SĐTD tạo nên sự đồng thuận trong nhóm, các thành
viên đều suy nghĩ tập trung vào một vấn đề chung cần giải quyết, tránh được hiện tượng
29