Tải bản đầy đủ
IV. Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội tâm nhân vật trong một số tác phẩm tự sự

IV. Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội tâm nhân vật trong một số tác phẩm tự sự

Tải bản đầy đủ

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

Năm học
2011
2012
điển hình ở hai giai cấp là: Người
nông
dân- và
người trí thức tiểu tư sản. Nhà
văn Nam Cao đã nhìn thấu được hoàn cảnh xã hội và hiện thực cuộc sống đó,
cho nên những sáng tác trước cách mạng tháng Tám tác giả chủ yếu khai thác
hai đề tài này. Nhà văn đã thâm nhập vào những bí ẩn trong tâm hồn người trí
thức bằng những độc thoại nội tâm trong tâm hồn đau khổ của họ. Tác giả để
cho nhân vật tự ngẫm lại mình, tự nhận thức mình, tự mổ xẻ nội tâm của mình,
tự phê phán mình, từ đó tác giả khai thác sâu sắc những bi kịch tinh thần của họ:
Bi kịch của những con người có những hoài bão ước mơ cao đẹp về cuộc sống

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

Năm
học
2011
- 2012
và nghề nghiệp nhưng do hoàn
cảnh
cùng
cực
của cuộc sống mà phải sống một
đời thừa, cuộc sống mòn và có nguy cơ bị xói mòn về nhân phẩm.
Có thể xem " Đời thừa " là một trong những sáng tác tiêu biểu của Nam Cao
trước cách mạng về đề tài người trí thức tiểu tư sản nghèo. Trong tác phẩm nhà
văn đã xây dựng thành công nhân vật nhà văn Hộ với những mảng nội tâm
phong phú phức tạp để từ đó nổi lên những bi kịch trong cuộc đời của Hộ. Nội
tâm của Hộ được bộc lộ trong cuộc sống đời thường thông qua hai bi kịch là: Bi
kịch lí tưởng nghề nghiệp và bi kịch tình thương.

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

2011
b. Nội tâm của nhà văn HộNăm
qua học
bi kịch
về-lí2012
tưởng và nghề nghiệp.
Để thấm thiá tấn bi kịch tinh thần của nhân vật Hộ, cần hiểu thật đầy đủ về
tài năng và hoài bão cao cả của người trí thức tiểu tư sản này. Lí tưởng nghệ
thuật mà Hộ theo đuổẩm tinh thần nhân đạo. Hộ vốn là một nhà văn một trí thức
trẻ say mê nghệ thuật: " Đói rét không có nghĩa lí gì với gã tuổi trẻ say mê lí
tưởng" Hắn say mê sáng tác, lao động nghệ thuật một cách miệt mài, cần cù,
nhẫn nại. Hắn viết lách một cách thận trọng, hắn đọc, suy nghĩ tìm tòi bình luận
về văn chương không biết chán. Hắn có những quan điểm đẹp đẽ, đúng đắn về

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

- 2012
nghề văn:" Văn chương khôngNăm
cần học
đến2011
những
người thợ khéo tay làm theo một
vài kiểu mẫu đưa cho mà văn chương chỉ dung nạp những người biết khơi
những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những cái gì chưa có". và " Một tác
phẩm thật có giá trị phải chứa đựng một cái gì lớn lao mạnh mẽ, vừa đau đớn
lại vừa phấn khởi, nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình, nó làm cho
người gần người hơn". Nhưng vì gánh nặng cơm áo mà hắn đã vi phạm vào
những nguyên tắc, quan niệm về nghề văn: " Hắn viết vội vàng cẩu thả, nhạt
nhèo" để cho người ta có thể quên ngay sau khi đọc. Để rồi mỗi lần nhìn lại tác

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

Năm
học 2011
2012 Khốn nạn thay cho hắn! Bởi
phẩm của mình hắn lại tự mắng
mình"
Khốn- nạn!
ví chính hắn là một thằng khốn nạn, sự cẩu thả trong bất cứ nghề nghiệp gì
cũng là một sự bất lương rồi. Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê
tiện". Hắn là một kẻ vô ích, một đời thừa. Hắn nghĩ thế và buồn lắm. Còn gì
buồn hơn một con người tự mình lại chán chính mình, một con người luôn khao
khát làm một cái gì đó để nâng cao giá trị đời sống nhưng kết cục chẳng làm
được gì cả phải sống một đời thừa vô nghĩa trong cuộc đời.

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

họctâm
2011
Có thể nói bằng những lời Năm
nói nội
gay- 2012
gắt Hộ đã lâm vào bi kịch đau đớn
giằng xé giữa một bên là lương tâm và khát vọng nghề nghiệp với một bên là vòng
kim cô khắc nghiệt của sự mưu sinh hàng ngày.
c. Nội tâm của nhà văn Hộ qua bi kịch về tình thương:
Hộ có những suy nghĩ về tình thương rất đúng đắn :" Kẻ mạnh không phải
là kẻ giẫm lên vai người khác để thoả mãn lòng ích kỉ mà kẻ mạnh là kẻ nâng đỡ
người khác trên đôi vai của mình". Với Hộ tình thương chính là một nguyên tắc
sống, một lẽ sống cao đẹp, một tiêu chuẩn để xác định tư cách làm người. Hắn

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

Năm
- 2012
có thể hi sinh tình yêu, thứ tình
yêuhọc
vị 2011
kỉ nhưng
hắn không thể bỏ lòng thương.
Có lẽ hắn nhu nhược hèn nhát tầm thường nhưng hắn vẫn được coi là người.
Phải đặt giữa lí tưởng và tình thương hắn chọn tình thương " Ta đành phí đi một
vài năm để kiếm tiền, đến khi Từ có một số vốn con để làm ăn...." Nhưng cuối
cùng hắn điên lên vì kiếm tiền, điên lên vì con khóc, ốm đau.... Hắn thấy mình
khổ quá, bực bội quá, hắn trở lên cáu gắt. Nhiều khi không chịu được hắn bỗng
đứng phắt lên, nước mắt chan chứa, mặt hắn hầm hầm, hắn vùng vằng bỏ đi ra
phố, vừa đi vừa uất nghẹn. Hắn nhớ đến một cái gì xa xôi ....những mộng đẹp

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

- 2012là mình nữa. Hắn lắc đầu tự
ngày xưa...một con người rấtNăm
đánghọc
yêu2011
đã chẳng
bảo:" Thôi thế là hết, ta đã hỏng, ta đã hỏng đứt rồi". Hắn quay về với quá khứ
nhưng những hồi ức đó càng làm cho hắn đau hơn, bứt rứt hơn trước cuộc sống
của hiện tại. Trong nỗi đau đớn đó Hộ đã trở thành một người chồng vũ phu một
người cha tàn nhẫn. Rồi sau khi tỉnh rượu :" Hắn bẽn lẽn kêu mình quá chén"
xin lỗi vợ con. Nhưng rồi hắn lại vi phạm vào những lỗi lầm đó sâu hơn. Nhìn
dáng nằm của vợ hắn ân hận, hắn đã làm được gì cho đời Từ đỡ khổ hay hắn chỉ
làm cho người đàn bà đó khổ hơn. Hắn khóc:" Nước mắt hắn bật ra như nước

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

Năm
học 2011
2012
một quả chanh mà người ta bóp
mạnh".
Hắn -cố
nói qua tiếng khóc: " Anh chỉ là
một thằng khốn nạn". Đây là những giọt nước mắt của tình thương, của sự hối
hận, của giây phút xám hối chân thành, và cũng là những giọt nước mắt bất lực.
Những giọt nước mắt hói hận ấy đã giữ cho anh không trượt xuống vực thẳm
của cuộc đời tăm tối.
Như vậy qua nội tâm ta nhận thấy sự giày vò đến chảy máu trong tâm hồn
Hộ: Một con người lấy tình thương làm lẽ sống mà hàng ngày lại vi phạm
nghiêm trọng vào lẽ sống tình thương ấy.

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

2012
Từ tấn bi kịch tinh thần đauNăm
đớnhọc
của2011
nhân-vật
Hộ ta nhận thấy kiếp sống mòn,
sống thừa của người trí thức tiểu tư sản đang quằn quại trước cuộc sống của chế
độ thống trị phong kiến thực dân. Xã hội nghiệt ngã hủy hoại tài năng, bóp nghẹt
ước mơ chân chính của người trí thức. Hộ được xây dựng là một phần những suy
nghĩ cũng như cuộc sống của Nam Cao. Nhà văn đã gửi gắm nhiều quan niệm
tiến bộ, nhân đạo về nghệ thuật. Ông thường mượn các nhân vật để gửi gắm
những suy nghĩ đầy tâm huyết của mình. Khi diễn tả tấn bi kịch tinh thần của
nhân vật Hộ, ngòi bút của Nam Cao thể hiện khả năng miêu tả, phân tích tâm lí

Sáng kiến kinh nghiệm

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT QUẢNG XƯƠNG IV

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Đề tài: HƯỚNG DẪN HỌC SINH TÌM HIỂU NHÂN VẬT TRONG TÁC
PHẨM TỰ SỰ TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI TÂM NHÂN VẬT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hòa
Tổ Văn, Trường THPT Quảng Xương IV

học 2011
- 2012
nhân vật thật tài tình như Hộ. Năm
Nội dung
của Đời
thừa không mở ra ở bề rộng mà
đi vào chiều sâu. Qua nội tâm một người trí thức tiểu tư sản như Hộ, truyện ngắn
khiến người đọc hình dung ra một bối cảnh xã hội, cảm nhận được sự quẩn quanh
bức bối và sự cần thiết phải thay đổi xã hội. Vấn đề lớn mà nhà văn đặt ra ở đây
là: Trong cuộc sống đó con người phải làm thế nào để giữ gìn được nhân cách và
phẩm giá của mình. Đó chính là tiếng nói nhân đạo sâu sắc trong tư tưởng của
Nam Cao.
2. Tác phẩm “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam: