Tải bản đầy đủ
Khái niệm lớp phủ mặt đất.

Khái niệm lớp phủ mặt đất.

Tải bản đầy đủ

40

Bề mặt trái
đất
Mặt nước

Nước lục
địa
Sông,
suối,
kênh,
mương

Hồ,
ao,
đầm


Mặt đất

Đại dương
biển

Đất không có
thực phủ
Tự nhiên
(đất trống,
bãi đá,
cồn-bãi
cát…

Đất có thực phủ

Nhân tạo
(các công
trình xây
dựng)

Thường
xuyên

Tự
nhiên
(Rừng
tự
nhiên)

Nhân
tạo
(cây
lâu
năm)

Bảng 2.1: Sơ đồ tổng quát về lớp phủ mặt đất.

41

Thay đổi
theo mùa

Tự
nhiên
( cỏ…)

Nhân
tạo
(Lúa,
màu…
)

(Nguồn: Hệ phân loại lớp phủ CORINE (Coordination of information on the environment)

42

Trên thực tế mỗi một khu vực khác nhau trên trái đất đều có loại hình lớp phủ
mặt đất đặc trưng và mỗi một đối tượng đều chịu sự tác động theo 2 hướng của tự
nhiên và con người với mức độ mạnh, yếu khác nhau. Sự tác động này làm cho lớp
phủ mặt đất luôn biến đổi. Sự biến đổi của lớp phủ mặt đất ngược lại cũng có những
ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống của con người như: Diện tích rừng suy giảm đã
gây ra lũ lụt ở một số nơi, sự gia tăng các khu công nghiệp và các hoạt động nông
nghiệp như tăng vụ lúa, nuôi trồng thủy sản không hợp lý là một trong những nguyên
nhân gây biến đổi khí hậu. Như vậy có thể nói lớp phủ mặt đất có quan hệ mật thiết
với các hoạt động kinh tế xã hội, tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống của con
người. Do đó, để trái đất có thể phát triển bền vững là mục tiêu lớn đặt lên hàng đầu
của mỗi quốc gia và mỗi châu lục. Trong những năm qua, trên thế giới đã xảy ra rất
nhiều những hiện tượng làm ảnh hưởng tới tài nguyên thiên nhiên và môi trường, như:
-

Sa mạc hóa diễn ra với tốc độ nhanh hơn.

-

Diện tích rừng ngày càng bị thu hẹp.

-

Đất ngập nước đang bị mất dần.

-

Quá trình đô thị hóa đang diễn ra với tốc độ rất cao.

-

Thiên tai như hạn hán, lũ lụt, động đất, sóng thần… xảy ra ở nhiều nơi trên thế
giới.
Ở nước ta trong những năm vừa qua nhất là từ khi thực hiện chính sách đổi mới

đã đạt được những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên tốc độ phát
triển kinh tế quá cao đã dẫn tới việc khai thác tài nguyên thiên nhiên không có quy
hoạch, mà hậu quả là sự suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên và suy thoái môi
trường nghiêm trọng trên diện rộng. Rừng tự nhiên bị chặt phá bừa bãi để lấy gỗ, củi,
khai thác khoáng sản, những diện tích rừng ngập mặn rất lớn bị chặt phá để nuôi tôm,
nguồn nước bị ô nhiễm, thiên tai hạn hán, lũ lụt xảy ra thường xuyên. Trước tình hình
đó, nhu cầu bức xúc đặt ra là phải có những thông tin chính xác, kịp thời về diễn biễn
lớp phủ mặt đất để phục vụ một cách hiệu quả cho công tác điều tra, quản lý tài
nguyên thiên nhiên và môi trường.
Các thông tin về lớp phủ mặt đất được thu thập bằng 2 phương pháp cơ bản là
khảo sát thực địa và phân tích tư liệu viễn thám. Khảo sát thực địa là phương pháp thu
thập thông tin truyền thống thường rất tốn kém và mất nhiều thời gian. Phân tích tư

43

liệu viễn thám là phương pháp hiện đại cho phép chiết tách các thông tin lớp phủ mặt
đất một cách nhanh chóng, hiệu quả và ít tốt kém.
2. Hệ thống phân loại lớp phủ mặt đất.
Để thuận lợi cho việc khai thác và sử dụng các thông tin lớp phủ mặt đất và đảm bảo
tính thống nhất về nội dung thông tin, người ta đó xây dựng các hệ phân loại lớp phủ
mặt đất. Nhìn chung các hệ phân loại lớp phủ mặt đất đã có đều dựa trên nguyên tắc
sau:
- Hệ phân loại dễ hiểu, dễ hình dung phân chia đối tượng bề mặt thành các nhóm chính
theo trạng thái vật chất của các đối tượng như mặt nước, mặt đất, lớp phủ thực vật, đất
nông nghiệp, bề mặt nhân tạo.
- Phù hợp với khả năng cung cấp thông tin của tư liệu viễn thám bao gồm các loại ảnh
vệ tinh như SPOT, LANDSAT, ảnh hàng không…
- Các đối tượng trong hệ phân loại đáp ứng được yêu cầu phân tách được đối tượng
trên các tư liệu thu thập ở các thời gian khác nhau.
- Hệ thống phân loại áp dụng được cho nhiều vùng rộng lớn
- Hệ thống phân loại phân chia các đối tượng theo các cấp bậc nên phù hợp với việc
phân tích đối tượng trên các tư liệu có độ phân giải khác nhau, đáp ứng yêu cầu thành
lập bản đồ ở các tỷ lệ khác nhau.
Tuy nhiên trên mỗi hệ phân loại đều có những đặc điểm riêng phù hợp với điều kiện tự
nhiên, mức độ khai thác lớp phủ bề mặt của từng khu vực.
Hệ phân loại FAOLCC (Food and Agriculture Organization Land Cover
Classification) vừa tổng hợp để phù hợp với mọi điều kiện trên trái đất nhưng vừa chi
tiết đến tính chất của từng đối tượng mà chỉ có thể bổ sung thông tin nhờ khảo sát
ngoại nghiệp.
Hệ phân loại CORINE (Coordination of information on the environment) dựa vào
phần nào nguyên tắc của FAOLCC và điều chỉnh phù hợp với đặc điểm của Mỹ và
Châu Âu.
Cụ thể là:
* Hệ phân loại lớp phủ mặt đất FAOLCC chia ra theo 3 cấp chính:
44

Cấp 1 (Level1): Phân ra thành 2 loại theo đặc điểm có hay không có lớp phủ thực vật
của bề mặt đất.
Cấp 2 (Level 2): Phân ra thành 4 loại theo nguyên tắc chia các loại của cấp 1 theo đặc
điểm ngập nước hay không ngập nước của bề mặt đất.
Cấp 3 (Level 3): Phân ra thành 8 loại theo nguyên tắc chia các loại của cấp 2 theo tính
chất tự nhiên hay nhân tạo của bề mặt đất. Từ cấp 3 trở đi các đối tượng được phân
chia chi tiết hơn tuỳ theo đặc điểm của đối tượng cũng như khu vực nghiên cứu và
mức độ chi tiết của bản đồ cần thành lập.
* Hệ phân loại lớp phủ mặt đất CORINE chia ra theo 3 cấp:
Cấp1 (Level 1): Phân ra thành 5 loại theo trạng thái bề mặt tổng thể của trái đất là lớp
phủ nhân tạo, đất nông nghiệp, rừng và các vùng bán tự nhiên, đất ẩm ướt, mặt nước
phù hợp với bản đồ tỷ lệ nhỏ phủ trùm toàn cầu.
Cấp 2 (Level 2): Phân ra thành 15 loại theo đặc điểm che phủ của thực vật.
Cấp 3 (Level 3): Phân ra thành 44 loại chi tiết hơn tuỳ theo đặc điểm của đối tượng
cũng như khu vực nghiên cứu.
Ở nước ta trong những năm gần đây đã quan tâm đến việc thành lập bản đồ lớp phủ
mặt đất, nhưng chưa có một công trình nào chuyên nghiên cứu về hệ phân loại của bản
đồ để đưa ra một hệ phân loại chung áp dụng cho cả nước như hệ phân loại của bản đồ
hiện trạng sử dụng đất. Các bản đồ lớp phủ mặt đất đã thành lập đều phục vụ một mục
đích cụ thể hoặc chỉ là một lớp thông tin của lớp phủ mặt đất như lớp phủ rừng.
Thông qua việc nghiên cứu, tham khảo các hệ phân loại “Lớp phủ mặt đất ”, đồng thời
phân tích đặc điểm của các đối tượng trong vùng thử nghiệm kết hợp với khả năng
thông tin của các tư liệu sử dụng, tác giả đã xây dựng hệ phân loại một số đối tượng
lớp phủ mặt đất phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được trình bày trong bảng
dưới đây :

45