Tải bản đầy đủ
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN A&C

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ XÂY DỰNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN A&C

Tải bản đầy đủ

-52-

Luật doanh nghiệp ngày càng phát huy tính hữu ích của nó trong việc tạo
ra cho môi trøng kinh doanh bình đẳng ở . Nhiều doanh nghiệp mới ra đời nên
nhu cầu về dòch vụ tư vấn tài chính, kiểm toán ngày càng gia tăng.
Với việc áp dụng luật DNNN năm 2003 sẽ làm gia tăng nhu cầu về kiểm
toán, điều này làm cho thò trường kiểm toán nói chung ngày càng được mở rộng.
Chủ trương cổ phần hóa DNNN đang được thực hiện triệt để. Vì vậy, nhu
cầu về tư vấn tài chính, cơ cấu lại vốn và kiểm toán theo yêu cầu của cổ đông là
một thò trường rất tiềm năng.
Môi trường kinh doanh tại ngày càng ổn đònh. đang hấp dẫn được nhiều
nhà đầu tư nước ngoài. Mặt khác, theo quy đònh của pháp luật hiện hành, các
Báo cáo tài chính của doanh nghiệp có vốn đầu tư nùc ngoài khi gởi các cơ
quan chức năng phải là Báo cáo tài chính đã được kiểm toán cũng là một cơ hội
to lớn cho hoạt động kiểm toán và kế toán.
Trải qua hơn 18 năm đi theo nền kinh tế thò trường, tư duy về kinh tế của
các nhà quản trò cũng có nhiều thay đổi. Kiểm toán đã và đang trở thành người
bạn đồng hành của doanh nghiệp.
1.2. Những thách thức
Ngày càng có nhiều người hoạt động trong lónh vực kiểm toán, tư vấn dòch
vụ kế toán tại .
Hiện nay, các công ty hoạt động về lónh vực kiểm toán ra đời ngày càng
nhiều, điều này làm cho thò trường kiểm toán ngày càng trở nên cạnh tranh hơn.
Để tồn tại, các công ty kiểm toán phải không ngừng cải tiến chất lượng cũng
như có những chính sách về Quản lý nhân sự tốt hơn để giữ những chuyên gia
giỏi của mình.

-53-

Bốn công ty kiểm toán hàng đầu tại đã bắt đầu chiến dòch hóa các cấp
lãnh đạo của họ.
Hiện nay, để giảm bớt gánh nặng về chi phí tiền lương, các Công ty kiểm
toán quốc tế tại đang thực hiện chính sách “đòa phương hoá” các nhà quản trò
cấp cao của họ. Như vậy, lợi thế về mức phí kiểm toán của các Công ty kiểm
toán đang mất dần cùng với sự mất dần lợi thế về “ hàng rào ngôn ngữ”.
Sở hữu của Công ty đã không còn là sở hữu Nhà Nước với nhiều ưu đãi.
Giờ đây, các nhà quản trò Công ty phải chòu sự giám sát bởi chính các nhân viên
của mình, vì các nhân viên cũng là những cổ đông của Công ty. Họ có quyền
yêu cầu được biết thông tin của Công ty mà họ đã đầu tư cũng như đang làm
việc.
Với hình thức sở hữu vốn mới tại Công ty A&C, việc đánh giá thành quả
quản lý cũng phải có sự thay đổi. Lúc này cần có công cụ cần thiết để đo lường,
đánh giá thành quả của các nhà quản trò trong việc hướng tới mục tiêu chung.
Các nhà quản trò cần thấy được điểm mạnh, yếu của mình để có những hành
động thích hợp trong điều hành nhằm khuyến khích mọi thành viên hướng tới
mục tiêu chung. Để làm được điều đó, thực hiện hệ thống kế toán trách nhiệm
một cách hữu hiệu tại Công ty kiểm toán A&C hiện nay là vô cùng cần thiết và
cấp bách.
2. Mục tiêu để xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm quản lý tại Công ty
kiểm toán và tư vấn A&C
Việc xây dựng và vận hành có hiệu quả hệ thống kế toán trách nhiệm
quản lý tại Công ty A&C nhằm các mục tiêu sau:

-54-

-

Xây dựng được một tổ chức mà trong đó sự phân quyền và chòu trách nhiệm
cá nhân đối với thành quả quản lý của cá nhân các nhà quản trò trong việc
hướng tới mục tiêu chung của Công ty.

-

Thiết lập các chỉ tiêu, các thước đo cụ thể để đánh giá đúng đắn trách nhiệm
quản lý của các nhà quản trò trong việc hướng đến mục tiêu chung của Công
ty.

-

Xây dựng được một hệ thống kế toán trách nhiệm hữu hiệu bao gồm xác đònh
các trung tâm trách nhiệm, hệ thống tài khoản, các báo cáo kế toán … cung
cấp các thông tin thích hợp nhằm giúp cho việc đánh giá đúng đắn trách
nhiệm quản lý của các nhà quản trò.

-

Ngoài ra, qua các giải pháp đề xuất còn cung cấp thông tin giúp cho các nhà
quản trò trung gian và cơ sở cần được biết hiệu quả hoạt động của họ trong
thành quả chung của Công ty. Thậm chí họ cần biết được lợi nhuận tạo ra từ
một hợp đồng kiểm toán. Ngoài ra, các nhà quản trò trung gian và cơ sở cần
biết doanh thu và chi phí phát sinh tại bộ phận mình quản lý đóng góp như
thế nào trong việc hoàn thành mục tiêu chung của Công ty.

3. Các giải pháp thực hiện kế toán trách nhiệm quản lý tại Công ty kiểm
toán và tư vấn A&C
3.1. Việc phân cấp và ủy quyền trong Công ty
Để thực hiện được hệ thống kế toán trách nhiệm một cách hiệu quả đồng
thời để các bộ phận, phòng ban hoạt động nhòp nhàng trong việc hướng đến mục
tiêu chung Công ty cần phân cấp trách nhiệm một cách mạnh mẽ. Việc phân cấp
phải theo một chuẩn mực nhất đònh gắn kết giữa quyền lợi và trách nhiệm của
các nhà quản trò.

-55-

Đối với Hội đồng quản trò
Hội đồng quản trò sẽ đại diện cho cổ đông để giám sát hoạt động của
Giám đốc Công ty.
Xác đònh mục tiêu chiến lược trên cơ sở các mục tiêu mà Đại hội cổ đông
thông qua.
Quyết đònh kế hoạch và ngân sách hàng năm của Công ty.
Các quyết đònh dài hạn khác mang tính chiến lược như quyết đònh các
phng án đầu tư dài hạn để mở rộng thò trường cũng như mở rộng kinh doanh.
Đối với Giám đốc
Giám đốc phải chòu trách nhiệm trước Hội đồng quản trò và Đại hội cổ
đông về thành quả quản lý, điều hành của mình.
Đối với các vấn đề về vốn đầu tư, mở rộng lónh vực hoạt động, Giám đốc
vẫn là người quyết đònh cuối cùng trên cơ sở chiến lược ban đầu mà Hội đồng
quản trò đã thông qua.
Giám đốc Công ty cần giao bớt công việc thực hiện hàng ngày cho các
cấp quản trò trung gian như phân cấp, ủy quyền cho họ ký các hợp đồng kiểm
toán, duyệt chi các khoản chi phí theo kế hoạch đã thông qua.
Khi đã giảm được gánh nặng trong những công việc hàng ngày, Giám đốc
sẽ tập trung hơn vào việc phát triển các quan hệ xã hội, xây dựng và phát triển
các chiến lược dài hạn trong việc mở rộng Công ty cũng như nâng cao tính cạnh
tranh trên thò trường.
Đối với các Phó Giám đốc (các nhà quản trò cấp trung gian)
Bên cạnh việc chỉ chòu trách nhiệm về quản lý nghiệp vụ, thực hiện kế
hoạch doanh thu như trước kia, các phó giám đốc cần phải nhận trách nhiệm

-56-

nhiều hơn nữa trong việc thực hiện lợi nhuận của Công ty thông qua kết quả
hoạt động của bộ phận do họ phụ trách. Để làm được điều này, họ cần được giao
quyền phê duyệt các khoản chi khi thực hiện kế hoạch của mình. Có như thế,
các nhà quản trò cấp này mới năng động khai thác thò trường, thực hiện ký các
hợp đồng kiểm toán trong quyền hạn đã được phân cấp.
Để kích thích khả năng của các nhà quản trò trung gian, bên cạnh trách
nhiệm tăng thêm họ cần có quyền lợi đi kèm với thành quả của mình, chẳng hạn
chế độ thưởng trên lợi nhuận mà bộ phận do họ phụ trách mang lại.Vì vậy, bên
cạnh việc giao chỉ tiêu doanh thu cho các bộ phận, Công ty cần mạnh dạn giao
khoán lợi nhuận cho các bộ phận. Có như thế, các nhà quản trò trung gian mới
thể hiện được khả năng của mình, vì muốn tăng lợi nhuận thì phải nâng cao chất
lượng dòch vụ để mở rộng thò trường và sử dụng chi phí sao có hiệu quả.
Đối với các trưởng phòng nghiệp vụ (các nhà quản trò cơ sở)
Thực tế, các trưởng phòng là người phụ tá của các phó Giám đốc, chính
họ là những nhà quản trò sâu sát với các kiểm toán viên nhất. Có thể nói cấp
trưởng phòng như một cánh tay nối dài để đưa các quyết đònh của các nhà quản
trò cao cấp và trung gian đi vào thực tế.
Để kích thích khả năng quản lý của các trưởng phòng, các phó giám đốc
có thể giao chỉ tiêu thực hiện doanh thu cho cấp trưởng phòng thông qua đó mà
đánh giá năng lực của cấp này, đồng thời giao quyền tự khai thác các hợp đồng
kiểm toán. Muốn vậy, cần phải quy đònh giới hạn một số khoản chi phí để cấp
này được quyền ra quyết đònh.
Hiện tại, cấp trưởng phòng được giao quá nhiều chức vụ nhưng thành quả
quản lý của họ chỉ được đánh giá cùng với các nhà quản trò trung gian qua việc
hoàn thành chỉ tiêu doanh thu mà chưa xem xét đến yếu tố lợi nhuận. Chẳng hạn

-57-

cấp này có quyền đề bạt việc tăng lương cho các nhân viên cũng như đề xuất
việc khen thưởng cho nhân viên, nhưng không chòu trách nhiệm về các sự đề bạt
của mình. Bởi lẽ một kiểm toán viên có thể được đề bạt tăng lương nhiều lần
nhưng khách hàng do anh ta phụ trách thì bò mất rất nhiều. Để đánh giá một cách
khách quan hơn về thành quả quản lý của cấp trưởng phòng, cần đánh giá chỉ
tiêu lợi nhuận do phòng nghiệp vụ tạo ra.
Đối với trưởng phòng nhân sự và phòng kế toán
Để các trưởng phòng này phát huy tính độc lập và năng động hơn nữa
trong quản lý bộ phận, Công ty có thể đònh mức chi phí cho các bộ phận này.
Việc đánh giá thành quả quản lý của các bộ phận này trong việc đóng góp đến
mục tiêu chung sẽ dựa trên mức tiết kiệm chi phí so với kế hoạch.
3.2. Quá trình lập kế hoạch
Để số liệu của kế hoạch phản ánh đúng tình hình thực tế hơn và để các
nhà quản trò có trách nhiệm hơn trong công việc của mình, quá trình lập kế
hoạch cần phải đi theo hướng từ thấp lên cao, nghóa là đi từ cấp cơ sở lên cấp
cao nhất. Quá trình này thể hiện được sự dân chủ trong các hoạt động của Công
ty, nó sẽ khuyến khích và thúc đẩy mọi thành viên cùng hướng về mục tiêu
chung.
Để thể hiện tính tập trung dân chủ trong quản lý, nhà quản trò cao nhất
cần lắng nghe các nhà quản trò trung gian và cơ sở trình bày các kế hoạch về
doanh thu, chi phí, các phương án để thực hiện kế hoạch cũng như các yêu cầu
của họ đối với phương án.
Sau khi lắng nghe các nhà quản trò trung gian và cơ sở trình bày kế hoạch
của mình nhà quản trò cao cấp sẽ chính thức giao nhiệm vụ cho các nhà quản trò
cấp dưới, trong đó có bổ sung những chỉ tiêu mà nhà quản trò cấp cao cần thiết

-58-

như các hợp đồng mà Giám đốc đã ký ghi nhớ mà chưa có sự tham khảo với các
nhà quản trò trung gian và cơ sở. Phương thức giao kế hoạch như trên sẽ tạo tính
năng động, sáng tạo hơn cho các nhà quản trò nó sẽ khuyến khích họ trong công
việc để thực hiện mục tiêu chung của Công ty.
3.3. Xác đònh các trung tâm trách nhiệm
Trên cơ sở bố trí các phòng chức năng hiện có cũng như sự phân cấp quản
lý được cải tiến như trên, chúng ta có thể phân chia các trung tâm trách nhiệm
trong Công ty như sau:
a. Trung tâm đầu tư
Hội đồng quản trò và Giám đốc Công ty sẽ thuộc về trung tâm đầu tư.
b. Trung tâm lợi nhuận
Căn cứ vào việc phân cấp quyền hạn, mức đóng góp về lợi nhuận của các
bộ phận nghiệp vụ trong Công ty đến mục tiêu chung. Ta xác đònh được các
trung tâm lợi nhuận của Công ty gồm.
Bộ phận
Phòng kiểm toán 1
Phòng kiểm toán 2
Phòng kiểm toán 3
Phòng kiểm toán 4
Phòng kiểm toán 5
Phòng tư vấn và dòch vụ kế toán
Phòng kiểm toán xây dựng cơ bản

Nhà quản trò trung gian
Phó giám đốc thứ I
Phó giám đốc thứ II
Phó giám đốc thứ III
Phó giám đốc thứ IV

Nhà quản trò cơ sở
Trưởng phòng
Trưởng phòng
Trưởng phòng
Trưởng phòng
Trưởng phòng
Trưởng phòng
Trưởng phòng

Việc phân loại như trên là do đây là các bộ phận mang lại lợi nhuận chủ
yếu cho Công ty. Các nhà quản trò phụ trách các bộ phận này có trách nhiệm
quản lý và điều hành bộ phận của mình trong việc hoàn thành các chỉ tiêu lợi
nhuận Công ty giao trên cơ sở đã được phân cấp về quyền hạn.
c. Trung tâm chi phí

-59-

Việc phân loại trung tâm chi phí tại Công ty chỉ có tính tương đối. Căn cứ
vào tính chất công việc trên của các phòng ban ta xác đònh trung tâm chi phí tại
Công ty gồm.
Bộ phận

Nhà quản trò cơ sở

Phòng hành chính quản trò

Trưởng phòng

Phòng kế toán

Kế toán trưởng

Sau đây là sơ đồ tổng quát về các trung tâm trách nhiệm tại Công ty
Sơ đồ 3: Các trung tâm trách nhiệm tại Công ty
Hội đồng quản trò
Trung tâm đầu tư
Giám đốc

Các phó giám đốc
Trung tâm lợi nhuận
Các phòng nghiệp vụ

Trung tâm chi phí

Phòng hành chính, kế toán

3.4. Tổ chức thực hiện kế toán trách nhiệm quản lý tại Công ty kiểm toán
và tư vấn A&C
3.4.1 Các chỉ tiêu cần hạch toán để cung cấp thông tin cho mục tiêu về
đánh giá trách nhiệm quản lý
Doanh thu
Để phản ánh một cách đầy đủ thành quả quản lý của các cấp quản trò,
cũng như cung cấp được lượng thông tin thích hợp cho việc phân tích, đánh giá
và ra quyết đònh được chính xác, việc hạch toán doanh thu cần đạt được các yêu
cầu sau.

-60-

-

Doanh thu cần được hạch toán theo từng loại hình nghiệp vụ, theo bộ
phận phát sinh và cần được theo dõi theo từng hợp đồng kiểm toán đã
thực hiện.

-

Việc ghi nhận doanh không nhất thiết phải dựa trên hóa đơn tài chính. Có
thể dựa trên hợp đồng và báo cáo kiểm toán đã phát hành để xác đònh
doanh thu vì một hợp đồng thường kết thúc bằng một báo cáo kiểm toán.

-

Cần hạch toán tách bạch doanh thu kiểm soát được và không kiểm soát
được của các bộ phận kiểm toán, có như thế việc đánh giá trách nhiệm
quản lý mới chính xác và thuyết phục.
Chi phí và phân bổ chi phí
Để đáp ứng được yêu cầu của việc đánh giá thành quả quản lý của các

nhà quản trò, chi phí phát sinh tại Công ty cần phân loại theo cách ứng xử chi phí
và theo quyền kiểm soát chi phí, nghóa là phân loại chi phí thành chi phí kiểm
soát được và không kiểm soát được.
ƒ Phân loại chi phí theo cách ứng xử chi phí
- Chi phí khả biến
+ Chi phí trực tiếp phục vụ cho từng hợp đồng kiểm toán Ở đây xin đề
cập tới một số khoản chi phí có tỷ trọng lớn và thường xuyên tại Công
ty. Gồm chi phí phụ cấp hợp đồng cho kiểm toán viên, chi phí đi lại,
tiếp khách ... vv phục vụ trực tiếp cho một hợp đồng kiểm toán. Mức
chi của những khoản phí này phụ thuộc vào giá trò của hợp đồng kiểm
toán thực hiện.
+

Chi phí công tác phục vụ nghiệp vụ kiểm toán

Chi phí sản xuất chung thuộc quyền kiểm soát của các phòng nghiệp vụ

-61-

Bao gồm, chi phí điện thoại phát sinh tại Công ty, chi phí văn phòng
phẩm, chi phí điện… các khoản chi phí này phục vụ cho nhu cầu kiểm toán nhưng
không cụ thể được cho từng hợp đồng kiểm toán.
Chi phí điện thoại để bàn (ngoài phần thuê bao)
Để phân loại loại chi phí này thuộc quyền kiểm soát của bộ phận nào, do
ai quản lý, Công ty cần quy đònh mã số cho mỗi nhân viên (mã số này phải hoàn
toàn bí mật). Hàng tháng, khi hạch toán chi phí điện thoại bàn, các kế toán Công
ty cần liệt kê các số của mỗi nhân viên chuyển về các bộ phận nghiệp vụ. Bộ
phận nghiệp vụ sẽ chuyển danh sách này cho các kiểm toán viên của mình để
ghi nhận vào chi phí phục vụ từng hợp đồng kiểm toán. Ngoài các cuộc gọi phục
vụ cho hợp đồng kiểm toán, các chi phí điện thoại khác hạch toán vào chi phí
chung của bộ phận. Việc hạch toán và kiểm soát này sẽ góp phần vào việc tiết
kiệm chi phí. Chi phí phát sinh theo đúng nội dung và yêu cầu của nó.
Chi phí văn phòng phẩm
Đây là những chi phí phát sinh tại các bộ phận nghiệp vụ như chi phí mực
in, chi phí giấy in, vật liệu để đóng các báo cáo kiểm toán. Những khoản chi phí
này biến động tăng theo mức hoạt động. Những chi phí này hạch toán vào chi
phí của từng bộ phận theo sự phát sinh tại các bộ phận.
Chi phí điện
Cách bố trí nơi làm việc của Công ty hiện nay rất khoa học. Các bộ phận
nghiệp vụ được bố trí riêng, không xen kẽ với nhau. Chính vì vậy, việc hạch
toán chi phí này riêng cho từng bộ phận sẽ dễ dàng. Việc hạch toán có thể căn
cứ vào đồng hồ điện gắn cho mỗi phòng nghiệp vụ.
+ Chi phí trực tiếp phục vụ cho yêu cầu quản lý thuộc quyền kiểm soát
của trưởng phòng hành chính, kế toán

-62-

Các khoản chi phí được phân loại vào mục này bao gồm tiền lương, chi
chi phí điện thoại bàn, chi phí văn phòng phẩm (chi phí mực in, giấy in), chi phí
điện nước…của bộ phận quản lý như kế toán, nhân sự.
-

Chi phí bất biến

Chi phí lương nhân viên cố đònh: Hiện tại, việc trả lương tại Công ty dựa
vào hệ số lương của Nhà nước, việc tăng lương được xét duyệt sau 1 hoặc
2 năm, nhưng mức tăng không quá 10 %. Mặt khác, việc tuyển nhân sự
cũng tuân theo kế hoạch rất chặt chẽ nên có thể xem lương nhân viên là
cố đònh.
Các chi phí mang tính chất lươngcố đònh: như chi phí mua bảo hiểm cho
nhân viên, BHXH, BHYT cho nhân viên
Chi phí điện thoại di động theo tiêu chuẩn và chi phí thuê bao điện thoại
bàn:
Các chi phí này được xem là cố đònh và kiểm soát được vì tiêu chuẩn về
mức chi phí điện thoại di động là cố đònh theo cấp bậc của kiểm toán viên
và chi phí thuê bao điện thoại bàn là cố đònh theo giá của nhà cung cấp.
Chi phí tập huấn học tập: Chi phí này cũng hạch toán vào các phòng
nghiệp vụ dựa trên chi phí phát sinh tại các phòng nghiệp vụ.
Chi phí khấu hao tài sản cố đònh: Việc mua sắm tài sản cố đònh trong năm
thường thực hiện theo kế hoạch tài chính năm của Giám đốc, thông
thường không biến động đáng kể, vì vậy nó được xem là chi phí cố đònh.
Chi phí về thuế cố đònh như thuế môn bài
Chi phí bảo hiểm tài sản cố đònh, chi phí khác…
3.4.2 Hệ thống chứng từ kế toán
Về cơ bản vẫn áp dụng hệ thống chứng từ do Bộ Tài chính quy đònh. Tuy
nhiên có thể thiết kế thêm mã số bộ phận, mã số hợp đồng, mã số chi phí, mã số