Tải bản đầy đủ
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ GIÁN TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ GIÁN TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Tải bản đầy đủ

l ch giá..)

c

a ra thu n l i h"n. Nó còn cho phép nhà

ut n

c ngoài

tài kho n giao d ch ch ng khoán t i công ty ch ng khoán. Song, Quy t
c p vi c qu n lý ngo i h i
ngân hàng l u ký n

Quy t

ut n

c ngoài. Nhìn chung, quy t

h 'ng ng c a các nhà
-

i v i nhà

ut n

c m'

nh v1n ch a

c ngoài m' tài kho n l u ký t i
nh này ã nh n

cs

ng tình

c ngoài và công ty ch ng khoán.

nh s 36/2003/Q%-TTg ngày 11/03/2003 c a Th t

hành quy ch góp v n, mua c! phi u c a nhà

ut n

ng Chính ph ban

c ngoài trong các doanh

nghi p Vi t Nam.
Quy t

nh này ra

i nh#m khuy n khích các nhà

ph n c a doanh nghi p Vi t Nam;
doanh nghi p c a n

huy

c ngoài và m' r ng th tr

-

Quy t

ut n

nh v góp v n, mua

c ngoài vào th tr

ng chính ph v

ng ch ng khoán Vi t Nam.

Thông t 90/2005/TT-BTC ngày 17/10/2005 c a B Tài Chính h
bên n

c ngoài vào th tr

nh 238

ng ch ng khoán Vi t Nam.

c ban hành thay th

quy t

nh 146/2003/Q%-TTg ngày

nh 238 và thông t 90 có s thay !i mang

t phá khi mà t l s' h u c a các nhà

ut n

c ngoài ã gia t ng t m c 30%

lên t i a 49% t!ng s c! phi u, ch ng ch qu) niêm y t,
ch c niêm y t,
i t o ra b

ng d1n thi

nh s 238/2005/Q%-TTg ngày 29/09/2005 v t l tham gia c a

17/07/2003, n i dung chính c a quy t
tính

a ra các qui

nh s 238/2005/Q%-TTg ngày 29/09/2005 c a Th t

hành Quy t
Quy t

nh

ng, t ng s c c nh tranh c a các

c ngoài trong các doanh nghi p Vi t Nam

t l tham gia c a bên n
-

c ngoài góp v n, mua c!

ng v n, công ngh , ph "ng pháp qu n lý

doanh nghi p Vi t Nam. N i dung c a quy t
c! ph n c a nhà

ut n

ng ký giao d ch c a m t t!

ng ký giao d ch trên Trung tâm giao d ch ch ng khoán. Quy t
c phát tri n

t phá cho s phát tri n v

khoán Vi t Nam nh ng n m k ti p sau ó.

27

t b c c a th tr

nh ra

ng ch ng

-

Lu t ch ng khoán s 70/2006/QH11 ngày 29/06/2006.

-

Ngh

nh s 14/2007/N%-CP ngày 19/01/2007 quy

nh chi ti t thi hành m t s

i u c a Lu t ch ng khoán.
Lu t ch ng khoán ra

i ánh d u th tr

ng ch ng khoán Vi t Nam

b'i v n b n pháp lý cao nh t. V n b n pháp lý cao nh t tr
th tr

ng ch ng khoán là Ngh

c s qu n lý

c ây v ch ng khoán và

nh s 144/2003/N%-CP c a Chính ph (Ngh

144), sau 5 n m v n hành cho th y Ngh

nh s 144 còn h n ch , ch a

y

nh



ng

b .
Th nh t, v vi c phát hành ch ng khoán ra công chúng: Ngh
ho t

nh 144 ch

i u ch nh

ng phát hành ch ng khoán ra công chúng c a các công ty c! ph n, không i u

ch nh vi c phát hành c! phi u c a các doanh nghi p nhà n

c c! ph n hoá, vi c phát

hành ch ng khoán c a các t! ch c tín d ng, các doanh nghi p có v n

ut n

c

ngoài chuy n !i thành công ty c! ph n. %i u này làm h n ch vi c phát tri n th
tr

ng s" c p, h n ch s tham gia c a các N%TNN vào ngu n cung d i dào này.

Th hai, v th tr

ng giao d ch ch ng khoán: Ngh

nh 144 ch

i u ch nh ho t

ng

giao d ch ch ng khoán t i các Trung tâm giao d ch ch ng khoán, do v y, các giao d ch
ch ng khoán trên th tr
c a Nhà n
n

ng mà không có s qu n lý

c. Trong khi ó, nhu c u tham gia góp v n c! ph n c a các nhà

ut

c ngoài vào các công ty kinh doanh t t nh ng ch a niêm y t lên sàn là r t l n.

Nhi u nhà
l

ng t do ang di0n ra khá sôi

ut n

c ngoài mong mu n

c tham gia v i vai trò là c! ông chi n

c, góp v n cùng công ty m' r ng phát tri n kinh doanh.

Th ba, v giám sát và x* lý vi ph m: Ngh
ph m và ch a xác

nh 144 không bao hàm h t các hành vi vi

nh rõ nguyên t c x* ph t c ng nh th.m quy n x* ph t vi ph m

28

trong ho t

ng ch ng khoán và th tr

ng ch ng khoán. H n ch này có nh h 'ng

n s công khai, minh b ch c a khuôn kh! pháp lý trên ph "ng di n qu n lý nhà
n

c c ng nh b o v l i ích c a nhà

thông tin nh h 'ng r t l n
v ng c a th tr

n quy t

kh n khi th tr

nh c a các nhà

ut ,

n s phát tri n b n

ng ch ng khoán.

Th t , v kh n ng phát tri n th tr
nh ch a

u t . Trong khi ó, vai trò c a minh b ch hóa

ng và h i nh p: Ngh

c rõ ràng và chu.n m c theo nguyên t c th tr
ng phát tri n ' trình

nh 144 có nh ng quy
ng, vì v y s& có khó

cao và khi Vi t Nam h i nh p v i th tr

ng

v n qu c t .
Lu t Ch ng khoán ra

i kh c ph c nh ng khi m khuy t, b t c p trong Ngh

nh 144,

ng b hóa v i Lu t Doanh nghi p, Lu t % u t mà Qu c h i ã thông qua. %i u này
h t s c quan tr$ng vì t o ra môi tr
Ch ng khoán t o i u ki n th tr

ng pháp lu t !n

kh"i thông ngu n v n n

c ngoài vào Vi t Nam,

t Vi t Nam

c ngoài.

-

Ngh

u t . Lu t

ng ch ng khoán Vi t Nam h i nh p v i th tr

ch ng khoán khu v c và qu c t . Thông qua ho t
u t ra n

nh cho các nhà

ng

ng

u t gián ti p có kh n ng

ng th i t o c" h i

nh 69/2007/N%-CP ban hành ngày 20/4/2007 v vi c nhà

các nhà

u

ut n

c

ut n

c

ngoài mua c! ph n c a ngân hàng th "ng m i Vi t Nam.
-

Thông t 07/2007/TT-NHNN thi hành N% 69/2007/N%-CP v nhà
ngoài mua c! ph n c a NHTM ngày 29/11/2007.

Theo ó, t!ng m c s' h u c! ph n c a các nhà
n

c ngoài hi n h u) và ng

ut n

i có liên quan c a nhà

c ngoài (bao g m c c! ông
ut n

c ngoài ó không v

t

quá 30% v n i u l c a m t ngân hàng Vi t Nam. Nh v y, ngành Ngân hàng là
ngành duy nh t b h n ch t l s' h u c a các nhà

29

ut n

c ngoài là 30 % so v i

m t b#ng chung theo quy t
khoán là 49%. T

nh 238 dành cho các công ty niêm y t th tr

ng ch ng

ó có th th y r#ng, Chính ph v1n còn th n tr$ng trong chính sách

t do hóa ngu n v n

i v i ngành tài chính- ngân hàng v n khi mà các i u ki n c n

thi t cho qu n lý và phát tri n th tr

ng ch ng khoán còn ch a chín mu i.

2.1.2 Tình hình giao d ch c a Nhà

ut n

c ngoài trên th tr

ng ch ng khoán

Vi t Nam
Nhà

u t n

c ngoài b t

u tham gia giao d ch ch ng khoán thông qua

TTCK Vi t Nam t tháng 04 n m 2001, v i t tr$ng ban
d ch toàn th tr

ng.

Có th chia ho t
-

u chi m 1% giá tr giao

ng giao d ch c a N%TNN làm 03 giai o n:

Giai o n t 18/07/2000

n 04/2001, %ây là giai o n m i thành l p th tr

ch ng khoán , tính thanh kho n còn kém. Lúc này các nhà

ut n

ng

c ngoài

ch a tham gia giao d ch.
-

Giai o n t 04/2001

n 12/2003, %ây là giai o n nhà

u tham gia trên th tr

ut n

ng ch ng khoán, h$ ch y u mua vào và r t ít khi bán

ra, t tr$ng chi m c ng luôn th p th hi n s quan tâm
khoán non tr, Vi t Nam v i thái
-

Giai o n t

u n m 2004

n

c ngoài

nay. Cho

c m',

n th tr

ng ch ng

dè d t.

n nay, th tr

ng ch ng khoán Vi t Nam bi n

ng m nh v i ngu n cung d i dào, các chính sách
ngoài c ng ã

c ngoài b t

i v i nhà

ut n

c bi t là vi c m' r ng t l s' h u c a nhà

c

ut

i v i doanh nghi p niêm y t t 20% lên 30 % r i 49 % nh hi n
n nay, kh i l

ng không nh

ng và giá tr giao d ch không ng ng t ng lên, có tác

n s bi n !i không ng ng c a th tr

Nam.

30

ng ch ng khoán Vi t

B$ng2.1: Danh sách c/ phi u có t0 l nhà
STT

MÃ CK

1

ABT

2

% SH n

c ngoài

ut n

c ngoài mua cao sàn Hose

STT

MÃ CK

47%

11

PNC

46%

AGF

49%

12

REE

49%

3

BBC

47%

13

RIC

49%

4

BMP

49%

14

ST8

49%

5

BT6

49%

15

STB

30%

6

CII

49%

16

TCR

47%

7

DMC

47%

17

TDH

49%

8

GMD

49%

18

TMS

49%

9

IFS

49%

19

VFMVF1

49%

10

IMP

45%

20

VNM

45%

ut n

c ngoài mua cao sàn Hastc

B$ng2.2: Danh sách c/ phi u có t0 l nhà
STT

MÃ CK

1

ACB

Tính

% SH n

c ngoài

STT

MÃ CK

2

TKU

30%

% SH n

% SH n

c ngoài

c ngoài

49%

n tháng 06 n m 2008, Có t!ng s 153 c! phi u và 04 ch ng ch qu) trên sàn

giao d ch TP.HCM, 142 c! phi u giao d ch trên sàn giao d ch Hà N i . % i v i sàn
GDCK Hà N i, ch có c! phi u ngân hàng ACB (30%) và TKU là ã h t room. Còn
i v i sàn HOSE, danh sách c! phi u mà room dành cho nhà
c! phi u ã l p
nhà

ut n

y ngày càng nhi u so v i tr

ut n

c ây, ch ng t s quan tâm c a các

c ngoài không còn gói g$n trong vài mã c! phi u bluechip.

31

c ngoài các

B$ng 2.3: TH NG KÊ QUY MÔ GIAO D!CH C-A NHÀ TNN
T ngày 14/07/2005

n 30/06/2008

Sàn HASTC

Kh i l ng giao d ch
(1 CK)
Toàn th
%TNN
T l
tr ng

N m

Giá tr giao d ch
(tri u ng)
Toàn th
%TNN
tr ng

T l

2005

21,205,213

875,334

4%

342,435

11,344

3%

2006

164,199,796

8,494,406

5%

10,919,202

472,552

4%

2007

1,364,771,333

76,355,547

6%

140,943,728

8,330,810

6%

6t-2008 1,014,963,098

19,129,110

2%

77,909,553

957,795

1%

104,854,397

4%

230,114,918

9,772,501

4%

C)NG

2,565,139,440

Ngu n Hastc-www.hastc.org.vn

Bi u

2.1,2: Qui mô giao d ch N TNN theo ph
NG GIAO D CH

GIÁ TR GIAO D CH
80

700

70

600

60

ng

800

500

KH P L NH

400

TH A THU N

300

Ngàn t

Tri u CP

KH I L

ng th c kh p l nh sàn Hose

200
100

50

KH P L NH

40

TH A THU N

30
20
10

-

-

MUA

BÁN

MUA

32

BÁN

B$ng 2.4: TH NG KÊ QUY MÔ GIAO D!CH C-A NHÀ TNN TRÊN SÀN HOSE

N m

Toàn th
tr ng

Kh i l ng giao d ch
(1 CK)
%TNN
%TNN
(mua)
(Bán)

T l

Toàn th
tr ng

Giá tr giao d ch
(tri u ng)
%TNN
%TNN
(mua)
(Bán)

T l

2000

3,662,790

-

-

0%

90,211

-

-

0%

2001

17,811,430

161,600

45,000

1%

923,341

12,098

1,914

1%

2002

29,678,890

2,999,200

130,800

5%

784,469

71,807

3,705

5%

2003

23,628,140

2,065,750

55,560

4%

412,098

50,334

1,138

6%

2004

66,385,140

11,954,360

1,233,180

10%

1,730,649

386,802

35,389

12%

2005

102,580,170

10,500,100

3,992,630

7%

2,490,789

257,588

100,658

7%

2006

593,814,620

94,937,420

29,807,600

11%

34,950,157

7,740,645

2,220,824

14%

2007

1,901,565,970 347,603,600 200,073,830

14%

195,026,643

48,435,485

26,858,265

19%

6t-2008

1,196,337,175 216,803,036 120,205,309

14%

77,484,274 14,939,374

9,485,037

16%

C)NG

3,935,464,325 687,025,066 355,543,909

13%

38,706,930

18%

313,892,631
(Ngu n: Hose

33

71,894,133

http://www.hsx.vn/)

Trong kho ng th i gian

u n m 2008

gi m m nh, không khí m

n nay, vào nh ng th i i m th tr

m l rõ ' các nhà

u t trong n

c a N%TNN v1n chi m t tr$ng cao so v i th tr
trên sàn Hastc, N%TNN ch a quan tâm nhi u
…. T l giao d ch bình quân c a các nhà
kho ng 16 % giá tr giao d ch toàn th tr

c, kh i l

ng s t

ng giao d ch

ng. Ngoài các c! phi u niêm y t

n b'i quy mô doanh nghi p còn nh ,
ut n

c ngoài trên sàn Hose chi m

ng. Nhi u c! phi u, N%TNN giao d ch ch

y u trong phiên giao d ch. Vì v y, nhi u chuyên gia ch ng khoán cho r#ng vai trò d1n
d t th tr

ng c a N%TNN luôn

c th hi n rõ cho dù t l giao d ch có thay !i

theo t ng th i i m.
Bi u

2.3: S l

ng tài kho$n N TNN 1ng ký qua Trung tâm L u ký

12,000
10,000
8,000
6,000
4,000
2,000
-

CÁ NHÂN

T CH C

Theo th ng kê c a Trung tâm l u ký, % n h t tháng 06 n m 2008, t i TTCK Vi t Nam
ã có trên 11.000 tài kho n c a nhà %TNN, trong ó có trên 712 tài kho n là c a các t!
ch c %TNN. Nh v y, v m t l

ng, con s này ã có s gia t ng áng k so v i cu i

n m 2007, khi t!ng s tài kho n nhà %TNN m' t i TTCK Vi t Nam là 8.500, trong ó,
nhà

u t t! ch c có 535 tài kho n. V giá tr dòng ti n, Theo th ng kê c a HASTC

và HOSE, k t

u n m 2008

n nay, nhà %TNN mua nhi u h"n bán. Trên sàn Hose,

giá tr N%TNN mua vào kho ng 15.000 t
9.500 t

ng, trong khi ó N%TNN ch bán ra

ng. T "ng t trên sàn Hastc là mua vào 600 t

34

ng và bán ra kho ng 350

t

ng. Giá tr ròng hai sàn d "ng 5.750 t

rót vào th tr
t ng nhà

ng t "ng

"ng 350 tri u USD ti p t c

ng ch ng khoán niêm y t. Tuy cách th c c ng nh tiêu chí mua bán c a

ut n

c ngoài là khác nhau, nh ng v i th c t là v i l

ng mua th c

d "ng cho th y, dòng ti n t các N%TNN ! vào TTCK Vi t Nam v1n ch a th y có
s suy gi m nào. N%TNN ánh giá v ti m n ng trung h n c a n n kinh t VN v1n r t
t t.
Nh v y, N%T n
tr

c ngoài ã óng vai trò h t s c quan tr$ng trong vi c phát tri n th

ng ch ng khoán Vi t Nam. Tuy nhiên trong th i gian t i , vi c thu hút v n t các

N%TNN nh th nào
nh ng r i ro

có th là m t kênh huy

ng v n hi u qu nh ng không b

c thù trong ch ng khoán làm t!n h i

m i n!i nh Vi t Nam còn nhi u v n

n th tr

ng ch ng khoán còn

ph i bàn.

2.1.3 Tình hình thu hút ngu n v n

u t gián ti p n

c ngoài trên th tr

ng

ch ng khoán Vi t Nam.
M y n m tr' l i ây, dòng ti n t các các
t trong n

c ang ch y vào kênh

t gián ti p vào th tr
Nam. Ngu n v n
tr

ut n

c ngoài, dòng ti n c a các nhà

u

u t tài chính ngày m t t p n p h"n. Các nhà

u

ng v n ' Châu Á ngày càng có xu h

ng mu n

u t vào Vi t

u t gián ti p nh m t nhu c u không th thi u khi Vi t Nam

ng

c ng -ng c*a h i nh p kinh t toàn c u.

Làn sóng

u t gián ti p th nh t c a các qu)

ut n

c ngoài vào Vi t Nam xu t

hi n và k t thúc nhanh chóng vào th i gian kh ng ho ng kinh t Châu Á n m 1997. Là
th i k/ m'
h

u cho dòng v n

u t gián ti p n

ng !i m i và m' c*a thu hút

ut n

c ngoài

vào Vi t Nam theo xu

c ngoài. Làn sóng th hai hình thành t

n m 2002 ang g t hái thành công. Sau khi Vi t Nam gia nh p WTO, r t nhi u hy
v$ng v làn sóng th ba s& b t

u.

35

L ch s* th tr

ng v n Vi t Nam ã ghi nh n, làn sóng

u t gián ti p

u tiên ã

n

u th p k 90 v i s xu t hi n c a 7 Qu)

ut t n

c

ng kho ng 700 tri u USD. Nh ng sau ó, các qu) ã l n l

t

Vi t Nam t nh ng n m
ngoài v i s v n huy

rút lui. Th i i m ch ng ki n s ch m d t c a làn sóng

u t gián ti p th nh t là sau

cu c kh ng ho ng kinh t châu Á. Lúc ó ch còn l i duy nh t Qu) Vietnam Enterprise
Investment Fund (VEIL)

c thành l p 7/1995 v i quy mô v n 35 tri u USD do Công

ty Dragon Capital qu n lý.
Làn sóng th

hai kh'i

ng l i t

n m 2002 v i s

xu t hi n c a Qu) Mekong

Enterprise Fund. Ngay sau ó, VinaCapital và m t s công ty qu n lý khác ã vào cu c
v i vi c công b thành l p các qu) m i và h
a d ng. Ho t

ng ban

dám b nh ng kho n

u t vào nhi u l(nh v c

u c a các qu) này khá th m l ng và không ít ng

i m i ch

u t nh v i tâm lý khá e ng i v s thành công c a mô hình

này. % n t n cu i n m 2005, v n
u t tr c ti p n

ng m c tiêu

c ngoài (FDI),

u t gián ti p m i ch

t kho ng 1% so v i v n

u t gián ti p v1n ch

c ánh giá ' d ng ti m

n ng. %ây là t l quá khiêm t n so v i nhu c u v n cho n n kinh t phát tri n và so v i
các n

c trong khu v c. Tuy r t quan tâm

n Vi t Nam,

n các công ty nhà n

c

ang trong quá trình c! ph n hóa m nh m&, các công ty t nhân n!i lên nhanh chóng...
nh ng ngu n v n gián ti p ! vào v1n r t nh gi$t và t c hai phía nhà
tác trong n

u t và

i

c v1n khá th n tr$ng.

Nh ng m$i th

ã thay !i nhanh chóng, t n m 2006 các qu)

gián ti p ã tr' thành m t khái ni m ph! bi n, m t ngu n v n
cùng v i s phát tri n nhanh chóng c a th tr
n m 2006, trên 2 t USD ã

u t và ngu n v n
c quan tâm

c bi t

ng ch ng khoán. T i th i i m cu i

c công b qua các Qu)

u t chính th c. K t

ó,

dòng v n này liên t c t ng nhanh và liên t c thu ho ch thành công. Sau khi Vi t Nam
gia nh p WTO, nh ng cam k t v d- b nh ng ràng bu c v m t pháp lý ang
Vi t Nam

n g n h"n v i lu t l kinh doanh theo tiêu chu.n th gi i, nhà

36

a

u t qu c

t c m giác an tâm h"n khi b v n vào Vi t Nam. % c bi t, ti n trình CPH ang i vào
giai o n quan tr$ng nh t khi các DN l n ang và s p IPO, tr

ng ch ng khoán Vi t

Nam ang trong giai o n phát tri n nhanh và chính nh ng thành công t làn sóng
t gián ti p th 2 ã thúc .y

u t gián ti p. Và m t làn sóng th ba v

u

u t gián

ti p ! vào Vi t Nam không còn ' d ng ti m n ng.
Sau

t kh'i

ng m nh m& trong n m 2006, các qu)

chu.n b cho nh ng d án
hàng tr m d án, DN trong n

c ngoài ang ráo ri t

u t m i. Hàng tr m tri u USD ã ang
c ang

t cho th y m t tham v$ng m nh m&
b

ut n

c
a

a vào danh m c

c kêu g$i;

u t . Các qu)

u t gián ti p trên th tr

u

ng Vi t Nam

c sang m t n c m i .

Theo s li u báo cáo t!ng k t chính xác c a các thành viên l u ký, giá tr danh m c
u t c a nhà

ut n

N u tính chung c th tr

c ngoài trên th tr

ng không chính th c, con s này

3 l n quy mô n m 2006. N u
n m qua

ng niêm y t n m 2007

ng non tr, nh Vi t Nam, ây là m c

u t r t áng khích l vì có quy mô không kém m c

u t tr c ti p FDI. Tuy nhiên,

c ng ph i nhìn nh n th c t r#ng ây v1n ch là các con s

c oán. Theo thông tin t

c, các báo cáo v giá tr danh m c

c a các thành viên l u ký, bao g m nhà
này là giá tr danh m c th tr

t g n 20 t USD, t ng g p

c oán chung m c v n gián ti p (FPI) g c vào trong 5

t kho ng 12 t USD. V i m t th tr

6y ban Ch ng khoán Nhà n

t 7,6 t USD.

c d a trên s li u

u t cá nhân và t! ch c. Tuy nhiên con s

ng t i th i i m báo cáo ch không ph i giá tr v n g c

FPI vào Vi t Nam. Theo m t báo cáo c a Ngân hàng ANZ, lu ng v n gián ti p th c
vào Vi t Nam n m 2007 kho ng 5,7 t USD và d báo s&

t kho ng 7,3 t USD n m

2008. Lâu nay vi c th ng kê chính xác quy mô lu ng v n này không h

"n gi n khi

có s giao thoa gi a 6y ban Ch ng khoán Nhà n

c. Tính

c và ngân hàng Nhà n

cu i n m 2007, Theo th ng kê c a Ngân hàng Nhà n
n

c ngoài ang ho t

c, hi n có g n 74 qu)

n
ut

ng t i Vi t Nam. Trong ó có các tên tu!i ch y u nh Dragon

37