Tải bản đầy đủ
Đề tài luận văn.16nop bai

Đề tài luận văn.16nop bai

Tải bản đầy đủ

MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ HÌNH VẼ
DANH MỤC BẢNG BIỂU
DANH MỤC PHỤ LỤC
TÓM TẮT ....................................................................................................................... 1
1.1 Bối cảnh nghiên cứu .............................................................................................. 3
1.2 Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 4
1.3 Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................................ 4
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................................... 5
1.5 Cấu trúc của Luận văn ........................................................................................... 5
CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ............................................................................... 7
2.1 Lý thuyết liên quan ................................................................................................ 7
2.1.1 Lý thuyết hành vi vấn đề ................................................................................. 7
2.1.2 Lý thuyết về hành vi dự định........................................................................... 7
2.2 Một số khái niệm, quy định và thông tin liên quan ............................................... 8
2.2.1 Khái niệm nhận thức, thái độ và hành vi ......................................................... 8
2.2.2 Hút thuốc lá ..................................................................................................... 9
2.2.3 Tác hại của thuốc lá ......................................................................................... 9
2.3 Các nghiên cứu liên quan..................................................................................... 11
2.4 Các chính sách và biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá ở Việt Nam và
của chính quyền địa phương tại địa bàn nghiên cứu ................................................. 12
2.4.1 Chính sách của Chính phủ Việt Nam ............................................................ 12
2.4.2 Chính sách và biện pháp của chính quyền địa phương tỉnh Sóc Trăng ........ 13
2.5 Tóm tắt chương II ................................................................................................ 14
CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................................................ 15
3.1 Các bước nghiên cứu ........................................................................................... 15
3.1.1 Nghiên cứu định tính ..................................................................................... 15
3.1.2 Nghiên cứu định lượng .................................................................................. 15
3.2 Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................... 16
3.3 Xác định mẫu nghiên cứu .................................................................................... 16

3.4 Tóm tắt chương III ............................................................................................... 17
CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................... 18
4.1 Đặc điểm về địa bàn nghiên cứu.......................................................................... 18
4.2 Mô tả mẫu khảo sát và hiện trạng sơ bộ về bộ mẫu khảo sát .............................. 18
4.2.1 Thông tin của người được khảo sát ............................................................... 19
4.2.2 Hiện trạng hút thuốc của nam thanh niên TP Sóc Trăng hiện nay ................ 21
4.2.3 Thái độ, niềm tin về việc bỏ hút thuốc lá ...................................................... 25
4.2.4 Ảnh hưởng của thuốc lá đến sức khỏe và cộng đồng .................................... 29
4.2.5 Kết quả khảo sát đối với các biến định lượng ............................................... 32
4.2.6 Biện pháp giảm tiêu thụ và tác hại của thuốc lá ............................................ 33
4.3. Kết luận về mô hình ........................................................................................ 39
CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................ 43
5.1 Tóm tắt kết quả nghiên cứu ................................................................................. 43
5.2 Kiến nghị chính sách ......................................................................................... 466
5.2.1 Giải pháp chung………………………………………………………….....46
5.2.1.1 Giải pháp tăng cường nhận thức – thái độ đối với người hút thuốc lá ....... 47
5.2.1.2 Giải pháp hình thành tiêu chuẩn có liên quan đến hành vi hút thuốc lá .. 488
5.2.1.3 Giải pháp hình thành nên xu hướng ứng với hành vi hút thuốc lá ........... 499
5.2.1.4 Giải pháp hình thành nên hành vi hút thuốc lá ......................................... 499
5.2.1.5 Giải pháp về chính sách giá cả thuốc lá ................................................... 499
5.2.2 Giải pháp cụ thể nhằm hạn chế hút, lạm dụng thuốc lá và tác hại của thuốc
lá…………………………………………………………………………………...49
5.2.2.1 Hoàn thiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá…49
5.2.2.2 Nâng cao chất lượng công tác thông tin, tuyên truyền về phòng chống tác
hại của thuốc lá………………………………………………………………… 49
5.2.2.3 Giải pháp về tổ chức và nhân lực………………………………………...49
5.2.2.4 Giải pháp về tài chính…………………………………………………….50
5.3 Một số nhận định cần được quan tâm và triển khai rộng rãi……………………50
5.4 Hạn chế đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo ........................................ 50
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ HÌNH VẼ
Hình 4.1: Nơi sinh sống của người được khảo sát
Hình 4.2: Nghề nghiệp của người được khảo sát
Hình 4.3: Dân tộc
Hình 4.4: Trình độ học vấn của người được khảo sát
Hình 4.5: Tình trạng tham gia các đoàn thể
Hình 4.6: Tình trạng hút thuốc của người được khảo sát
Hình 4.7: Mức độ thường xuyên hút thuốc của người được khảo sát
Hình 4.8: Khả năng hút khi được bạn thân mời thuốc lá của người được khảo
sát
Hình 4.9: Dự định về khả năng hút thuốc của người được khảo sát
Hình 4.10: Ý định về bỏ thuốc lá của người được khảo sát
Hình 4.11: Suy nghĩ về việc bỏ hút thuốc lá thì sức khỏe sẽ được cải thiện
của người được khảo sát
Hình 4.12: Suy nghĩ về mức độ quan trọng của việc giải quyết vấn đề hút
thuốc lá của người được khảo sát
Hình 4.13: Cảm nhận của người được khảo sát về tác hại của việc hít phải
khói thuốc lá do người khác thải ra

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 4.1: Thống kê về ý định bỏ hút thuốc.
Bảng 4.2: các biện pháp giảm hút thuốc lá.
Bảng 4.3: Mô tả mẫu dữ liệu đối với các biến định lượng.
Bảng 4.4: Thống kê lượng tiêu thụ thuốc lá khi giá thuốc tăng.
Bảng 4.5 Mô tả các hiện hiện trạng hút thuốc của thanh niên.
Bảng 4.6: Đề xuất đối tượng chịu trách nhiệm đối với xã hội có liên quan đến
tác hại của thuốc lá.

DANH MỤC PHỤ LỤC
Phụ lục 1: Phiếu phỏng vấn
Phụ lục 2: Thông tin của người được khảo sát
Phụ lục 3: Hiện trạng hút thuốc của nam thanh niên Thành phố Sóc Trăng
hiện nay
Phụ lục 4: Ảnh hưởng của thuốc lá đến sức khỏe và cộng đồng

1

TÓM TẮT
Thuốc lá là một loại cây có độc, nhất là những lá già, có chứa hàm lượng
Nicotin cao( Nicotin là tên gọi được đặt theo tên của một nhà ngoại giao người Pháp
Nicot( 1530 – 1600), người đầu tiên nhập thuốc lá vào Pháp. Nicotin được sử dụng
ở liều thấp tạo ra sự sản khoái, nhẹ nhàng, làm diệu cơn đói và giảm bớt mệt mỏi.
Tuy nhiên, nếu dùng liều cao( người lớn khoảng 15 – 20gam thuốc lá dưới dạng sắc
lấy nước uống hoặc trẻ em chỉ cần uống một vài gam) sẽ gây tử vong. Do đó, Thuốc
lá là một trong những loại sản phẩm có độc, gây hại cho sức khỏe của con người mà
trực tiếp là những người hút thuốc lá.
Nhưng tại sao có nhiều người hút thuốc lá? Qua nghiên cứu cho thấy: "chỉ
cần vài giây sau khi rít một hơi thuốc lá vào phổi, người hút sẽ cảm nhận được
những kích thích của chất Nicotin lên hệ thần kinh trung ương và lên toàn cơ thể
nhất là ở não, cho nên khi hút thuốc lá, người hút có thể thấy trí óc sáng suốt và làm
việc có hiệu quả trong những lúc căng thẳng, lo âu, thuốc lá có thể làm cho người
hút cảm thấy thư giản và bình tỉnh hơn, tự tin hơn, bớt lo âu và có sức để làm việc
nhiều hơn. Tuy nhiên, trên thực tế nếu hút càng nhiều, cơ thể bị kích thích tiết chất
nội tiết tố liên tục cho đến khi các chất này cạn kiệt, lúc ấy thay vì có cảm giác sản
khoái, người bệnh cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung tư tưởng, cáo gắt và suy sụp
tinh thần mau chóng. Tiếc rằng phần lớn những người nghiện thuốc lá không ý thức
được vấn đề này, khi họ hút mà không thấy sản khoái thì tăng liều và trở nên nghiện
nặng hơn và phải gánh chịu hậu quả càng lớn". Hút thuốc ngày càng có sự lan tỏa
trong cộng đồng, Thanh niên mới lớn hút thuốc lá do bắt chước người lớn, muốn thể
hiện trước mọi người là mình không còn trẻ con nữa; trong gia đình nếu cha mẹ
nghiện hút thì con cũng dể bị nghiện theo; sống học tập và làm việc trong môi
trường nhiều người nghiện thuốc lá thì cũng rất dễ bị nghiện theo. Cuối cùng vấn đề
quảng cáo của các hãng sản xuất thuốc lá cũng góp phần tác động đến việc nghiện
hút thuốc lá của nhiều thế hệ.
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá hiện trạng tiêu dùng thuốc lá,
kiến thức, thái độ và nhận thức về rủi ro đến sức khỏe của thanh niên tại thành phố

2

Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
Kết quả khảo sát cho thấy một tỷ lệ lớn nam thanh niên đang hút thuốc lá
(trên 47% so mẫu khảo sát) và bằng phương pháp thống kê mô tả cho thấy rằng: về
nhận thức, thái độ của người tiêu dùng có ảnh hưởng nhiều đến xu hướng hút thuốc
của người hút thuốc; tiêu chuẩn chủ quan của thanh niên về việc hút thuốc có sự ảnh
hưởng khá rõ đến xu hướng, giá cả, hành vi của người hút thuốc, ảnh hưởng đến
kinh tế, môi trường và tác hại đến sức khoẻ con người. Trên cơ sở đó đề ra giải pháp
góp phần phòng chống tác hại của thuốc lá mang lại hiệu quả.

3

CHƯƠNG I: PHẦN GIỚI THIỆU
1.1 Bối cảnh nghiên cứu
Hút thuốc là sự thiêu đốt không hoàn toàn các sợi thuốc lá trải qua hai hình
thức: hình thức hút thuốc lá chủ động, xảy ra khi người nghiện hít khói thuốc lá vào
cơ thể mình; hình thức hút thuốc lá thụ động là những người có mặt xung quanh phải
hít lượng khói thừa mà người hút thải ra. Khói thuốc và ảnh hưởng của nó là một vấn
đề lớn đối với sức khỏe cộng đồng, là nguyên nhân của một số lượng lớn các loại
bệnh có thể được ngăn ngừa trước. Hiện nay, hành vi hút thuốc của thanh niên vẫn
diễn ra khá phổ biến trong xã hội, kể cả những người đang hành nghề y và tầng lớp trí
thức, mặc dù đã có nhiều chính sách kiểm soát, ngăn ngừa, chiến dịch chống hút
thuốc lá tại các nơi công cộng, cơ quan làm việc.
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới năm 2012 chỉ ra rằng thuốc lá là loại
thuốc hợp pháp duy nhất có thể giết nhiều người sử dụng nó nhất; trực tiếp hút thuốc
lá là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến khoảng 5 triệu ca tử vong trên toàn thế giới mỗi
năm (một ca tử vong/ 6 giây) và thêm 6.000 người được ước tính chết vì những ảnh
hưởng của khói thuốc lá. Hút thuốc lá là nguy cơ sức khỏe lớn nhất có thể tránh được
ở châu Âu, gây ra nhiều vấn đề hơn rượu, ma túy, và huyết áp cao. Ủy ban châu Âu
cho biết mỗi năm, 695.000 người châu Âu chết sớm với các nguyên nhân liên quan
đến thuốc lá. Báo cáo năm 2012 của Trung tâm Kiểm soát và Phòng bệnh (CDCP)
cho thấy, tỷ lệ mắc bệnh và tử vong hàng tuần do sử dụng thuốc lá ở Hoa Kỳ là cao
nhất, với gần 443.000 trường hợp tử vong xảy ra do hút thuốc lá và hít phải khói
thuốc. Kết quả ước lượng cho thấy rằng vào năm 2020, có bảy trên mười người sẽ bị
chết bởi các bệnh liên quan đến thuốc lá ở nước đang phát triển.
Các nghiên cứu gần đây nhất cho thấy rằng, về độ tuổi hút thuốc lá, gần 90%
người hút thuốc trưởng thành bắt đầu hút thuốc ở tuổi 18.
Ở Việt Nam hiện nay, thuốc lá được sử dụng chủ yếu dưới dạng thuốc điếu với
hàng chục nhãn hiệu khác nhau. Rất nhiều báo cáo và khuyến cáo của y học cho thấy
bên cạnh chất nicotine (là một chất có tác dụng kích thích như café, cocain), khói
thuốc còn thải ra nhiều chất độc khác làm tăng khả năng gây ra nhiều loại bệnh, đặc

4

biệt là các bệnh đường hô hấp, răng miệng, ung thư phổi, tim mạch.
Theo số liệu thống kê, Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước có số lượng người
sử dụng thuốc lá cao nhất trên thế giới, hiện người hút thuốc lá chiếm khoảng 23%
dân số, tương đương với hơn 15 triệu người. Tính theo tỷ lệ dân số, có 50% nam giới
và 3,4% nữ giới hút thuốc lá. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, 10% dân số
Việt Nam chết sớm do hút thuốc lá. Cũng theo WHO, đến năm 2020 số người Việt
Nam chết do sử dụng thuốc lá sẽ nhiều hơn chết do HIV/AIDS, lao, tai nạn giao
thông và tự tử cộng lại. Riêng tỉnh Sóc Trăng, thực trạng về hút thuốc lá: Nam 38%,
Nữ 0,5% và hút thuốc thụ động 61,5% (Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Sóc
Trăng).
Nhằm tăng cường tính hiệu lực và hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội,
cơ quan quản lý nhà nước lĩnh vực Y tế cần đưa ra những can thiệp đúng đối với hành
vi hút thuốc, giúp ngăn ngừa, hạn chế hành vi hút thuốc, làm giảm những rủi ro mắc
phải các loại bệnh do khói thuốc gây ra đối với người dân. Để làm được điều này,
những thông tin cập nhật về hiện trạng, những yếu tố có thể làm gia tăng hoặc giảm
bớt hành vi hút thuốc và những yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến sự khởi đầu hành vi
hút thuốc của thanh niên cũng rất hữu ích cho việc đề xuất những chính sách và giải
pháp nhằm hạn chế hành vi hút thuốc lá.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài được thực hiện nhằm nghiên cứu hiện trạng hút thuốc, kiến thức, thái
độ và nhận thức về rủi ro đến sức khỏe của đối tượng thanh niên. Từ đó, đề tài đưa
ra một số khuyến nghị giúp cơ quan quản lý nhà nước lĩnh vực Y tế ban hành các
chính sách can thiệp phù hợp, nhằm ngăn ngừa, hạn chế hành vi hút thuốc, làm
giảm những rủi ro mắc phải các loại bệnh do khói thuốc gây ra. Qua đó, góp phần
tác động giảm nhu cầu sử dụng và kiểm soát để từng bước giảm cung cấp các sản
phẩm thuốc lá tại thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng và tại thị trường Việt Nam
nói chung, giảm nguy cơ bệnh tật và tử vong do thuốc lá gây ra.
1.3 Câu hỏi nghiên cứu
Thông qua việc tìm hiểu hiện trạng hút thuốc của thanh niên, mức độ hiểu

5

biết, thái độ và nhận thức về ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khỏe, câu hỏi
nghiên cứu cụ thể của đề tài là:
Thanh niên trên địa bàn thành phố Sóc Trăng có thái độ và nhận thức về tác
hại của thuốc lá như thế nào?
Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hành vi hút thuốc của thanh niên trên địa
bàn thành phố Sóc Trăng?
1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hiện trạng tiêu dùng thuốc lá, kiến
thức, thái độ, hành vi và nhận thức về rủi ro đến sức khỏe của thanh niên tại thành
phố Sóc Trăng.
Phạm vi nghiên cứu: do hạn chế về năng lực tài chính, phạm vi nghiên cứu
của đề tài chỉ thực hiện khảo sát đối với nam thanh niên trên địa bàn gồm 5 đơn vị
hành chính: 3 phường trung tâm thành phố( phường 1, phường 2, phường 6) và 2
phường khu vực vùng ven nông thôn có đông đồng bào Khơme( phường 5 và
phường 10), thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
Thời gian thực hiện từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 04 năm 2016.
1.5 Cấu trúc của Luận văn
Đề tài nghiên cứu được thực hiện và báo cáo trong bản luận văn này với cấu
trúc như sau:
Chương I. Giới thiệu đề tài
Trong chương này bao gồm giới thiệu về bối cảnh nghiên cứu; trình bày câu
hỏi nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; xác định đối tượng và phạm vi nghiên cứu,
đồng thời nêu cấu trúc nghiên cứu của luận văn.
Chương II. Cơ sở lý thuyết
Nội dung trình bày cơ sở lý thuyết làm nền tảng để thực hiện nghiên cứu. Cụ
thể là Lý thuyết hành vi vấn đề; Lý thuyết về hành vi dự định. Đồng thời nêu lên
một số khái niệm, quy định liên quan đến kiến thức, thái độ, hành vi và nhận thức
về rủi ro đến sức khỏe của việc tiêu dùng thuốc lá. Khảo lược một số nghiên cứu có
liên quan và chính sách, biện pháp của Nhà nước và chính quyền địa phương tại địa

6

bàn nghiên cứu trong việc thực hiện Chính sách quốc gia về phòng, chống tác hại
của thuốc lá.
Chương III. Phương pháp thực hiện nghiên cứu
Nêu rõ phương pháp, mô hình nghiên cứu, xác định mẫu nghiên cứu; việc
xây dựng thang đo, bảng câu hỏi và cách thức thực hiện phỏng vấn thu thập xử lý
thông tin và nguồn thông tin.
Chương IV. Kết quả nghiên cứu
Nội dung trình bày các kết quả nghiên cứu liên quan đến hiện trạng tiêu dùng
thuốc lá, kiến thức, thái độ, hành vi và nhận thức về rủi ro đến sức khỏe. Thông qua
những kết quả nghiên cứu này sẽ trả lời câu hỏi “những yếu tố nào ảnh hưởng đến
hành vi hút thuốc của thanh niên trên địa bàn Thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng”.
Chương V. Kết luận và kiến nghị
Với kết quả phân tích ở chương IV sẽ đưa ra kết luận và gợi ý chính sách
giúp cơ quan quản lý nhà nước lĩnh vực Y tế ban hành các chính sách can thiệp phù
hợp, nhằm ngăn ngừa, hạn chế hành vi hút thuốc, làm giảm những rủi ro mắc phải
các loại bệnh do khói thuốc gây ra. Đồng thời nêu lên những hạn chế trong nghiên
cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.