Tải bản đầy đủ
NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tải bản đầy đủ

ngôi nhà, cây xanh, bông hoa, mưa, ông mặt trời….Thông qua các bài vẽ mang
lại cho trẻ những cảm xúc thực sự khi trẻ tạo ra được một sản phẩm và giúp trẻ
thể hiện được ước mơ, được tìm hiểu, được vẽ, được sáng tạo một cách chủ
động.
Như vậy, xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để thu hút được sự chú
ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước những điều mới lạ, nhưng
dễ chán với những gì quen thuộc và tâm sinh lý trẻ đang trên đà phát triển mà
môn tạo hình (đặc biệt thể loại vẽ) có giá trị giáo dục rất lớn đối với sự phát triển
toàn diện của trẻ, nhất là phát triển năng khiếu thẩm mỹ. Vì vậy việc đưa thể
loại vẽ đến trẻ rất khó đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức nhất định về phương
pháp cũng như năng khiếu thẩm mỹ, cần có những biện pháp và lựa chọn các đề
tài sao cho phù hợp với lứa tuổi, mang đến sức hấp dẫn, mới lạ nhưng phải có
tính giáo dục cao và hàm chứa tính thẩm mỹ nghệ thuật đúng với mục đích, ý
nghĩa của môn học trong việc giáo dục trẻ mầm non.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
*) Thuận lợi
Trường mầm non Đông Sơn nằm trên địa bàn có bề dày trong công tác
chăm sóc giáo dục trẻ. Ban giám hiệu và đội ngũ giáo viên thường xuyên được
tiếp cận và bồi dưỡng kịp thời chương trình Giáo dục mầm non mới.
- Được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của ban giám hiệu nhà trường, ban chất
lượng chuyên môn tạo mọi điều kiện giúp đỡ để tôi thực hiện tốt đề tài này.
- Được sự quan tâm ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh, nhận thức sâu
sắc về ngành học mầm non nói chung cũng như bộ môn tạo hình của trẻ nói riêng.
- Bản thân được tham gia học các lớp chuyên đề, học bồi dưỡng thường
xuyên do Phòng giáo dục tổ chức và được tham gia các hội thi do trường và
thành phố tổ chức đề bồi dưỡng chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm, được chị
em đồng nghiệp quan tâm, giúp đỡ, góp ý về chuyên môn.
- Nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho hoạt động
học tập vui chơi cho trẻ.
- Lớp học rộng rãi, thoáng mát, đảm bảo diện tích cho các cháu hoạt động
vui chơi và học tập

3

*) Khó khăn
- Môn tạo hình (nhất là thể loại vẽ) cần có năng khiếu, nhưng khả năng vẽ
nhiều trẻ còn hạn chế vì thế có phần ảnh hưởng đến chất lượng của môn học
- Nhiều cháu còn nhút nhát, chưa mạnh dạn thể hiện sản phẩm của mình,
đánh giá sản phẩm của mình.
Với những thuận lợi và khó khăn trên, tôi cần phải nắm rõ được phương
pháp của bộ môn này (đặc biệt thể loại vẽ) và nắm được đặc điểm tâm sinh lý và
trình độ tiếp thu của trẻ cùng với điều kiện thực tế của trường của lớp để phát
huy những thuận lợi có được và khắc phục những khó khăn còn tồn tại mang lại
kết quả tốt cho trẻ trong môn học này.
* Kết quả thực trạng
Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng từ đầu năm
học để nắm được tỉ lệ khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng thực hiện bài vẽ
của trẻ.
Kết quả cho thấy như sau:
STT

Nội dung

1

- Trẻ hứng thú tham gia hoạt
động

2

- Trẻ biết cách cầm bút và ngồi
đúng tư thế

3

4
5

- Kỹ năng sử dụng đường nét vẽ
cơ bản để tạo thành các hình,
khối…
- Trẻ biết sử dụng các loại bút
vẽ và biết vẽ, tô màu bố cục
tranh cân đối, hợp lý
- Trẻ biết nhận xét các sản phẩm
tạo hình đơn giản

Đạt yêu cầu

Tổng số
trẻ

T

K

TB

Chưa
đạt

41
%
41
%
41
%

20
47%
13
33%
11
27%

13
30%
17
40%
20
47%

5
13%
7
17%
5
13%

4
10%
4
10%
5
13%

41
%

11
27%

17
40%

4
10%

10
23%

41
%

13
30%

18
43%

4
10%

7
17%

4

2.3. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Với kết quả khảo sát trên cho thấy số cháu đạt tốt khá tỉ lệ còn thấp, số
cháu trung bình chiếm tỷ lệ cao. Tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để có
những phương pháp, hình thức sáng tạo cho trẻ hoạt động tích cực trong giờ học
vẽ, đồng thời phát triển khả năng tư duy, trí tưởng tượng, sáng tạo và khả năng
thẩm mỹ cho trẻ và tôi đã áp dụng một số biện pháp sau:
2.3.1. GP 1: Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng yếu kém và phát huy cho
những trẻ có năng khiếu về thể loại vẽ
Để trẻ tiếp thu bài tốt bất cứ bộ môn nào điều cần làm đầu tiên của việc
học đó là cần phải rèn cho trẻ vào nề nếp học tập. Khi trẻ đã vào nề nếp thì các
bước tiếp theo giáo viên thực hiện sẽ nhẹ nhàng hơn, vì vậy ngay từ đầu năm
học công việc đầu tiên tôi sắp xếp vị trí ngồi của trẻ. Tôi chia lớp làm 3 tổ, đặt
tên tổ cụ thể: tổ Sơn ca, tổ Sóc Nâu và tổ họa my, mỗi tổ bầu ra 1 tổ trưởng để
quán xuyến, nhắc nhở các thành viên của tổ mình. Xếp những cháu mạnh dạn
ngồi với cháu nhút nhát, cháu nam xen kẽ cháu nữ, những trẻ năng khiếu tạo
hình kém ngồi cạnh trẻ có khả năng vẽ tốt để học tập bạn. Rèn cho trẻ có thói
quen nề nếp trong học tập, tác phong ngồi học ngay ngắn, đúng tư thế, không
nói chuyện, tập trung chú ý trong giờ học, muốn phát biểu ý kiến phải giơ tay
xin phép cô, trả lời rõ ràng, mạch lạc, đủ câu. Tôi luôn quan tâm, gần gũi, động
viên những trẻ nhút nhát và những trẻ hạn chế về năng khiếu vẽ, tôi tạo ra nhiều
tình huống hấp dẫn để gây sự chú ý, hứng thú ở trẻ, giúp trẻ có động lực và thoải
mái về tinh thần, tự tin bước vào giờ học tốt hơn. Những trẻ khá khuyến khích,
trẻ yếu động viên để trẻ tạo ra nhiều bức tranh đẹp hơn.
Sau một thời gian thực hiện biện pháp này tôi đã thành công trong việc rèn
luyện nề nếp cho trẻ, trẻ đã có thói quen học tập tốt, không gò bó, học thoải mái.
Những trẻ không hứng thứ trong giờ học vẽ dần dần đã có sự hứng thú, tập trung
trong giờ học và ham muốn tạo ra những sản phẩm đẹp như bạn.
2.3.2. GP 2. Tạo môi trường hoạt động để phát huy tính tích cực, khả
năng sáng tạo của trẻ
Để thu hút được sự chú ý của trẻ vào môn học vừa dễ lại vừa khó vì trong
thực tế chúng ta đã biết đặc điểm phát triển về tâm sinh lý của trẻ chưa ổn định,
trẻ có rất nhiều sự thay đổi, lúc trẻ thích học, lúc không, lúc nhanh nhớ nhưng lại
5

chóng quên, thích cái mới lạ và dễ chán với những điều quen thuộc. Vì vậy, tôi
luôn suy nghĩ phải thay đổi hình thức cũng như phương pháp sao cho bài dạy
sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn được trẻ, không lặp đi lặp lại để tránh sự nhàm chán
của trẻ trong giờ học, nhưng phải chính xác.
* Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình khối, biết
cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ:
Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản là một việc rất quan trọng. Vì nó giúp cho kỹ
năng vẽ của trẻ tốt hơn, khả năng sáng tạo của trẻ được phát triển toàn diện.
Ví dụ: Khi vẽ ngôi nhà của bé, chủ đề “gia đình” (tiết vẽ đề tài). Tôi cho
trẻ quan sát các bức tranh vẽ ngôi nhà các kiểu khác nhau. Tôi hỏi trẻ để vẽ được
ngôi nhà cô vẽ bằng các nét gì? Khi ghép các nét đó lại cô được hình gì?
Từ đó tôi hướng dẫn trẻ vẽ các hình vuông, chữ nhật, hình tam giác….và
tạo thành ngôi nhà như sau:
- Để vẽ được hình vuông sẽ đặt bút vẽ 2 nét ngang ở trên và ở dưới, cô kéo
từ trái sang phải. Sau đó cô vẽ 2 nét xổ thẳng, cô đặt bút từ trên kéo xuống dưới
và các nét đó gặp nhau ở các góc. Tiếp theo cô sẽ vẽ mái nhà: mái nhà cô sẽ vẽ
hình tam giác, cô vẽ 2 nét xiên 2 bên, sau đó cô vẽ nét ngang. Tương tự với
các chi tiết khác của ngôi nhà để tôi hướng dẫn trẻ.
- Tiếp theo tôi sẽ hỏi ý tưởng của trẻ: Con định vẽ ngôi nhà như thế nào?
(Vì đây cũng là một tiết mà trẻ được vẽ ngôi nhà theo ý thích và trí tưởng tượng
của trẻ) Tôi sẽ giải thích cho trẻ: vì các con cùng vẽ ngôi nhà của bé, vậy nên
ngôi nhà phải là chính, các con sắp xếp, bố cục ngôi nhà là mảng chính. Sau đó
các con sẽ vẽ thêm cảnh vật khác xung quanh ngôi nhà, để ngôi nhà thêm đẹp.
Và một điều rất quan trong là trẻ phải học cách cầm bút sao cho đúng tư
thế, trẻ không thể tự cầm bút mà cần sự chỉ dẫn trực quan và giải thích rõ ràng
của giáo viên. Cầm bút không đúng là một trong những nguyên nhân cơ bản làm
ảnh hưởng sự phát triển các thao tác tạo hình của bàn tay và làm cho quá trình
miêu tả hình vẽ trở nên khó khăn.
Tôi phải rèn cách cầm bút đúng bằng 3 ngón tay: giữ bút bằng ngón cái và
ngón trỏ; ngón giữa giữ ở phía dưới; khi vẽ cánh tay cho tới bàn tay phải đặt
nằm trên bàn làm điểm tỳ hoặc nơi nhích cao hơn, dựa vào cây bút.
6

Phải học cách nhấn bút mạnh, hoặc nhẹ với các mức độ khác nhau tùy theo
ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, các đường, nét,… với các tích chất khác
nhau nhằm gây nên sức truyền cảm cho các hình vẽ. Ngoài ra tôi bồi dưỡng cho
trẻ cách vẽ màu (đưa bút theo một hướng hoặc không ra ngoài nét viền) với các
loại bút vẽ khác nhau (bút chì, bút sáp, bút lông, phấn màu,… ) cần giúp trẻ nắm
được kỹ thuật sử dụng khác nhau. Khi trẻ vẽ cô cần quan tâm nhắc nhở đề rèn
cho trẻ ngồi đúng tư thế, không để trẻ cúi mặt sát xuống bàn hoặc không ngồi
vẹo người.
Khi được rèn, trẻ có tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải mái
trên bàn, và cầm bút đúng cách.

Từ việc “Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình
khối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ” tôi thấy trẻ có rất nhiều tiến bộ và tư
thế ngồi học, cách cầm bút của trẻ đúng hơn.
* Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để tô tranh
Bố cục trang trí cũng như cách phối màu thường tuân theo những quy luật
thẩm mỹ nhất định. Các giờ học vẽ có vai trò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ
và khiếu thẩm mỹ của trẻ.
Để giúp trẻ biết phối hợp các kỹ năng tạo hình và tạo ra các sản phẩm có
màu sắc, hình dáng, đường nét và bố mục. Trước hết tôi cần giúp trẻ hiểu được
bố cục hợp lý, sự sắp xếp hình vẽ trong bức tranh mang tích nghệ thuật hoặc
trang trí. Để hiểu, cảm nhận và thực hiện được những hình trang trí trẻ phải biết
7

nhìn bao quát cả không gian tờ giấy, xác định các vị trí đặt hình khối của bức
tranh. Tùy theo lứa tuổi, các nội dung tạo hình trang trí, cần được sắp xếp linh
hoạt, có hệ thống để thực hiện các nội dung giáo dục, phát triển với các mức độ
nâng cao dần.
Ví dụ: Vẽ chân dung: Thì đặt giấy dọc trước mặt, vẽ khuôn mặt là một hình
tròn to giữa giấy, sau đó vẽ tóc, tai, mũi, miệng….
Trẻ mẫu giáo cần làm quen và sử dụng tích cực tính nhịp điệu của sự sắp
xếp các hình trang trí. Trước hết trẻ cần làm quen với cách sắp xếp theo bố cục
hàng lối (thành dẫy) rồi bố cục mạng với các loại nhịp phức tạp dần. Khi trẻ đã
khá thành thạo với bố cục hàng lối và bố cục theo mạng, trẻ có thể tập xây dựng
các bố cục trang trí tương đối đơn giản.
Ví dụ: Trang trí trong các khuôn hình học (hình tròn, hình vuông,…)
Về sự lựa chọn hình dáng họa tiết, trẻ cần tập sử dụng các hình tự nhiên
đơn giản làm họa tiết (hoa, lá…). Về sự thể hiện màu sắc, trẻ sử dụng các màu
cơ bản để thể hiện
Khi trẻ tô màu, tôi gợi ý để trẻ nói lên mối quan hệ màu sắc với các màu: nóng lạnh, sáng - tối…. Vì trẻ mầm non rất hay sử dụng màu nóng, màu tươi sáng, tôi
hướng dẫn trẻ khi vẽ các con nên sử dụng những màu tối và khi tô màu con tô những
màu sáng để bức tranh của con nổi bật được mảng chính. Tô màu có thể tô ngang, dọc.
Nhưng tô phải thật đều, mịn để bức tranh sinh động và hấp dẫn.
Đối với việc hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc
để tô tranh, cần coi việc tổ chức cho trẻ quan sát, cảm nhận vẻ đẹp mang tính
trang trí trong các sản phẩm tạo hình.
Ví dụ: Tiết đề tài “Vẽ ngôi nhà” tôi đã sử dụng các tranh để trò chuyện có
bố cục sắp xếp khác nhau về các kiểu nhà khác nhau. Và qua quá trình rèn luyện
trẻ đã có kỹ năng vẽ tốt, tôi hướng dẫn trẻ trang trí và bố cục tranh. Và lớp trẻ
tôi các cháu đã vẽ được các bức tranh có bố cục và tô màu như sau:

8

9

Vậy “Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để tô
tranh” đã mang lại hiệu quả cao trong hoạt động vẽ của trẻ lớp tôi.
2.3.3. GP 3. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết
kế giáo án điện tử cho trẻ làm quen với hoạt động vẽ
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết kế giáo án điện tử cho
trẻ làm quen với hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động vẽ nhằm đem đến cho
trẻ những giờ học sinh động và hấp dẫn, trẻ không còn nhàm chán và buồn ngủ.
Ngày nay với sự bùng nổ công nghệ thông tin các tài liệu hình ảnh truy cập trên
mạng rất phong phú chúng ta có thể sử dụng các hình ảnh đó vào việc chuẩn bị
đồ dùng dạy học thiết kế giáo án điện tử. Với bản thân tôi đã được học qua các
lớp bồi dưỡng tin học nên có chút kỹ năng sử dụng máy vi tính tôi đã tự thiết kế
các hoạt động làm quen với hoạt động tạo hình bằng giáo án điện tử để phát huy
tích cực và sự hứng thú của trẻ.
Nhưng tôi không lạm dụng việc áp dụng thiết kế giáo án điện tử vào hoạt
động tạo hình. Có những tiết tôi vẫn sử dụng các tranh vẽ và cố gắng rèn luyện
khả năng vẽ của bản thân để trẻ vẫn được quan sát các nét vẽ và các màu sắc khi
tôi sử dụng tô tranh mẫu
Ví dụ: Với tiết vẽ con gà trống (tiết mẫu). Tôi thiết kế bài giảng điện tử đó
như sau:

Với tất cả các bước vẽ này tôi đều vẽ ở paint sau đó copy sang powpoint và
tạo hiệu ứng cho các hình ảnh.
10

- Trước tiên tôi tạo 1 slide có hình ảnh con gà trống đã được tô màu và vẽ
thêm các họa tiết có cây, ông mặt trời… Tôi cho trẻ nêu nhận xét của trẻ về hình
ảnh con gà
- Tiếp theo tôi tạo 1 slide với các bộ phận của con gà riêng biệt (như: mình,
đầu, mắt, mỏ, cánh, chân…)

- Và tôi tạo 1 slide với các cách vẽ lần lượt để tạo thành con gà trống, các
nét vẽ lần lượt hiện ra và cùng với đó là lời phân tích của tôi: Cô vẽ mình con gà
là một hình tròn khép kín, tiếp theo cô vẽ cổ con gà là 2 nét xiên, cô vẽ từ trên
xuống, và đến đầu… Tương tự tôi giới thiệu với các phần khác của con gà.

Sau khi vẽ xong thì làm gì? Cô sẽ tô màu cho con gà và lần lượt tôi có hiệu
ứng tô màu vào từng bộ phận của con gà.
11

Để cho bức tranh thêm đẹp và sinh động tôi vẽ thêm cỏ cây, ông mặt trời.
Cuối cùng tôi sẽ cho trẻ về chỗ ngồi và vẽ con gà trống. Đây là các slide tôi
đã tạo để dạy trẻ.
Qua các tiết dạy áp dụng giáo án điện tử thì trẻ rất hứng thú tham gia hoạt
động và kết quả trên trẻ rất cao, trẻ mạnh dạn chủ động hơn trong quá trình học
tập. Thể hiện sự hồn nhiên tích cực qua việc tri giác hình ảnh trên máy, trẻ tự đặt
ra các câu hỏi khám phá cho cô…
2.3.4. GP 4. Tích hợp vào các môn học khác
Ngoài việc tạo hứng thú cho trẻ ở tiết học vẽ, để phát huy hơn nữa khả năng vẽ
của trẻ tôi đã lồng ghép tích hợp kỹ năng vẽ vào mọi lúc mọi nơi, các hoạt động
trong ngày như hoạt động ngoài trời, hoạt động học, hoạt động chiều…
* Giờ hoạt động ngoài trời: Trẻ được làm quen với môi trường xung quanh
khi đi dạo chơi trẻ được ngắm nhìn vật thật, được sờ nắm, khi cho trẻ hoạt động
ngoài trời cô có thể phát phấn để trẻ có thể vẽ lên nền sân
Ví dụ: Trẻ dùng phấn để in cánh hoa, vẽ những biểu tượng mà trẻ thích
* Giờ hoạt động chiều:
Ví dụ: Tôi cho trẻ vẽ những gì mà trẻ thích (vẽ theo ý thích) sau đó tôi sẽ
hướng dẫn để trẻ vẽ những bức tranh mà trẻ thích…
Trước hết phải rèn trẻ biết vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ để tạo thành
hình, khối. Các nét cơ bản: nét ngang, nét thẳng, nét xiên, nét uốn lượn, nét cong trái,
nét cong phải… Khi trẻ đã vẽ thành thạo các nét này, tôi hướng dẫn trẻ cách ghép
các nét vẽ tạo thành các hình khối, các đồ vật, con vật, con người.
12

* Đối với hoạt động học của các bộ môn: KPKH, Toán, Văn, Học… tôi
cũng sử dụng lồng ghép một cách khéo léo, không tích hợp quá nhiều, phù hợp
với tùy từng bài để tích hợp sao cho trẻ luôn thấy thoải mái, không bị nhàm chán
và khắc sâu được kiến thức về thể loại vẽ cho trẻ.
Ví dụ: Trong giờ học khám phá khoa học “Tìm hiểu về một số loại hoa” cuối
giờ có thể cho trẻ vẽ những loài hoa mà trẻ thích hay tìm hiểu các loại quả trẻ vẽ các
loại quả, con vật sống dưới nước cho trẻ vẽ các các con vật sống dưới nước.Trò
chuyện về chú bộ đội thì con trẻ vẽ quà tặng chú bộ đội ở phần luyện tập.
Với giờ toán tôi cũng đưa hoạt động vẽ vào các tiết dạy đó bằng cách: cho trẻ
vẽ hoa, hay đồ vậy có chữ số theo yêu cầu, hay tô màu xanh vào khoảng trống có số
1, màu vàng vào khoảng trống có số 2, màu đỏ vào khoảng trống có số 3.
Hay đề tài “Dạy trẻ phân biệt hình tròn, hình vuông, tam giác, hình chữ
nhật” sẽ cho trẻ vẽ các hình học và tô màu nếu có nhiều thời gian cho trẻ vẽ các
hình tạo thành ngôi nhà hay hình người, hình con vật rất phong phú.
Giờ văn học cũng có thể cho trẻ vẽ hoặc tô màu theo ý thích các nhân vật
trong chuyện, vẽ hoa hoặc quả tặng các nhân vật trong chuyện mà trẻ yêu thích.
Như vậy, việc lồng ghép hoạt động vẽ vào các môn học khác sẽ làm cho
trẻ hứng thú, giúp trẻ thoải mái, không nhàm chán mà trẻ được khắc sâu kiến
thức, củng cố rèn luyện kỹ năng vẽ cho trẻ. Đồng thời các môn học hỗ trợ đan
xen vào nhau hài hòa, lô gíc cho giờ học đạt kết quả cao.
2.3.5. GP 5. Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường, dạy trẻ mọi lúc
mọi nơi
Việc tạo hứng thú cho trẻ trong giờ học vẽ, gia đình cũng chính là điểm tựa
để bồi dưỡng thêm năng khiếu cho trẻ và đóng một vai trò to lớn trong sự phát
triển toàn diện ở trẻ. Xác định rõ vai trò này, ngay từ đầu năm học khi họp phụ
huynh tôi đã nhấn mạnh tầm quan trọng của bộ môn tạo hình. Đó là môn tạo
hình không những có tác dụng bồi dưỡng về kỹ năng vẽ, cách cảm nhận nghệ
thuật về một sản phẩm tạo hình mà qua môn vẽ còn hướng dẫn trẻ tới những
giá trị: Chân -Thiện - Mỹ một cách toàn diện để hai bên cùng kết hợp các dạy trẻ
học tốt.
Từ đó tôi đã sử dụng nhiều hình thức để tuyên truyền phụ huynh bằng cách:
Hằng ngày vào giờ đón trả trẻ tôi trao đổi tình hình học tập của trẻ trong ngày.
13