Tải bản đầy đủ
Chương II. Cơ sở khoa học cho tổ chức KGNDVCC gắn với bộ hành tại khu vực NĐLSTPHN.

Chương II. Cơ sở khoa học cho tổ chức KGNDVCC gắn với bộ hành tại khu vực NĐLSTPHN.

Tải bản đầy đủ

44

KGNDVCCă Ơă đánh giá th c tr ng c a h th ng DVCC và GT khu v c d đ nh s
thi t k minh h a.
ng pháp ph n ỏíẾh-t ng h p: s d ngăđ t ng h p và phân tích các d li u

Ph

theo n i dung nghiên c u c a lu n án v các v nă đ đi u ki n t nhiên, xã h i;ă đ a
ch t, h th ng k thu t ùngăN LSăTPHN. Lu n án c ngăs d ng các s li u nghiên
c u c a các nhà nghiên c u trongă ƠăngoƠiăn

c v KGN v i m căđíchăthi t l păcácăc ă

s lý thuy t, k th a các k t qu nghiên c u có liên quan vào các m c tiêu nghiên c u,
hình thành k t qu c aăđ tài.
ng pháp qỐỔ n p- th ng kê: Trênă c ă

Ph
đ

c,ă ph

các d li u t ng h p, phân tích

ngă phápă quyă n pă dùngă đ đ i ch ng so sánh kinh nghi mă cácă n

cv i

hoàn c nh c th đ t ch c các d ng KGNDVCC phù h p v i đ căđi m c a khu v c
N LSă TPHN. Ph

ngă phápă nƠyă c ng đ

c s d ngă đ x lý và tr c nghi m các s

li u kh oă átă Ơăđi u tra xã h i h c..
ng pháp phân tích và ch ng l p b n đ : s d ng các b năđ quy ho ch,

Ph

hi n tr ng, m ngăl

i d ch v , giao thông, di s n .... đ phân tích, t ng h p các v năđ

liênăquanăđ n h th ng KGNDVCC, t đ ăt ng k t,ăxácăđ nhăđ

căcácăđ aăđi m c n và

có kh n ngăthi t l păKGNDVCCăc ngănh ăh th ng Ng m DVCC t iăN LSăTPHN
ng pháp ỏh c nghi m: Dùngăđ ki m ch ng các nguyên t c và gi i pháp t

Ph

ch c KG đưă đ aă raă trongă đi u ki n th c t c a khu v c Qu ngă tr

ngă ôngă Kinhă

Ngh aăTh c.
2.2. C

S

PHÁP LÝ

2.2.1. Quy ho ch vƠ đ nh h
22

QỐỔ h

ng phát tri n KG TPHN

Ếh ẾhỐng ắPảN đ n n m 2030 ốà ỏ m nh n đ n 2050

Theo quy tăđ nhă1 59/Q -TTgăn mă
Th đôă HNă đ nă n mă
hƠnh,ăkhuăN LSăđ
2, đ

11ăphêăduy t Quy ho ch chung xây d ng

3 ă Ơă t mă nh nă đ nă n mă

5 ă doă Th t

ng Chính ph ban

căxácăđ nh gi i h n t phía Nam sông H ngăđ năđ

c chia làm 7 ti uăphơnăkhuăđ ki m soát và qu n lý.

ngă Ơnhăđaiă

ơy c ng lƠăc ă

pháp l

đ xácăđ nh gi i h n nghiên c u c a lu n án.
22

2

nh h

ng pháỏ ỏri n ốỹng N ầẮ ắPảN

Quyăđ nh qu n lý quy ho ch chung Th ăđôă(banăhƠnhăkèmăth oăQuy tăđ nhăphêă
duy tă ă1 59/Q ă-TTgăngƠyă

ăthángă7ăn mă

11ăc aăTh ăt

phêăduy tăQuyăho chăchungăxơyăd ngăth ăđôăHƠăN iăđ năn mă

ngăChínhăph ă ă i că
3 ă Ơă t mănh năđ nă

45

n mă

5 )ăđưăxácăđ nh vai trò v tríătrungătơmă năhoáăl ch s ,ăth

ngh aă côngă tácă b o t n và phát tri n c aă khuă N LS.
N LSăTPHN lƠăc ă

ng phát tri n vùng

quan tr ng cho vi c nghiên c u khai thác KGN cho khu v c,

bao g m: T t c các gi i pháp quy ho ch
t nătr

nhă h

ngăm i; nêu b t ý

T đ uăđ

c thi t l p d a trên tiêu chí b o

c, phát tri n sau; C n c i t o, xây d ng, t ch c s p x p l i các ch căn ngă

d ngăđ t, kh ng ch t ng cao và m tăđ xây d ngăđ gìn gi phát huy các giá tr
hoá truy n th ng
inhă

T l ch s ; S b o t n, c i t o KG ki n trúc c nh quan

năh a,ăl ch s truy n th ng c a khu ph c , khu ph c ,ăH G

Thành c và m t s làng truy n th ngăcùngăcácădiătíchătínăng



T và tôn

m,ă H Tây,

ng trong các ô ph , khu

dơnă c ă ầ M t khác, c n phát tri n, b sung hoàn thi n h th ng h t ng xã h i, h
T, c nhăquan,ăt ngăc

ng cây xanh m t

c ta r t m i m , doăđ ăh th ngăc ă

pháp lý v công

t ng k thu t, c i t o ch nh trang ki n trúc
n

c và b o v môiătr

ng s ng.

2.2.2. Các v n b n pháp lỦ
Khai thác KGN

T

n

trình ng măn iăchungăch aăđ yăđ , nh ngălƠăti năđ cho vi c nghiên c u KGN
222

ả ỏh ng ầỐ ỏ:

Lu t đ t đai n m
KG d

3 do Qu c h iăbanăhƠnhăngƠyă14/7/1993,ăkhôngăđ c păđ n

iălòngăđ t nói chung, KGN

T nói riêng.ă i u này s gơyăkh ăkh năchoă i c

đ uăt ,ăxơyăd ng, s h uăKGNăkhiăđ c thù c a nó là n măd
n mă bênă d

iă đ tă côngă (lòngă đ

ng, sông h ,ă côngă iênầ)ă ho c n mă bênă d

thu c s h uăt ănhơn.ăTuyănhiên,ăđi u 1 có n iădungăắ
doăNhƠăn
n

iălòngăđ t,ăngh aălƠăc ăth
iă đ t

tăđaiăthu c s h u toàn dân

c th ng nh t qu nălỦ”ălƠă1ăthu n l i l năđ phát tri n KGN so v i lu t 1 s

c khác
Lu t xây d ng 2003 do Qu c h i thông qua ngày 26/11/2003 quyă đ nh v ho t

đ ng xây d ng,ăc ngăkhôngăđ c păriêngăđ n KGN. Tuy nhiên, có th v n d ngăđ áp
d ngăcácăđi u lu t cho công trình ng măt

ngăt nh ăxơyăd ng trên m tăđ t dù r t c n

b sung ho căc ăquyăđ nh riêng
Lu t Th đô do Qu c h i thông qua ngày 21/11/2012, là ti nă đ cho vi c khai
thác KGN n iă đôă

iă cácă quyă đ nh: v vi c c i t o, ch nhă trangă cácă đ

tr ng trong n i thành ph iăđ
tr nhăhaiăbênăđ

ng GT quan

c th c hi năđ ng b v i vi c c i t o, ch nh trang công

ng, b oăđ m gi gìn c nh quan, ki nătrúcăđ cătr ngă T (kho nă ăđi u

1 )ă;ăquyăđ nh các khu v c, di tích và di s nă năh aăph iăđ

c t p trung ngu n l căđ

46

b o t n và phát huy giá tr

năh aă(kho nă ăđi uă11);ăquyăđ nh v vi că uătiênă

d ng

qu đ t cho xây d ng, phát tri n các công trình công c ng, công trình h t ng xã h i,
h t ng k thu t sau khi di d iăc ă

s n xu t công nghi p, b nh vi n, giáo d c, tr s

c ăquanầ ra kh i n iăđô.
Chi n l

c phát tri n kinh t - xã h i T HN đ n n m 030, t m nhìn đ n n m

2050 do Th t

ng Chính ph phê duy t ngày 22/2/2012, kh ngă đ nh vai trò, v th

c a TPHN; ch tiêu phát tri n v kinh t , h t ngătrongăt

ngălai.ăTrongăđ ăc ăn iărõăt i

kho n 2 m căIII:ăắK t c u h t ng thông tin ti n l i,ăđaăd ng,ăđ ng b , tiên ti n và hi n
đ iăđ

c ng măh a”ă Ơăđ c bi tălƠăắC ăh th ng công trình ng măđ

c quy ho ch và

xây d ngăđápă ng yêu c u phát tri n c a m t TP hi năđ i”.
Qui ho ch bán buôn, bán l trên đ a bàn TP đ n n m 0 0, đ nh h
2030, phê duy t theo Quy tăđ nh s 5 5 /
t n mă

1 ăđ năn mă

1 /Q - UBND 5/11/2012. Theo đ , tính

3 ăHN d ki n s phát tri n 999 siêu th và TTTM các lo i.
T do Chính ph ban hành ngày

Ngh đ nh 41/2007CP v xây d ng ng m
/3/

ng đ n

7,ătrongăđ ăquyăđ nh v : S d ng KGN

H tr ,ă uăđưiăđ uăt ăxơyăd ng công trình ng m

T; Áp d ng quy chu n, tiêu chu n;
T;ăL uătr h

ă;Yêu c u v đ u

n i; Yêu c u v kh o sát xây d ng ; Yêu c u v thi t k ; Yêu c u v thi công xây
d ng; Yêu c u quan tr căđ a k thu t công trình ng m T...
Ngh đ nh 39 /2010CP v qu n lý KG xây d ng ng m
hƠnhăngƠyă7/4/

1 ,ăquyăđ nh v Nguyên t c qu n lý; S h u; S d ngăđ t; H tr và

uă đưiă đ xây d ng công trình ng m
T; Xây d ngăc ă

T; Quy chu n, tiêu chu n v xây d ng ng m

d li uă Ơăl uătr h

ăcôngătr nhăxơyăd ng ng m T; Các hành

vi b c m;ă Quyă đ nh v quy ho ch KG xây d ng ng m
công trình ng m

T do Chính ph ban

T;ă Quyă đ nh v xây d ng

T;ăQuyăđ nh v t ch căđ u n i, quan tr c k thu t và b o trì công

trình ng mầ
2 Ngh đ nh v Xây d ng và Qu n lý KGN T nêu trên là nh ng ti năđ cho vi c
ban hành quy chu n, tiêu chu nălƠmăc năc cho công tác nghiên c u, l p d án, xây
d ng và v n hành KGN T
2 2 2 2 ả ỏh ng ỏiêỐ ẾhỐ n, qỐỔ ẾhỐ n
H th ng tiêu chu n, quy chu n hi nă hƠnhă trongă l nhă
nay đangăđ

c xây d ng.ă

c xây d ng KGN hi n

iăch ăc ăquyăchu n k thu t qu c gia công trình ng m T

v T uăđi n ng m và Gara ng m. Quy chu n cho KGNădƠnhăchoăconăng

i sinh ho t

47

trongăđ ch aăđ

c so năriêng.ă i u này bu c chúng ta ph i v n d ng các tiêu chu n,

quy chu n so n cho các th lo i công trình công c ngăb nhăth

ng trên m tăđ t cho các

côngă tr nhă t

c ngoài, nh t là nh ng

ngă t d

i ng m và tham kh o quy chu nă n

khía c nhăđ c bi t c a công trình ng m.ă

ălƠănh ngăkh ăkh năl n nh t cho công tác

nghiên c u, l p d án, xây d ng và v n hành KGN T hi n nay.
2.3. C

S

Lụ THUY T

2.3.1.

c tính ắng m” c a KG v i vi c t ch c KGNDVCC
2.3.1.1

Ế ỏính Ế a ẦẢN

N mă hoƠnă toƠnă trongă lòngă đ t,ă KGNă n iă chungă Ơă KGNDVCCă nói riêng có 3
đ cătínhăn iăb t.ăChúngăt oănênă ăkhácăbi tă oă
uănh

iăthôngăth

ngătrênăm tăđ tă

iăcácă

căđi mărõăr tă(b ngă2.1). RSterling và J. Carmody[17] đưăt ng k tăắKhai thác

và s d ng K N c n tuân theo quy lu t c a Ng m”. Nh năth căđ
phátăhuyăth ăm nhă Ơătránhănh ngănh

căđi uănƠyă ăgiúpă

căđi măb ngăcáchăt ăch c,ăthi tăk ăKGNDVCCă

aoăchoăphùăh pă Ơătránhălưngăphíăqu ăđ tăng m.

Tính
linh ho t

Tính
n gi u

Tính
cách ly

B ng . .

c tính c a K N (ngu n: T t ng h p)

Miêu t
u đi m
Ch mă trongă đ t,ă cácă Tránhă đ că cácă tácă đ ngă
l pă đ tă baoă b că xungă x uă c aă khíă h u,ă th iă ti tă Ơă
quanhă t oă raă ă cáchă đ ă nătrênăb ăm t
bi tă
iă môiă tr ngă B oătoƠnăn ngăl ngă
m tăđ t
Ch ngăcháyălanăt t
Ch uăđ ngăđ tăt tăh n
S ă hi nă di nă c aă ệtă nhăh ngăđ năc nhăquan
côngă tr nhă r tă nh ă béă T
dùă n mă ơuă hayă nông,ă
ng mă toƠnă b ă hayă n aă
ch măn aăn i
H nhăd ngă Ơăquyămôă Phátătri năt ădo,ăc ăth ălu nă
côngă tr nhă khôngă b ă láchăđiăkh păn iătrongălòngăđ tă
kh ngă ch ă b iă hi nă giúpăk tăn iăng nănh tăcác đ aă
tr ngătrênăm tăđ t
đi măb tăk ăđi uăki năGT,ăđ aă
h nh,ăđ aă t

2.3.1.2.

Nh c đi m
Kh ăt oăđ căm iăliênă
h ă iă môiă tr ngă thiênă
nhiên
D ăb ăn căng măxơmă
th c
D ăb ăng păúng
Nh nă bi tă côngă tr nhă
kh ăkh n
Gơyă c mă giácă ă ng iă
choăng iă ăd ng
D ăg pă ăc ăb iă ăbíă
năc aălòngăđ t

Ế ỏính “ng m” v i ố n đ khai thác KGN

Do n mă trongă lòngă đ t, KG (công trình) ng mă c ă tínhă đ c thù hi n nhiên liên
B ngă .1
c tính c a K N (ngu n: T t ng h p)
quanăđ n vi c quy ho ch, xây d ng, khai thác bao g m:
Miêu t
u đi m
Nh c đi m
Phân
lo trongă
i nôngđ sâu,
v trí và
giá thành
xây tácă
d ng
Tránhă
đ că cácă
đ ngă Kh ă t oă đ că
Ch mă
t,ă cácă
l pă đ tă baoă b că xungă x uăc aăkhíăh u,ăth iăti tă Ơă m iă liênă h ă

- Khai thác KGN theo c p đ chi u sâu: Phân lo i nông sâu, có nhi u cách phân
quanhă t oă raă ă cáchă đ ă nătrênăb ăm t
môiă tr ngă thiênă
bi t tùy
ngă l nhă
c. V Biă oătoƠnăn
KGNă ă choă
ng i s d ng,ă ng i ta coi ng m
bi tăthu ciă t môiă
tr ngă
ngălconăngă
m tăđ t
Ch ngăcháyălanăt t
D ăb ăn căng mă
Ch uăđ ngăđ tăt tăh n
xơmăth c
D ăb ăng păúng
S ă hi nă di nă c aă ệtă nhă h ngă đ nă c nhă Nh nă bi tă côngă

48

nông là nh ng công trình n m g n m tăđ t, có th m gi ng tr i l y sáng cho nó ho c
t ng h m c a các tòa nhà; ng m sâu n mă ơuăh n,ăb cô l p không có m i liên h ánh
sáng v i m tăđ t... Tuy nhiên, trong Quy ho ch
kh o thông l c aăPháp,ăn
d

iălòngăđ tăđ

T và Khai thác KGN, có th tham

c có l ch s khai thác KGN lơuăđ i nh t, kho ng không

c phân chia thành 3 c păđ (Class) nh ăh nhă .1.
Khai thác KGN bao g m các c păđ
- C p đ nông, d i 10m tính t b m t.
đ c s d ng đa d ng và sôi đ ng nh t: là KG
sinh ho t c a con ng i cho đi b , mua bán, DV…
và (ho c) dùng làm bãi đ xe ng m. Nó n m cùng
ho c bên d i đ sâu c a h th ng h t ng k
thu t T nh đ ng ng c p thoát n c, đi n, khí
gaz, thông tin…(n m sâu t 2-5m);
- C p đ sâu, t 10-20m tính t b m t. Là
n i đ t các Tuynel cho ô tô và Metro l p trên và đi
kèm là ke tàu, đi m d ng đ ô tô. ôi khi, t ng
h m công trình ho c các trung tâm ng m DV, KG
công c ng l n c ng đ t đ n đ sâu này;
- C p đ r t sâu, d i 20m tính t b m t.
th ng ch đ c dùng đ t Tuynel cho Metro l p 2,
3. Ít khi có s có m t c a con ng i

Hình . . Minh h a ch c n ng K N cho T

aris, háp (ngu n: S.Durmisevic) .[32] :

- V trí thi t l p KGN: so sánh các m ngă l

i ng m Montreal v i các d án

ng m th c hi n t i Nh t B n th y rõ s khác bi t rõ ràng v t ch c KG. Tpăđi Montreal,
chúngăđưăđ

c t oăraăbênăd

Nh
B n,d các d ánănƠyăth ng
p đ tnông,
ng đa d ng và sôi đ
đ căđ tăbênăd iăđ ng ph .ă i u này liên quan tr ca ti
pháp
uăđ t
conpngc ai cho
đi blu t v s h …
c) dùng làm bãi đ
đaiăr t nghiêm ng t t i Nh t B n: khi m t
c bên d i đ
T nh đ
p thoát n c, đi
m nhă đ tă đ că mua,ă ng i mua là ch s
gaz, thông tin…(n
i tòa nhà, trong khi
đ

h uă đ tă đ ă đ n trung tâm c aă tráiă đ t. Vì

v y, s không h p d n v m tătƠiăchínhăđ
đ uăt ăxơyăd ng công trình ng m ch y bên
d


n iđ
kèm là ke tàu, đi

xu t hi n c a h th ng pháp lý m i cho
KGN (h n ch s h uăt ănhơnăch đ n 40m
chi u sâu) t i Nh t B n.ăS ăđ c a s phát
Montreal và Nh t B nă đ

th hi n trong Hình 2.2.

n và đi
ôi khi, t

n c ng đ t đ n đ

i tòa nhà. Y u t chiăphíăđưăd năđ n s

tri n ng m

ng đ ô tô.

c

th


t sâu, d
đ c dùng đ
a con ng

Hình . .. S khác nhau c a v trí đ t
KGN trong T t i Hà Lan và Nh t b n
(ngu n S. Durmisevic). [32]

49

- Giá thành KGN, kinh nghi m chung c a
th gi i cho th y xây d ng công trình ng m

100

t tă nhiênă đ tă h nă trênă m tă đ t. Tuy nhiên,

80
60

càng xu ng sâu giá xây d ng có cao lên

Giá thành xây
à
à

40

G à

nh ngăt ng chi phí càng gi m.ă

c bi t khi

20

tính toán g n v i giá tr đ t, n u c ng v i

0
Trên
à

ti n mua (thuê) đ tă đ ra t ng giá tr công

Nông

à

à

à

Sâu
trong
à

à

Hình .3. So sánh chi phí đ t đai và xây
d ng trên m t đ t, c s ng m d i lòng
đ t nông, sâu t i Nh t B n (ngu n S.
Durmisevic). [32]

trình, đ ng th i tính toán kèm c tài chính
v nă hƠnhă Ơoă òngă đ i khai thác thì KGN
t i nh ng vùng

T

à

T c ăgiáăđ tăđ tăđ s r t

hi u qu v m t kinh t (hình 2.3)
Ph

ng ỏh c và quy trình xây d ng
- h

ng th c xây d ng: H u h t các cách xây d ng KGN đ

ki u đƠoă Ơăbao kín. Vi căthiăcôngăcôngătr nhăđ u di n ra

đ

ơuătrongălòngăđ t nên

có th g p nhi u tr ng i trong su t quá trình. Th iăgianăthiăcôngăth
d ki n do vi c kh o sát không rành m chă đ
ph iăgiánăđo n, th m chí ch m d t thi công

c thi công

ngăkéoădƠiăh nă

c nh ă trênă m tă đ t. Nhi u công trình

t t c cácăkhơu.ăBanăđ u, vi căđƠoăxu ng

đưăc ăth g p di tích, c v t ho căđ năgi năh n,ăg p ki n trúc h t ng. Ti p theo khi
xây d ng, b s t lún do s c n năđ t. R iătr
quanh,ă

t l , gây nghiêng lún công trình xung


- Quy trình xây d ng: Công trình trên m tă đ tă đ

ắquơyă Ơo”,ăcònăKGN đ
quanh và đ

c th c hi n b ng cách

c hình thành b ng cách "b i ra". B gi i h n b iăđ t xung

ng xá, công trình bên trên, KGN khác v i công trình trên m tăđ t trong

cách b trí và c u trúc, nó s g păkh ăkh năđ m r ng ho c c i t o KG hi năc ănh ă
trên b m t.ăDoăđ ,ă“c u trúc d

i lòng đ t c a h th ng ng m không d thay đ i, khi

đã hình thành là không th đ o ng



kh n ngălinhăho t v iăcôngătr nhăthôngăth

c” (Camody và Sterling, 1993) [17]. So v
ng, KGN ch t

ngăđ ng trong vi c thay

đ i n i th t bên trong mà thôi.
ầ pk h

Ếh ồ Ổ ế ng KGN

Khác v i công trình trên m tăđ t, xây d ng công trình ki nătrúcătrongălòngăđ t có
nh ngăđ căđi m làm cho vi c l pă Ơăđánhăgiáăk ho ch r tăkh ăkh n b i s khác l so

50

v i vi c l p k ho ch truy n th ng v n ch t p trung vào khai thác hai chi u KG,ănh ă
Harvey W. Parker [19] đưăt ngăk t:

thi công d i lòng đ t có hi u qu , có th c n di n tích m t đ t l n h n
s c n thi t cho s n đ nh c a vi c đào b i.
• Sau khi đào b i trong lòng đ t, m t đ t b v nh vi n bi n đ i. Không d
dàng đ gi nguyên các công trình trên b m t khi th c hi n công trình
ng m.
• Các c u trúc đ a ch t d i lòng đ t nh h ng r t l n đ n th lo i, kích
th c và chi phí c a các công trình có th đ c xây d ng, nh ng nh ng hi u
bi t d i m t đ t c a m t khu v c ch có th đ c suy ra t m t s gi i h n
các l khoan đi u tra và các h s tr c đó c a đ a đi m.
• Các d án l n d i lòng đ t có th đòi h i đ u t l n v i r i ro t
cao b i các v n đ s c , ch m tr và v t chi phí thi công.
Choădùăđưăkh oă átănh ngăluôn có r iăroăkhôngăl
trúc ba chi u ph c t p khi xây d ngăd
ph iăđ

ngătr

ng đ i

căchoăđ a ch t và c u

iălòngăđ t. Doăđ ăxơyăd ng khai thác KGN T

c cân nh c k càng.

Liênăquanăđ n vi c l p k ho ch là v năđêăs d ng t iă uă Ơăb o t n ti măn ngă
kho ngă khôngă d

iă lòngă đ t. JPGodard đưă c nh báo “tránh tiêu th kho ng không

trong lòng đ t m t cách b a bãi và không có k ho ch” [23] b i trong h u h t các TP,
h uănh ăkhôngăc ă

ph i h p gi a nh ng m căđíchă

ng m.ă i u này d năđ n thông l "đ nătr

d ng khác nhau cho 1 qu đ t

c, chi m ch tr

c"ămƠăăắNg

i s d ng

đ uătiên”ăđ n chi m m t v trí thu n l i nh t cho mình ho c nhu c u c th c a mình
(nh ăđ aăđi măđ t,ăđi u ki năđ a ch t, xây d ng, k t n i d dƠngăh nă
có b t k t mănh năchoăt

ngălaiăc ăth s d ng KGN t iăđ aăđi măđ .ă

1 công trình ng m c th , KG đaăch căn ngăítăđ
d ng công trình ng măđ

ă...),ămƠăkhôngă
ng th i trong

căngh ăt i. Các quy tăđ nh v vi c s

c b tăđ u b ngăđ năch căn ngămƠăkhôngăc ăcáiănh năxaăh n.ă

Kéoăth oăđ ălƠăcácăkh n ngăk t n i v i m tăđ t, v i nhau b h n ch . K t qu là s
h n lo n c a các c u trúc ng m t i m t v trí làm cho vi c th c hi n các ch că n ngă
ho c k t n i m i g p nhi uăkh ăkh n,ălƠmăl m tăc ăh i phát tri n hài hòa và b n v ng
T.
2.3.1.3

Ế ỏính “ng m” ốà ố n đ ỏhi ỏ l p KGN cho DVCC

aăch căn ngăDVCCă ƠoăKGN,ăph iăxétăđ n y u t tâm sinh lý và c m nh n
c a conăng

iătrongă1ămôiătr

ắính Ếh ỏ môi ỏr

ng khác l .

ng Ế a ẦẢN ố i ỏ m sinh lý Ế n ng

i

51

ôiătr

ngăcáchălyă Ơăđ ngăkínăc aăKGN kháăph căt p,ăch ăy uătrongăb n khía

c nhăbaoăg m (b ngă . ) :

n

m

Không
khí

Ánh sáng

B ng . . Tính ch t môi tr

ngc a K N (Ngu n: T t ng h p)

Ễnhă ángălƠăm tăy uăt ă inhălỦ c năđ căx măxétătrongă i căthi tăk ăkhôngăgiană
côngăc ngăng m.ă uătiên,ăánhă ángăđ ănh năth y,ăc mănh năkhôngăgian,ămƠuă c.ă
Ễnhă ángănhơnăt oăc ăth ăđ ă ángăchoătaăth yăđ cănh ngălƠmămƠuă căb ăbi năđ i,ă
gơyă aiăl chătrongănh năth c,ăm tăm iăkhiălƠmă i c.ăTh ăhai,ăánhă ángăt ănhiênă iă
d iăquangăph ăđ yăđ ăc ătácăd ngătáiă inhă tăch t,ăc năthi tăchoă ăphátătri năth ă
ch tă Ơăquáătr nhătraoăđ iăch tăn urohormonalătrongănưoăng i.ăỄnhă ángănhơnăt oă
th ngă thi uă cácă tiaă c că tímă Ơă h ngă ngo iă c ă th ă gơyă raă nhă h ngă t iă ă phátă
tri năb nhăth ngăc aăconăng i.ăCh aăk ăđ nă ăthi uăh tăcácătiaătrênă ăt oăđi uă
ki năchoă iăkhu nă inhă ôiăgơyăraăb nhăt tăchoăconăng i.
Nh năchung,ăkhôngăkhíăd iăng mătrongălƠnhă Ơăítăb ăôănhi măb iăb i,ă iă inhă t
phùăduănh ătrênăm tăđ t.ăTuyănhiênădoăkhôngăthôngăth ng,ă ătíchăt ăc aăkhôngă
khíăb năd ăgơyăraă ăôănhi m,ălƠmăgi măoxyă Ơăt ngăl ngăkhíăCacbonic.ăă
ă măkhôngăkhíătrongăkhôngăgianăng măth ngăcaoăh năm tăđ tădoăh iăn că
khôngăthoátăđiăđ c.ăNh tălƠăkhiănhi uăng iăcùngăhítăth ămƠăkhôngăđ căthôngă
gi ăđ yăđ ă Ơoămùaăm aăhƠngăn m.ă ă măcaoă ăgơyăraăhi năt ngăđ ngăh iăn că
khiănhi tăđ ăt ngă áchăti păxúcă iăđ tăth p.ăh năxungăquanhă Ơăt oăđi uăki năchoă
n măm căphátătri n.
Trongămôiătr ngăd iălòngăđ t,ăti ngăđ ngăt nă ăcaoăkhôngăthoátăđiăđ căgơyă
hi uă ngăơmă angă Ơăt nă ăth păb ăh păthuăquáăm căgơyă ăt nhăl ngăđ uăkhôngă
phùăh pă iă inhălỦăconăng i.ăTi ngă năquáăm nhăho căquáăy uăđ uăgơyăraăc mă
giácăkh ăch u,ăm tăm iă ătinhăth n, lƠmăconăng iăph năx ăch m,ăthi uăt pătrung,ă
gi măhi uăqu ăho tăđ ng.

T đ căđi mămôiătr

ng d năđ n các khía c nh c a v năđ tâm lý, là m t trong

các tr ng i chính c a vi c s d ng KGNăchoăconăng

id

iălòngăđ t. Lý do chính

. . Tính
tr giao
ngcti apKv N
T khó
t ngch mp)nh n chu k thay đ i
bB i ngă
ta không
cóchkht môi
n ngă
i t (Ngu
nhiênn:nên
Ễnhă ángălƠăm
uăt că inhălỦăc
măxétătrongă
i căthi
tăk khái
ăkhôngăgiană
ngƠyăđêm,ăchuăk
khí h tăy
u. Vi
b cách năđ
ly kh căx
i các
y u t hình
thành
ni m th i
côngă c ngă ng m.ă

uă tiên,ă ánhă ángă đ ă nh nă th y,ă c mă nh nă khôngă gian,ă mƠuă

c.ăỄnhătăđ
ángănhơnăt
ă ángăchoătaăth
yăđ nhi
cănhu ng
ngălƠmămƠuă
gianănh ătrênăm
t có th oăc
gâyăth
ra ăđ
c m
giác b c b i cho
i. Cùng vcăb
i viă c
bi năđ i,ăgơyă aiăl chătrongănh năth c,ăm tăm iăkhiălƠmă i c.ăTh ăhai,ăánhă ángă

thi uămôiătr
ng âm
ánh sáng
nh quan
t nhiên
thunăthi
c trên
m tăđă t,
t ănhiênă
iăd thanh,
iăquangăph
ăđ yăđvàăcc ătácăd
ngătáiă
inhă quen
t ch t,ăc
tăchoă
tă Ơăquáătr
nhătraoăđ
urohormonalătrongănưoăng
ng i ta phátătri
s ph i năth
s ngăch
trong
m tămôiătr
ng iăch
hoàntăntoàn
xa l . N uăkhôngăđ c xi.ăỄnhă
lý t t,
ángă nhơnă t oă th

ngă thi uă cácă tiaă c că tímă Ơă h ngă ngo iă c ă th ă gơyă raă nhă

ắng m”ăh kích
s s hãi
c mngăc
giác aăconăng
b cô l p,ănhƠmăchánăc
n
ngăt ho
iă tăphátătri
năb và
nhăth
i.ăCh aăk ăđ nă ngănh
ăthi uăhăcácăph
t
tiaătrênă ăt oăđi uăki năchoă iăkhu nă inhă ôiăgơyăraăb nhăt tăchoăconăng i.
Nh năchung,ăkhôngăkhíăd iăng mătrongălƠnhă Ơăítăb ăôănhi măb iăb i,ă iă inhă
tă phùăduănh ng
ătrênăm
tăđ t.ănghi
Tuyănhiênădoăkhôngăthôngă
th năh
ng,ă a,ătruy
ătíchăt nă cthaă ng
M tăkhác,ătácăđ
c a kinh
m cá nhân, ngu n g că
híăb năd ăgơyăraă ăôănhi m,ălƠmăgi măoxyă Ơăt ngăl ngăkhíăCacbonic.ăă

ng b t l i v tâm lý khác.

tôn giáo có th d năđ n liên KGN v i m t lo t các hình nh tiêu c c, ch ng h n nh ă
m

ngăcaoăh
t măt i, m thă măkhôngăkhíătrongăkhôngăgianăng
p, nghèo hèn, t m b ho c n ng măth
n . Hay
h năn năm
a là stăđ stădoăh
păđ ,iăn
mai că
táng
khôngăthoátăđiăđ

c.ăNh tălƠăkhiănhi uăng

iăcùngăhítăth ămƠăkhôngăđ

căthôngă

Ơă đ a nggi c.
ôiă tr
ngă tơmă lỦă
Ơă môiăm.ă
tr ngă
tácă đ ng lnăt
nă nhau,ă
đ ăiăcácă
ă đ yăđ
ă Ơoămùaăm
aăhƠngăn
ă măinhă
caoălỦă ăgơyăraăhi
ngăđ doă
ngăh

n

căkhiănhi tăđ ăt ngă áchăti păxúcă iăđ tăth p.ăh năxungăquanhă Ơăt oăđi uă
ph n ngn tâm
lý b t l i trong KG xây d ngăd iălòngăđ t càng tr nên n ng n h n.

ki năchoăn măm căphátătri n.
Trongămôiătr ngăd iălòngăđ t,ăti ngăđ ngăt nă ăcaoăkhôngăthoátăđiăđ căgơyă
hi uă ngăơmă ang Ơăt nă ăth păb ăh păthuăquáăm căgơyă ăt nhăl ngăđ uăkhôngă
phùăh pă iă inhălỦăconăng i.ăTi ngă năquáăm nhăho căquáăy uăđ uăgơyăraăc mă
giácă kh ă ch u,ă m tă m iă ă tinhă th n,ă lƠmă conă ng iă ph nă x ă ch m,ă thi uă t pă

52

Nh n ỏh Ế ố ẦẢ
Là thành ph n c a KG công c ng - KG v t th dành cho các ho tăđ ng giao t
c ngă đ ng,ă n iă m iă ng

iă dơnă đ u có quy nă đ nă đ ă đ giao ti p, KGNDVCC ch a

đ ng các ho tăđ ng bao g m ph c v và kinh doanh. Khi g n v i tuy n b hành, nó
thu c v
v ng

Ơăc ngălƠăKG

n hoá-xã h i, có ch căn ngăh tr kháchăđiăđ

ng và ph c

i dân trong 1 c ly nh tăđ nh.ăNh ătrongănh ng thành ph năc ăb n c a

KGNDVCC g n v i tuy n b hƠnhă đ
ch t c aăđ aăđi m.ă

T,

c k t n i v i c u trúc xã h i và c u trúc v t

1 tr thành KGNDVCC m t cách hi u qu , ch aăn iăđ n ti n

nghi và n i th t, v thu c tính v t ch t nó ph i tuân th

nh ng nguyên t c quan tr ng:

“KG công c ng ph i t o ra m t ý th c m nh m v hình kh i bên ngoài nh m mang
l i m t c m giác ranh gi i rõ r t; t o ra m t hình d ng và KG xác đ nh; các đi m ti p
c n ph i nh n bi t đ

c m t cách d dàng” (Ch d n thi t k KG công c ng-London

Borough of Richmond upon Thames, 2006). [36]
Khiă đ i chi u v iă đ că tínhă ắng m”ă c a KG, “rõ ràng các v n đ phát sinh t
K N đã đi ng

c l i các nguyên t c c a ch t l

ng ki n trúc KG DVCC” (Aimee

Wright, 2012) [16] .ăTrongăđ ,ăkhíaăc nh x u trong tính n d u t nhiên c a KGN bu c
ph i x lý m i quan h v iă môiă tr

ng m tă đ t. N i b t nh tă lƠă KGNă th

hình kh i công trình, thi u ranh gi iă Ơăđ
Các KGN r t hi măhoiăđ nhìn th yăđ
đ đ th hi n b n ch t,ăkíchăth

ng thi u

ng vi n,ăc ngănh ăkh n ngănh n bi t th p.

c trên m tăđ t do không có kh i tích xây d ng

c và n i dung c a nó. Thi u sót c a d u hi u tr c

quan quan tr ngănƠyăc ăngh aăr ng KGN "ít đ

c công nh n nh là các đ i t

ng, đ a

đi m c th " [17]. K c vi c ti p c n KGN thông qua GT ng măc ngăg păkh ăkh nă khi
“h th ng GT d
trên và d

i lòng đ t bao la hoàn toàn b che d u, n i k t n i gi a các th gi i

i m t đ t ch có th đ

c hình thành b i l i vào v i quan ni m th

ng

đ n gi n c a giao thông” [17]. Vì th , m t nguyên t căc ăb n c a t o l p KGN là b t
k y u t nào có th nhìn th y, c năđ
c u c a thi t l păKGNDVCCăđ
tr

nào?, (3) Ng

ng nh n m nh. Yêu

c Deasy[17] đ aăra: “M t c s v i m t hình nh môi

ng t t có hi u qu ph i giao ti p nhi u chi u t i ng

bao g m nh ng thông báo (1)
h

c thi t k h pălỦăth oăh

i dùng ti m n ng. Chúng

ây là công trình gì?, (2) Nó cung c p nh ng l i ích

i ta đi vào th nào?, (4) Bên trong có nh ng gì? và (5) H s đ

ng nh ng gì?” .
2.3.1.4. C Ố ỏrỸẾ ẦẢN ế n ế ngẾ b n ỏr ng ắ

c

53

C u trúc c a KGN ph thu c ph n l n vào hi n tr ng KG và qu đ t ng m



t i d aăđi m thi t l p KGN.
Các d ng c u trúc hình kh i c a KGN dân d ng ắ
Camody và Sterling

[17]

.đưăt ng k t và nh n th y trongămôiătr

ngă T, KGN có

nhi uăh nhăth căph năánhăquyămôăkhácănhauăc aă ăphátătri nă Ơăm iăquanăh ă
m t,ăc ngănh ămôăh nhă ăd ngăbênătrênă Ơăd

iăb ă

iăb ăm tăđ t.ăC u trúc KGNDVCC ph

bi n nh t là lo iăắđƠoă Ơăl p”:ăđƠoăxu ng, xây d ngă Ơăbaoăkínăđ t l i. Chúng bao g m
nhi u d ngăkhácănhauănh ătrongăb ng 2.3 sau:
B ng .3. C u trúcKG ki n trúc ng m d ng đào và bao kín. (ngu n: aymond L.
Sterling, “ Underground Space Design”, tr 60). [17]

C u trúc b c thang
ho c s n đ i

C u trúc b c thang
quy mô l n

C u trúc T ng h m
c n

Gi ng thông t ng
(Atrium) nông

C u trúc
T ng h m sâu

C u trúc Gi ng thông
t ng sâu

C u trúc đào & bao
kín v i s n d c

Gi ng thông t ng sâu
hình tròn

Các d ng c u trúc KG KGN dân d ng trong quy ho Ếh ắ

Cácăy uăt ăc uăthƠnh c aăKGNădơnăd ngătrongăquyăho chă Tăg mă ălo iăchính:
Trung tâm, KGN T d ngăđi mălƠăcácăthƠnhăph năc ăb năc aăKGNDVCC, c ngă
lƠă thƠnhă ph nă linhă ho tă nh t.ă Các KGNă dơnă d ngă T th
qu ngătr

ngă n mă ă trungă tơmă TP,

ng,ănhƠăga,ăcôngă iênă Ơăcácăđ a đi m,ăcôngătr nhăcôngăc ngăl n;

ắỐỔ n ỏính, tuy nălƠăm tăKG đi măkéoădƠiăho căk tăn iăth oăchi uăngang.ăPhơnă
b ătuy năc aă KGNădơnăd ngă T g nă
( TR),ăđ

ngăh măb ăhƠnhă Ơăk tăh păđ

iăh ăth ngăđ
ngăph ăth

ng

ngăm iăd

b ă khungă c ă b nă đ ă cácă KGNă dơnă d ngă T phơnă tánă d
th ng chung, t ngăc

ngăhi uăqu ăk tăn iăt ngăth .



nă chuy năcôngă c ngă
iălòngăđ t.ăTuy nălƠă

iă lòngă đ tă k tă n iă Ơoă h ă

54

B ng .4. Các d ng M t b ng c a c u trúc K N dân d ng T (ngu n: t ng h p
t Wu Xin [40] tr 23).

M ng l

i

Cành cây

Xuyên tâm

hỐ i

ắỐỔ n

i m

Tên

S đ

Miêu t
LƠăd ngăm tăb ngăKGNDVCCăc ăb n.ă
KGă t pă trungă h ngă Ơoă tơm.ă Th ngă lƠă
t ngăh măcôngătr nhăxơyăd ngăđ năl ho că
cácătrungătơmăng măđ căl p

Tuy nă cùngă iă đi mă lƠă d ngă m tă
b ngă c ă b n.ă KGă phátă tri nă th oă tr c,ă
xuyênă u tăt ăđ uănƠyăt iăđ uăkia.Th ngă
là các KG d ng ng măb ăhƠnhăquaăđ ng.
LƠă ă k tă h pă đ nă gi nă c aă tuy nă Ơă
đi m.ăH nhăth cănƠyăph ăbi năh năc ă ăcácă
TPăch aăphátătri nătƠuăđi năng m,ăch ăy uă
lƠă ch yă d iă lòngă đ t,ă d că th oă cácă ph ă
th ngăm iăl n,ăk tăn iăt ngăh măcácăcôngă
tr nhă iănhau.
KGN côngă c ngă c ă kho ngă tr ngă l nă
lƠănòngăc tăđ ăcácăKGătuy năthôngăquaă Ơă
k tă n iă cácă KGN khác xung quanh nó,
hình thành KGN xuyên tâm. Mô hình này
xu tăhi nătrongăgiaiăđo năđ uăc aă ăphátă
tri nă Ơă ă d ngă KGN T,ă thúcă đ yă ă
phátă tri nă KGN xung quanh KGN l nă Ơă
thôngăquaăđ ăt oăthƠnhăm tăh ăth ngăKGN
t ngăđ iăhoƠnăch nhătrongăđ aăbƠn.ăH nhă
th cănƠyădùngăgaăx ăđi năng mă Ơăqu ngă
tr ngătrungătơmăng mă l nănh ă KGN c tă
lõi.
KGN d ngă tuy nă đ ngă aiă tròă nh ă
tr c,ăphátătánăraăcácăbênăđ ăt oăthƠnhăm tă
d ngă KGN h nhă cƠnhă cơy.ă H nhă th că nƠyă
ph ăbi năh năc ,ăquyămôăl n,ăk tăn iălinhă
ho t.ă Th ngă lƠă cácă tuy nă ắph ”ă th ngă
m iăl n liên hoàn d iălòngăđ tă Ơăk tăn iă
iăcácăKGN ch căn ngăkhácănhau.ăC ngă
n iă iă Ơnăc ăhaiăbênăKGăth ngăm iătrênă
m tăđ t,ăga ra đ ăx ăng m.
GT ng mă Tă (Metro) lƠăx ngă ng,ă
k tă n iă toƠnă b ă cácă KGNă dơnă d ngă toƠn
TPă đ ă t oă thƠnhă m tă h ă th ngă m ngă l iă
KGN côngăc ngă T